VOV4.Êđê- Hruê kăm êgao, Hlăm klei bi kƀĭn Anôk bruă gĭt gai ênoh mơ̆ng Knŭk kna, K’iăng Khua Knŭk kna mñă klă: Dŭm Phŭn, Dhar bruă alŭ wăl brei dlăng mơ̆ng boh klei, pŏk ngă dŭm hdră răng mgang klei hơĭt ênoh ênil hlăm boh klei čiăng đru kơrŭ wĭt mđĭ kyar bruă duh mkra, rơ̆ng klei hdĭp mnuih ƀuôn sang, duh kơ hdră gang mkhư̆ klei ruă tưp Covid-19; hlăm anăn mñă klă rơ̆ng djăp êa xăng, êa pui kơ bruă čiăng duh mkra, mnia mblei leh anăn klei hdĭp mnuih ƀuôn sang.

Hluê si pô čih klei mrâo mơ̆ng Sang mđung asăp blŭ Việt Nam krĭng Yŭ Dưr, leh wưng mdei tết nguyên Đán, êa săng, êa pui đĭ nao dơ̆ng ngă truh lu klei dleh dlan kơ mnuih ƀuôn sang leh anăn knơ̆ng bruă hlăm alŭ wăl. Ênoh êa săng, êa pui đĭ ka tuôm mâo, ngă truh lu klei rŭng răng kyua ênoh prăk ba yua. Ayŏng Nguyễn Trọng Thủy ti ƀuôn hgŭm Yên Ninh, ƀuôn prŏng Yên Bái brei thâo:

“Hlăm wưng dleh dlan msĕ ară anei ƀiădah êa săng, êa pui đĭ msĕ sơnăn, klei hdĭp lŏ dơ̆ng dleh dlan hĭn. Knŏng hjan prăk trô êa săng hjăn kâo lŏ đĭ dŭm êtuh êbâo hlăm sa mlan, ka lač ôh mnơ̆ng dhơ̆ng ăt đĭ hluê”.

Lu sang êdeh ti Yên Bái ăt brei thâo, ka tuôm lĕ ôh hlăm klei dleh dlan msĕ ară anei. Mơ̆ng klei hmăi amâo jăk kyua klei ruă tưp Covid-19 ngă truh hlăm hruê mmông êgao ênoh phung tuê đĭ êdeh hrŏ kjham, dŭm sang êdeh luč liê ti mang. Leh êdei wưng tết, hlăm wưng klei aguah tlam mrâo, dŭm knơ̆ng bruă dŭ mdiăng hmăng hmưi lŏ krŭ wĭt, ƀiădah lŏ tuôm hŏng ênoh êa săng, êa pui đĭ êgao hnơ̆ng.

Anôk bruă kriê dlăng anôk ba čhĭ mnơ̆ng Kon Tum ksiêm dlăng sa sang čhĭ êa xăng êa pui

Pô čih klei mrâo mơ̆ng Sang mđung asăp blŭ Việt Nam krĭng Lăn Dăp Kngư ăt mâo klei čih hưn, ti anăp klei êa săng, êa pui đĭ êgao hnơ̆ng êjai klei čiăng ba yua čiăng pom êa krih kơ ana kyâo pla mjing mơ̆ng mnuih ƀuôn sang kyua ară anei jing hlăm wưng yan krih êa, êpul êya ngă bruă mđĭ hĭn leh bruă ksiêm dlăng, ktuê dlăng anôk mnia mblei êa săng, êa pui. Ngụy Đình Phúc, khua kiă kriê êpul ksiêm dlăng anôk mnia mblei mrô 2, anôk bruă ksiêm dlăng anôk mnia mblei čar Kon Tum brei thâo:

“Hlăm klei ksiêm dlăng, êpul hmei ăt mâo leh klei hâo hưn kơ dŭm sang čhĭ mnia êa săng, êa pui dưi thâo klă dŭm hdră êlan hlăm klei mnia mblei. Hluê ngă djŏ klei bhiăn kơ mmông pŏk ƀăng, čhĭ mnơ̆ng hŏng klei djăp. Tơdah mdei mnia mblei srăng hưn mthâo hŏng hră mơar kơ anôk bruă djŏ tuôm. Hlăm klei ksiêm dlăng, hruê mmông giăm anei, êpul hmei ka hmao ƀuh ôh klei ngă soh hlăm bruă čhĭ mnia êa săng, êa pui. Êa săng, êa pui dưi mkăp brei ênŭm hlăm 3 kdriêk kơ mnuih ƀuôn sang”

Anôk čhĭ êa săng, êa pui Kon Tum mơ̆ng knơ̆ng bruă mnia mblei êa săng, êa pui Dưr krĭng Lăn Dăp Kngư mâo lu anôk mnia mblei hŏng hlăm brô 60%. Võ Duy Tuấn, khua kiă kriê anôk čhĭ mnia êa săng, êa pui Kon Tum brei thâo, kah knar grăp mlan anôk bruă ba čhĭ hlăm brô 6.500 m³ êa săng, êa pui. Knŏng hjăn mlan sa mrâo êgao lŏ đĭ truh kơ 8.000 m³. Klei anei brei ƀuh klei blei ya yua êa săng, êa pui yan bhang jing lu êdi.

