VOV4.Êđê- Kha\dah mta mrâo, [ia\dah gru hmô pla hbei prăng Doobak, ti kdriêk Tuy Đức, ]ar Dak Nông mâo leh klei bi knăl jăk, dưi jing hdră tă mrâo hlăm bruă mđ^ kyar ana pla mjing ti alu\ wa\l. Mơ\ng leh po\k ngă gru hmô, Êpul hgu\m mnuih ngă lo\ hma kdriêk Tuy Đức bi hgu\m leh ho\ng anôk bruă duh mkra mnia mblei ]ia\ng đru kơ mnuih [uôn sang kơ ana mjeh, hdră ngă bruă leh anăn rơ\ng anôk ba ]h^ hbei kơ mnuih [uôn sang.

Adôk hla\m brô 15 hruê đang hbei pra\ng mơ\ng Phạm Văn Ngạn ti thôn 7, sa\ Dak Bu So, kdriêk Tuy Đức sra\ng truh wưng hrui bu]. Jho\ng lông ba pla hla\m ênha\ la\n êbeh 4 sao. Klei Ngạn hơ\k m’ak ana\n jing mâo nanao klei đru mơ\ng Êpul hgu\m mnuih nga\ lo\ hma kdriêk, [^ng nga\ lo\ hma kuôl ka\ leh ho\ng Anôk brua\ TNHH mnơ\ng dhơ\ng Orion Vina. Hla\m gra\p wưng đ^ jing, ana hbei pra\ng mâo leh phung ksiêm hria\m kơ hdra\ mnê] mơ\ng Anôk brua\ nao ksiêm dla\ng lehana\n đru kơ hdra\ gang mkhư\ klei mnơ\ng nga\. Leh 3 mlan lông ba pla, ana hbei pra\ng đ^ jing ja\k, đa\o knang sra\ng mâo boh mnga lehana\n hnơ\ng tu\ ja\k kdlưn h^n êdi.

“Anei jing mnơ\ng pla mrâo, mơ\ng êlâo adih truh kơ ara\ anei ka mâo anôk brua\ hriê kuôl ka\ ho\ng [^ng nga\ lo\ hma mse\ snei ôh, kyua ana\n hmei a\t đa\o knang mơh, tơdah êdei adih tu\ jing sna\n hmei a\t ]ia\ng dưi bi hgu\m ho\ng anôk brua\ lo\ po\k mlar ênha\ pla lehana\n lo\ ba pla lu mta mnơ\ng mka\n ]ia\ng mđ^ boh tu\ dưn”.

            Rah pla hnui h^n đang war mơ\ng go\ sang Ngạn, đang hbei pra\ng mơ\ng Nguyễn Văn Bền a\t ti sa\ Dak Bu So, kdriêk Tuy Đức mâo leh 45 hruê. Đang hbei pra\ng dưi ba pla ti ênha\ la\n kphê leh khua mrâo koh kyua ana\n Bền mđing êdi kơ hdra\ thia\m mbo\ mnơ\ng tu\ ja\k. }ia\ng mjing klei ga\l kơ ana hbei pra\ng đ^ jing, Bền duh bi liê leh kdra\p krih êa ênuk mrâo. Kha\dah mrâo lông ba pla [ia\dah hnơ\ng dưi hd^p lehana\n đ^ jing mơ\ng hbei pra\ng mâo truh 98%. Hla\k êjai ênoh ]h^ du\m mta mnơ\ng mơ\ng brua\ lo\ hma tru\n sna\n Bền ]ang hma\ng êdi hla\m gru hmô pla hbei pra\ng mâo Anôk brua\ TNHH mnơ\ng dhơ\ng Orion Vina [ua\n sra\ng hrui blei jih hbei ]ia\ng kơ [^ng nga\ lo\ hma h’^t ai tiê mđ^ kyar brua\ duh mkra.

“Ho\ng klei ga\l mơ\ng ana hbei pra\ng anei kâo [uh mâo ai hd^p pro\ng êdi, tơdah anôk brua\ krơ\ng hnơ\ng hrui blei h’^t kja\p kơ [^ng nga\ lo\ hma, đru k]e\ kơ hdra\ mnê] dla\ng kriê wiê êna\k hla\m wưng ana đ^ jing dưi mdrơ\ng ho\ng du\m mta mnơ\ng nga\ hmei sra\ng krơ\ng kja\p hnơ\ng dưi mâo hbei. Tơdah hnơ\ng mâo hbei dưi krơ\ng kja\p hla\m brô 3ton/sao, [^ng nga\ lo\ hma sra\ng dưi ruh mtlaih klei dôk dleh kpa\k hla\m ênoh ]h^ boh mnga mơ\ng brua\ ba pla ana sui thu\n hla\m wưng anei.

