VOV4.Êđê - Hŏng bruă klam jing anôk bruă răng mgang klei tŭ dưi djŏ hdră bhiăn mơ̆ng phung mniê, dŭm gưl Êpul hgŭm bruă mniê čar mâo leh lu hdră ngă bruă kñăm mtrŭt mđĭ hdră mtô mblang, mtrŭt mjhar, pral mâo hdră gang mkhư̆ lehanăn mdrơ̆ng hŏng klei amâo mtăp mđơr êkei mniê, răng mgang klei tŭ dưi djŏ hdră bhiăn mơ̆ng phung mniê lehanăn hđeh mniê, đru mkŏ mkra klei hdĭp ai tiê, klei mĭn krĭng ƀuôn sang kreh dhar, đĭ kyar.

Leh sa hrue suăi êmăn dôk krih kphê, lehanăn hrui pĕ tiu, phung amai adei mniê ƀuôn Ƀling, să Kpam, kdriêk Čư̆ Mgar mâo ênŭm hlăm sang bi kƀĭn ƀuôn nao hlăm klei bi kƀĭn hmư̆ mđĭ ai kơ klei bi kdơ̆ng hŏng klei ngă jhat hlăm gŏ sang lehanăn nga jhat kơ hđeh, mâo Êpul hgŭm bruă mniê bi mguôp mkŏ mjing. Klei bi kƀĭn djŏ hŏng klei dôk găn hlăm dŭm gŏ sang, snăn lu phung amai adei nao bi trông mjhĭt m’uăt, mâo lu klei êmuh, mâo lu klei blŭ bi êdah hdră đru răng mgang kơ phung mniê lehanăn hđeh êlăk hlăm ƀuôn sang, hlăm sang hră mơar, lehanăn hlăm hla pŏk web. Amai H’Hramơ, kreh iêo jing amĭ Khoa, ti ƀuôn Ƀling yăl dliê:Kâo lehanăn phung amai adei hlăm ƀuôn lŏ thâo săng leh lu mta klei jing jăk êdi kơ klei hdĭp pô. Thâo săng kơ klei ngă jhat hlăm găp djuê, lehanăn kơ phung hđeh, boh nik hŏng phung hđeh mniê. Mơ̆ng dŭm klei mâo hmư̆ anei, kâo srăng lŏ mtă mtăn kơ phung amai adei mkăn hlăm ƀuôn lehanăn phung anak aneh hlăm găp djuê. Kñăm mjing sa klei hdĭp êđăp ênang lehanăn đĭ kyar, amâo lŏ tuôm hlăm klei ngă jhat hlăm găp djuê, lehanăn kơ phung hđeh.

Mbĭt hŏng klei mkŏ mjing dŭm mmông hâo hưn mtô mblang, bi trông msĕ si ti ƀuôn Ƀling, êpul hgŭm bruă mniê dŭm să ti Čư̆ Mgar lŏ nao čuă êmuh truh kơ grăp boh sang, mđup brei mnơ̆ng kơ phung tuôm hŏng klei ngă jhat hlăm găp djuê, mđĭ ai brei mâo klei thâo bi grăng, hlak mblang čiăng kơ phung amai adei thâo săng klă hĭn kơ klei jŭ jhat hlăm klei amâo mâo thâo bi djŏ hlăm găp djuê, mâo hdră jăk mghaih msir djăp mta klei truh hlăm gŏ sang. Mâo tŭ mă mnơ̆ng mơ̆ng êpul hgŭm bruă mniê đru, amai H’Dĕ, kreh iêo amĭ Bon, ti ƀuôn Ƀling, să Êa Kpam mgei ai tiê yăl dliê:Bŏ hŏng lač jăk, lehanăn mơak ƀuh knuă druh mniê, truh hlăm grăp boh sang, mđup brei mnơ̆ng, mđĭ ai, mtrŭt mjhar gŏ sang. Mơ̆ng ară anei kơ anăp ung mô̆ ƀuăn srăng gĭr hĭn, duh ƀơ̆ng mđĭ kyar klei hdĭp mda, pral tlaih mơ̆ng klei dleh dlan, čiăng dưi rông anak aneh bi jăk hriăm hră mơar bi truh anih.