“Anôk bruă ngă nanao bruă mkăp pioh hlăm brô 80%, knar hŏng 1.860 m³. Hmei mâo klei gĭt gai dŭm sang čhĭ êa săng, êa pui srăng mđĭ hĭn klei dăp mnuih mă bruă čiăng mprăp đru kơ mnuih ƀuôn sang leh anăn knơ̆ng bruă. Srăng hluê ngă djŏ mmông pŏk ƀăng msĕ si klei bi klă leh hŏng knơ̆ng bruă tuh tia. Ksiêm dlăng hlăm hjiê leh anăn bi klă lŏ blei mkăp djŏ mmông.

Hruê kăm êgao, hlăm klei kƀĭn êpul khua gĭt gai ksiêm dlăng ênoh mơ̆ng knŭk kna, k’iăng Khua knŭk kna Lê Minh Khái mñă ktang: Dŭm phŭn bruă, alŭ wăl čiăng dlăng kơ boh sĭt hlăm alŭ wăl, mkŏ mjing dŭm hdră êlan bi hơĭt ênoh hlăm wưng găl čiăng đru kơ bruă krŭ wĭt leh anăn mđĭ kyar bruă duh mkra, rơ̆ng klei hdĭp kơ mnuih ƀuôn sang, đru hlăm bruă hm klei ruă tưp Covid-19, hlăm anăn mñă klă mkăp brei êa săng, êa pui đru kơ klei ngă bruă, klei mnia mblei leh anăn klei hdĭp mnuih ƀuôn sang.

Klei bi kƀĭn Anôk bruă gĭt gai ênoh mơ̆ng Knŭk kna

Lŏ hlăk mblang kơ mta êa săng, êa pui, k’kiăng Khua knŭk kna lač, anei jing mta mnơ̆ng yua mjêč, tŭ klei hmăi amâo jăk prŏng mơ̆ng ênoh anôk mnia mblei dlông rŏng lăn. Mơ̆ng hruê 11/1 truh kơ hruê 21/2, ênoh êa săng, êa pui đĭ leh mơ̆ng 15,45 – 20,88%, ƀiădah ênoh êa săng, êa pui hlăm ala čar knŏng đĭ mơ̆ng 9,59 – 14,04%. Klei anei brei ƀuh drei mâo klei bi hơĭt ênoh hŏng klei mbruă, ênoh đĭ hlăm hnơ̆ng “Dưi tŭ”, ƀiă hĭn mkă hŏng dŭm ala čar hlăm alŭ wăl.

Ƀiădah, klei ênoh êă săng, êa pui hlăm ala čar ăt ƀiă hĭn mkă hŏng dŭm ala čar jĕ giăm srăng mâo dŭm klei ngă soh tlĕ ba čhĭ soh hŏng hdră bhiăn. Kyuanăn. Dŭm anôk bruă djŏ tuôm čiăng mđĭ hĭn klei ksiêm dlăng, ktuê dlăng kñăm gang mkhư̆ klei čhĭ mnia soh hŏng hdră bhiăn găn knông lăn. K’iăng Khua knŭk kna Lê Minh Khái mtă, phŭn bruă tuh tia čiăng lŏ dơ̆ng mkŏ mjing dŭm hdră êlan mkăp brei ênŭm êa săng, êa pui kñăm đru kơ klei ngă bruă, klei mnia mblei leh anăn klei hdĭp mnuih ƀuôn sang…Dŭm anôk bruă djŏ tuôm srăng mđĭ hĭn bruă ksiêm dlăng, ƀuah mkra dŭm klei ngă soh hluê si klei bhiăn ala čar:

“Kâo mñă hluê si klei bhiăn ala čar kơ ênoh mnơ̆ng dhơ̆ng, drei srăng dưn yua jih jang dŭm hdră êlan mơ̆ng knŭk kna hlăm bruă ksiêm dlăng, ktuê dlăng, čiăng gĭt gai mâo boh tŭ dưn. Sitôhmô ti mta mnơ̆ng dhơ̆ng čiăng mâo klei bi hơĭt ênoh drei srăng yua dŭm mta bi hơĭt msĕ drei thâo leh hlăm klei bhiăn anei mâo 4 mta phŭn, sa jing bi hơĭt ênoh, tal 2 jing čih yap, tal tlâo jing kƀĭn bi trông kơ ênoh leh anăn 4 jing ksiêm dlăng dŭm mta ngă truh kơ ênoh. Leh anăn srăng hưn mdah kơ ênoh, ƀiădah srăng klă mngač hluê si klei bi mguôp pal wah dŭm phŭn, dhar bruă.

Pô mblang: Y-Ƀel Êban