Ho\ng klei ]ang hma\ng mâo lu mta mnơ\ng pla, mđ^ kyar brua\ nga\ lo\ hma hluê si hdra\ bi hgu\m kluôm lehana\n h’^t kja\p, knhal jih thu\n 2019, Êpul hgu\m mnuih nga\ lo\ hma Tuy Đức bi hgu\m leh ho\ng Anôk brua\ TNHH mnơ\ng [ơ\ng hua\ Orion Vina ]ia\ng lông hluê nga\ gru hmô ba pla hbei pra\ng mjeh Doobak mơ\ng Hàn Quốc. Anôk brua\ TNHH mnơ\ng [ơ\ng Orion Vina đru leh kơ mnuih [uôn sang alu\ wa\l ho\ng hdra\ mka\p mjeh, hdra\ mnê] pla mjing. Klei nga\ kơ mnuih [uôn sang hơ\k êdi jing brua\ brua\ TNHH mnơ\ng [ơ\ng Orion Vina [ua\n sra\ng hrui blei jih hbei pra\ng ho\ng ênoh 9.000 pra\k/kg. Nguyễn Văn Anh – Khua brua\ Đảng sa\ Dak Bu So, kdriêk Tuy Đức, ]ar Daknông t^ng dla\ng:

“Boh s^t hla\k nao dla\ng kơ alu\ wa\l kâo [uh gru hmô pla hbei pra\ng jing sa gru hmô mrâo ti alu\ wa\l, anei jing gru hmô mâo anôk brua\ hrui blei jih boh mnga, anei yơh jing klei mâo mnuih [uôn sang đa\o knang, dưi ba pla ho\ng ênha\ đ^ nanao mâo hnơ\ng tu\ ja\k. }ang hma\ng gru hmô anei sra\ng dưi mđ^ lar lehana\n mâo boh tu\ dưn lu h^n hla\m wưng ti ana\p ]ia\ng kơ [^ng nga\ lo\ hma sra\ng mâo brua\ ma\ ti kr^ng la\n Tuy Đức. Anei jing gru hmô mnơ\ng pla wưng bhiâo, djo\ guôp ho\ng klei ga\l mơ\ng la\n êa ti alu\ wa\l, ]ang hma\ng sra\ng dưi mđ^ lar.

            Leh kuôl ka\, plah wah du\m t^ng po\k nga\ brua\ lehana\n lông ba pla leh 9,6 ha hbei pra\ng DooBak Hàn Quốc ti 16 go\ êsei dôk hd^p ti alu\ wa\l du\m sa\ Dak Bu So lehana\n Quảng Tâm kdriêk Tuy Đức. Truh kơ ara\ anei, ana hbei pra\ng DooBak ti du\m gru hmô mâo mnuih [uôn sang pla, dla\ng kriê đ^ jing ja\k ho\ng hnơ\ng mâo hbei kah knar 30ton/ha. Tơdah krơ\ng kja\p hdra\ bi hgu\m, gru hmô hbei pra\ng sra\ng mâo klei ga\l dưi mđ^ lar ti du\m sa\ mâo klei ga\l pla mjing du\m mta djam mtam, boh kroh ti kdriêk Tuy Đức./.

}ia\ng kơ gru hmô lông pla tu\ jing, Êpul hgu\m mnuih ngă lo\ hma kdriêk Tuy Đức dôk ksiêm dla\ng, la] kơ klei găl mđ^ kyar ana hbei prăng Doobak. Tơdah ana pla anei mâo boh mnga jăk, djo\ guôp ho\ng yan adiê ti kr^ng lăn, lăn ala mơ\ng kdriêk Tuy Đức snăn srăng k]e\ kơ Knơ\ng bruă sang ]ư\ êa kdriêk bi hgu\m tkjăp ho\ng Knơ\ng bruă mnơ\ng [ơ\ng Orion Vina k`ăm đru kơ mnuih ngă lo\ hma bi mlih, mđ^ bi lar ana pla mjing, mđ^ kyar bruă duh mkra tu\ dưn. Klei bi blu\ hrăm mơ\ng pô ]ih klei mrâo ho\ng Đoàn Lê Anh -  Khua êpul hgu\m mnuih ngă lo\ hma

-Akâo kơ ih mblang lăng, ho\ng kdriêk Tuy Đức, si hdră bi hmô brua\ pla mjing hbei prăng. Săng ho\ng klei lông pla, si ih [uh kơ klei ]a\t đ^ mơ\ng hbei prăng ho\ng lăn ala, yan adiê tinei?