Ngă djăp mta bruă hâo hưn kơ klei mtăp mđơr kei mniê, hlăm thŭn leh êgao Êpul hgŭm bruă mniê kdriêk Čư̆ Mgar mâo tŭ mă lehanăn mbha truh 27 êbâo pŏk hră hâo hưn hliê kơ klei mtăp mđơr êkei mniê, lehanăn kơ hdra răng mgang phung mniê lehanăn hđeh êlăk. Dŭm pŏk hră hâo hưn anăn mâo mkra hŏng klei Êđê – Yuăn, lehanăn Jrai – Yuăn hŏng jih jang klei čih klă čŭn khuăt, mâo rup bi hmô jăk. Êpul hgŭm bruă mniê kdriêk ăt hgŭm leh hŏng dŭm êpul mkŏ mjing truh kơ 3 klei hâo hưn ti ƀuôn Ƀling să Êa Kpam, Ƀuôn Jŏk, să Êa H’đĭng, lehanăn ƀuôn H’Mông să Êa Kiêt. Lehanăn bi mguôp klei hâo hưn kơ bruă bi kdơ̆ng hŏng klei ngă jhat kơ phung mniê, lehanăn klei mtăp mđơr êkei mniê hlăm grăp mta klei bi kƀĭn mơ̆ng êpul hgŭm bruă mniê ti ƀuôn alŭ. Aduôn Lê Thị Thu Hiền, Khua êpul hgŭm bruă mniê kdriêk Čư̆ Mgar lač:Êpul hgŭm mâo ngă leh lu mta bruă čiăng hâo hưn, hlăm dŭm hla pŏk yang ƀuôn, hlăm loa bi kčăi asăp, mbha hră hliê hâo hưn, lehanăn dŭm klei čih hâo hưn mtô mblang kơ Êpul hgŭm bruă mniê kdriêk. Boh nik, Êpul hgŭm bruă mniê kdriêk čŏng lŏ kčĕ đru kơ hdră bhiăn hŏng phung mniê kreh tuôm hŏng klei ngă jhat hlăm găp djuê, nao čuă êmuh, mđĭ ai, mđup brei mnơ̆ng kơ dŭm gŏ êsei bi hơĭt klei hdĭp mda, čŏng ngă jăk jih jang bruă kơ klei mtăp mđơr êkei mniê, mkŏ mjing gŏ sang jăk yâo mơak mñai.

Tui si ênoh yap, hlăm 10 thŭn êgao čar Daklak mâo čih yap leh êbeh 9 êbâo 400 klei ngă jhat hlăm găp djuê. Khădah dŭm mta klei hrŏ ƀrư̆ ƀrư̆ hlue thŭn, ƀiădah mâo lu klei ngă jhat hlăk đĭ hĭn ti hnơ̆ng ktang, ba hriê boh amâo mâo jăk, boh nik hŏng klei hdĭp mda ala ƀuôn. Aduôn Nguyễn Thị Thanh Hường, k’iăng khua Êpul hgŭm bruă mniê čar Daklak brei thâo, hŏng bruă klam pô, Êpul hgŭm bruă mniê djăp gưl hlăm čar mâo leh lu hdră kñăm hâo hưn mđĭ klei thâo săng kơ amai adei, mkŏ mjing lu bruă bi hmô jăk, mâo klei kăp kčĕ đru, mkŏ mjing êpul bi kdơ̆ng hŏng klei ngă jhat hlăm găp djuê mâo lu phung amai adei bi mguôp. Đru hưn mthâo brei bruă knuă mă, mjuăt bi hriăm bruă knuă mă kơ phung amai adei mniê, lehanăn đru phung amai adei mniê thâo yua thâo mkiêt mkriêm ngăn prăk pô duah. Aduôn Nguyễn Thị Thanh Hường brei thâo: Hmei lŏ dơ̆ng mâo dŭm hdră hâo hưn, mjuăt bi hriăm kơ êpul hgŭm mniê bi thâo kơ klei dôk dơ̆ng ƀơ̆ng huă, thâo răng mgang kơ asei mlei pô, lehanăn thâo blŭ tlao nao hriê, amâo mâo lĕ hlăm klei bi mneh bi msao hlăm gŏ sang, đăm truh kơ klei amâo mâo jăk hlăm găp djuê. Lehanăn đru phung mniê hriăm bruă, mâo čan prăk hŏng phung mniê dôk găn klei dleh dlan, ka mâo ôh bruă knuă mă. Čan prăk pioh rŭ mjing bruă knuă, duh mkra mnia mblei čiăng mđĭ kyar klei hdĭp mda.

Bi kdơ̆ng hŏng klei ngă jhat hlăm găp djuê, boh nik thâo răng kriê klei mtăp mđơr êkei mniê, jing čiăng snăk mâo klei sa ai, hlăm klei bi thâo săng, lehanăn jih jang mnuih lehanăn yang ƀuôn bi mâo bruă đua klam. Bruă răng mgang, lehanăn bi kdơ̆ng hŏng klei ngă jhat hlăm găp djuê amâo mâo djŏ knŏng hluê ngă hdră bhiăn, ƀiădah êlâo hĭn bi kriê pioh knhuah gru yuôm bhăn hlăm klei dôk dơ̆ng ƀơ̆ng huă jăk mơ̆ng djuê ana pô hlăm grăp gŏ sang mnuih Việt Nam./.