Hlue si klei hưn mdah, čar Lâm Đồng ară anei mâo 2.938 hdră bruă bi liê dôk tŭ dưn, ênoh prăk mĭn bi liê êbeh 2,1 êklăk êklai prăk. Mơ̆ng klei ksiêm dlăng, mâo 359 hdră bruă tuôm hŏng klei dleh dlan, gun kpăk hŏng ênoh prăk bi liê êbeh 245.000 êklai prăk. Khădah snăn, truh ară anei kơh ruh mgaih klei kpăk đuôm 22 hdră bruă hlăm ênoh 359 hdră bruă. Dŭm klei gun kpăk lu kƀĭn mtŭk mtŭl čuăl mkă mkŏ jing – dliê kmrơ̆ng- mnơ̆ng hlăm gŭ lăn; hră mơar bi mlih klei kñăm yua lăn, dliê kmrơ̆ng; êmưt ruh mgaih anôk ala; jih hnơ̆ng bi liê kyua wưng msir hră mơar sui; nư klei ngăn prăk. Phạm Dũng,  Khua Êpul gơ̆ng kriê dlăng Knơ̆ng bruă bi liê pui kmlă Phŭn pui kmlă Cam Ly, brei thâo anôk bruă duh mkra dôk bi liê 10 hdră bruă ti Lâm Đồng. Êngao kơ klei dleh dlan mbĭt, anôk bruă duh mkra dôk gun kpăk hră mơar tơdah bi mlih mbha gưl, klei dưi msir mgaih hră mơar.

 “Kyua hdră êlan mrâo leh anăn mbha gưl bruă klam kơ ƀuôn hgŭm, wăt tơdah snăn ayŏng adei gưl ƀuôn hgŭm ăt sa ai, hlue ngă jih ai tiê ƀiădah kyua mrâo anăn hlue ngă êmưt, leh dŭm mlan ƀiădah ka dưi msir mgaih ôh. Truh mprăp msir mgaih, mprăp siñê snăn 31/1 mrâo êgao lŏ bi mlih klei dưi kyua anăn lŏ dơ̆ng gun kpăk mơh”.

Boh sĭt brei ƀuh, lu hdră bruă luč hruê mmông čiăng bi leh dŭm knhuang mkra mlih, mbŏ hră mơar kyua bi mlih klei kčah mtrŭn amâodah klei dưi. Tơdah hră mơar giăm bi leh snăn hdră kčah lŏ bi mlih, hră mơar lŏ ngă mơ̆ng mphŭn, ngă kơ hnơ̆ng bi liê luč hruê mmông hlăm hră mơar.

Hồ Văn Mười, Khua hlăm bruă Đarng gưl dlông Khua Knơ̆ng bruă sang čư̆ êa čar Lâm Đồng brei thâo, čar mkŏ mjing leh 6 êpul mă bruă kyua 6 K’iăng Khua Knơ̆ng bruă sang čư̆ êa ngă Khua êpul ksiêm dlăng djăp hdră bruă. Čar dôk grăp knhuang bi mklă leh anăn ruh mgaih klei dleh dlan kơ grăp êpul hdră bruă.

 “Ară anei tă êlan leh, ƀuh klă leh, bruă ti anăp anei jing brei kƀĭn ruh mgaih. Klei dleh dlan, gun păk anei wăt tơdah mơ̆ng êngao amâodah hlăm lam, năng ai mâo 5 thŭn amâodah 10 thŭn, boh nik 15 thŭn leh, ƀiădah drei srăng nao grăp knhuang, ênưih ngă êlâo dleh ngă êdei, ya klei brei ngă êlâo snăn ngă êlâo, ka čiăng ăt ngă mơh ƀiădah ngă êdei. Dŭm anôk bruă, alŭ wăl si ngă čiăng mâo sa klei blŭ jăk hĭn, bhiâo hĭn leh anăn tŭ dưn hĭn, duah êlan ruh mgaih klei dleh dlan kơ dŭm anôk bruă duh mkra hlăm wưng hnưm hĭn.”

Čar Lâm Đồng kčah klei kñăm đĭ kyar thŭn anei mơ̆ng 10-15%, bruă ruh mgaih 359 hdră bruă hŏng êbeh 245 êbâo êklai prăk bi liê dôk gun kpăk mâo bi mklă jing bruă klam mjêč. Y Thanh Hà Niê Kđăm, Khua hlăm bruă Đảng gưl dlông, Khua dlăng bruă Đảng, Khua Êpul bi ala Bruă kƀĭn ala čar Lâm Đồng brei thâo, klei tĭng yap amâo djŏ jing msir mgaih grăp hră mơar hliê ôh ƀiădah brei mkra mđĭ jih hdră bruă, bi hrŏ hruê mmông msir mgaih, rơ̆ng hơĭt kjăp leh anăn sa anăn kơ klei dưi- čiăng kơ klei găl hnưm bi mlih jing klei đĭ kyar klă sĭt.