Đoàn Lê Anh: Mâo brua\ Đảng kdriêk Tuy Đức g^t gai, Êpul brua\ hgu\m phung ngă lo\ hma mâo leh hdra\ êlan bi mguôp mko\ mjing du\m klei bi hmô lông pla mrâo, k`ăm mđ^ kyar klei hd^p mda mnuih [uôn sang. Hmei bi mguôp ho\ng knơ\ng brua\ Orion Vina pioh pla ana hbei prăng hlăm kdriêk Tuy Đức ho\ng ênha\ truh 9,6ha. Ya ngă hlăm anôk mrâo lông pla [ia\dah jho\ng pla lu mse\ snăn? Snăn ho\ng brua\ bi hgu\m, snăn hmei ngă ]ia\ng bi mâo boh mnga, lehana\n pla pro\ng kơh srăng dưi mâo boh mnga lu, mơ\ng ana\n mơh hmei pla truh 9,6ha. Truh kơ ara\ anei đang hbei prăng pla ti dua sa\ Quảng Tâm lehana\n Dak Bu\k So ]a\t đ^ jăk snăk, jing guôp ho\ng yan adiê ti Tuy Đức. Leh ksiêm dlăng boh hbei snăn boh hbei hlăm sa phu\n mâo mơ\ng 4-6 klo\, mka\ ho\ng hnơ\ng jăk hbei prăng ti Đà Lạt pătdah jăk h^n. Hmei bi mguôp ho\ng knơ\ng brua\ lehana\n mâo knơ\ng brua\ đru mjeh, lehana\n mâo knua\ druh ktrâo ata\t hdră pla mjing.

-Bi boh s^t mâo leh boh tu\ dưn brua\ lông pla hbei prăng ti alu\ wa\l. {ia\dah ya ngă adôk lu mnuih pla mjing dôk hyưt kơ anôk ]h^ mnia, klei anei si srăng ngă?

Đoàn Lê Anh: }ia\ng đru kơ mnuih pla mjing mâo anôk ]h^ boh mnga ho\ng klei hơ^t, hmei mâo leh klei bi tu\ ư ho\ng knơ\ng brua\ Orion Vina Việt Nam. Ara\ anei knơ\ng brua\ mâo leh sang mkra mjing ti Bình Dương, kyuadah ara\ anei  ]ia\ng mkra mjing sang mkra mjing anei ăt adôk blei mơ\ng ala ta] êngao, kyuana\n knơ\ng brua\ mâo leh klei kuôl ka\ ho\ng mnuih pla mjing ti Tuy Đức, lehana\n êpul brua\ hgu\m phung ngă lo\ hma kdriêk jing kdrông pioh mko\ mjing hdra\ pla mjing lehana\n bi mguôp plah wah knơ\ng brua\ ho\ng mnuih pla mjing, ho\ng êpul brua\ hgu\m phung ngă lo\ hma. Ho\ng ênoh ]h^ 9 êbâo prăk/kg. Knơ\ng brua\ hrui blei jih hbei mnuih [uôn sang, lehana\n lo\ dơ\ng đru mjeh kơ mnuih [uôn sang pla. Anei ăt jing hdră knơ\ng brua\ đru tal êlâo, lehana\n kăp hrui blei jih boh mnga mơ\ng mnuih [uôn sang pla mjing ho\ng djuê mjeh mơ\ng knơ\ng brua\ mkăp leh.

-Snăn ]ia\ng kơ brua\ pla mjing hbei prăng mâo klei tu\ dưn jăk, snăn si hdră êpul hgu\m mâo ]ia\ng đru kơ mnuih pla mjing hơ^t hlăm brua\ knua\?

Đoàn Lê Anh: }ia\ng ta\ hdră mđ^ kyar brua\ pla mjing đru kơ mnuih [uôn sang bi hro\ klei dleh dlan, boh nik anei jing ana mnơ\ng pla pral, drei dôk pla snăn brua\ tal êlâo, jing hmei bi ala kơ phung pla mjing, ]ang hmăng mâo klei knu\k kna đru ana\n jing kơ kdrăp ma\ brua\, mâo klei kreh knhâo, mko\ mjing hdră bi hgu\m, ]ia\ng kơ mnuih pla mjing mâo anôk ]h^ hơ^t, lehana\n mâo ênoh yuôm, ]ia\ng kơ mnuih pla mjing ma\ brua\ mâo mnga. Ho\ng êpul brua\ hgu\m phung ngă lo\ hma, êlâo h^n hmei ngă klei hâo hưn, lehana\n hrăm mb^t ho\ng Êpul brua\ hgu\m phung ngă lo\ hma dơ\ng ]huang nao hlăm grăp mta brua\, hlăm klei bi mguôp ho\ng djăp dhar brua\ djo\ tuôm, kăp đru kơ mjeh, kơ êa krih, pioh mnuih pla mjing ngă brua\ mâo klei tu\ dưn h^n

-La] jăk kơ ih lu!