“Mbĭt hŏng ruh mgaih hră mơar, čar bi mklă klei mĭn hdră bruă brei pŏk ngă djŏ hdră bhiăn, djŏ klei ƀuăn rơ̆ng, tŭ dưn yua lăn ala, tŭ dưn bi liê leh anăn klei tŭ dưn Knŭk kna, anôk bruă duh mkra leh anăn mnuih ƀuôn sang. Čar bi mni kơ phung bi liê kjăp, ngă jăk, mbĭt anăn msir mgaih klei êmưt hnơ̆ng, êmưt pŏk ngă, bi kdung sui, ngă luč liê mang kơ klei găl.”

 Mrâo êgao, K’iăng Khua knŭk kna Nguyễn Hòa Bình ăt mâo leh mmông mă bruă hŏng čar Lâm Đồng čiăng ruh mgaih klei dleh dlan, gun kpăk dŭm hdră bruă ti alŭ wăl. Hlăm mmông mă bruă, Lâm Đồng akâo kơ Gưl dlông ksiêm dlăng, brei klei blŭ ruh mgaih 27 hdră bruă phŭn. Lu hdră bruă dưi tŭ ư mơ̆ng lu wưng êlâo, ară anei gun kpăk kyua bi mlih hdră êlan kơ lăn ala, mkra mlih čuăl mkă leh anăn hlăm hdră brei msir mgaih hlue si klei kčah mtrŭn ksiêm dlăng, klei bhiăn ba jao dŭm hdră mtrŭn mrâo mơ̆ng Bruă kƀĭn ala. Gĭt gai ti anôk mă bruă, K’iăng Khua knŭk kna Nguyễn Hòa Bình mñă klă, dŭm hdră bruă êmưt ba yua dôk ngă luč liê mang, ngă bi hrŏ klei găl mơ̆ng anôk bruă duh mkra leh anăn alŭ wăl. Ñu mtă kơ čar msir mgaih bi jih dŭm hdră bruă hlăm klei dưi; hŏng dŭm hdră bruă dôk gun kpăk, brei hưn mthâo ênŭm hŏng Anôk bruă gĭt gai čiăng ksiêm dlăng, msir mgaih hlue si hdră kčah. Mñă klă klei bhiăn ruh mgaih, K’iăng Khua Knŭk kna Nguyễn Hòa Bình lač klă:

“ Jih jang dŭm hdră bruă kyua diih hưn mthâo lu jing brei msir mgaih hlue si Hdră mtrŭn 170 leh anăn 265 mơ̆ng Bruă kƀĭn ala, ƀiădah brei djăp dua klei găl. Tal sa, dưi ksiêm dlăng leh, leh anăn mâo klei klah čŭn ngă soh amâodah hơaĭ, tơdah ngă soh snăn brei msir mgaih knuă druh. Tal dua, hdră bruă brei mâo hlăm anăn kyua Knŭk kna čih mkra hlue si klei čiăng mơ̆ng Phŭn bruă kđi čar leh anăn Bruă kƀĭn ala. Čiăng bi mŭt anăn snăn brei hưn mdah hlăm Hdră 751, ênoh mrô brei djăp ênŭm, sa anăn”.

 Hlăm ai tiê hrăm mbĭt hŏng alŭ wăl, gĭt gai mơ̆ng Knŭk kna hlăm mmông mă bruă hŏng čar Lâm Đồng sa blư̆ bi mklă klei gĭr ruh mgaih klei kpăk đuôm kơ klei bhiăn, ruh mgaih klei găl ƀiădah ăt rơ̆ng klei bhiăn mpŭ kơ hdră bhiăn, amâo ngă soh ôh, amâo bi luč ngăn drăp knŭk kna ôh. Anăn ăt jing knhuang ngă klă klơ̆ng, hlue ngă hdră êlan mkra mlih ktang, mjing wăl bi liê klă mngač, hơĭt kjăp – čiăng kơ Lâm Đồng ktưn hưn êdah kdlưn, đĭ kyar pral leh anăn hơĭt kjăp hlăm ênuk kpưn đĭ mơ̆ng ala čar./.