Dap Kngư jing kr^ng nga\ lo\ hma phu\n mơ\ng kluôm ala, sna\n [ia\ dah đa mnuih [uôn sang drei kno\ng thâo ma\ kơ hbâo hữu cơ leh ana\n hbâo vô cơ đuic\. Hla\k êjai hla\m sang c\ơ mnia ara\ anei, mâo du\m hbâo amâo djo\ dôk hla\m 2 êpul anei ôh, [ia\ ja\k sna\k yua kơ brua\ pla mjing leh ana\n rông mnơ\ng, ana\n jing chế phẩm sinh học.   

   Chế phẩm sinh học jing sa mta mnơ\ng mkra pioh yua hla\m brua\ pla mjing, rông mnơ\ng, lehana\n bi mdoh wa\l hd^p mda Mnơ\ng anei ara\ anei mâo ba yua leh lu, boh nik lu êdi boh nik hbâo bru\ m’êa pioh krih hlăm hla mnơ\ng pla mjing, lehana\n chế phẩm sinh học kơ brua\ rông mnơ\ng. Jih dua mta mnơ\ng anei mâo ba w^t klei tu\ dưn jăk kơ mnuih yua. Đa mnuih [uôn sang ti kr^ng Dap Kngư ba yua tu\ jing leh chế phẩm anei.

    Hla\k êjai du\m đang kphê lo\ w^t ba pla mrâo mơ\ng du\m đang kphê leh khua mduôn ti Dak lak amâo đ^ jing ja\k ôh, sna\n đang kphê mơ\ng go\ sang Nguyễn Hồng Minh ti alu\ 7, sa\ Êa Bhôk, kdriêk C|ư\ Kui` a\t mtah mda nnao, mboh mâo truh 500kg kphê asa\r hla\m 1 sao. Nguyễn Hồng Minh brei thâo: êlâo adih đang kphê anei djiê ram leh. Mâo he\ mse\ si ara\ anei jing kyua `u ba yua leh chế phẩm sinh học:“ Hla\m đang war kphê kâo pô mtam a\t mse\ mơh pla mâo 2 -3 thu\n sna\n `u dơ\ng k`^ hla yơh. Leh bi mtuôm ho\ng knua\ druh kc\e\ ktrâo brei sna\n kâo ba yua chế phẩm sinh học Thanh Hà, ana\n mâo he\ klei tu\ ja\k mse\ si anei, adhan siam, kbia\ mnga mđra\m sa bliư\, boh bi asa\r, asa\r pro\ng”.

     Mse\ ho\ng ana\n mơh, Phan Va\n Tâm dôk ti êpul 9, phường Thành Nhất, [uôn pro\ng {uônmathuôt ara\ anei mâo êbeh 1 ha đang kphê mrâo lo\ w^t ba pla kja\p kha\ng leh ba yua chế phẩm sinh học. Wa\t 200 [e\ ana kphê leh khua, êlâo adih amâo lo\ mâo adhan hla ôh ara\ anei lo\ mbliư\ jing leh mtah mda, boh kyut:“ Ara\ anei kphê mduôn mâo leh êbeh 20 thu\n mâo he\ mse\ si anei jing [ia\ mơh mâo. Kâo [uh jing ja\k êdi, gơ\ khua leh [ia\ dưi lo\ bi hlua\ mda mboh mâo 5 kg, 6kg hla\m sa ana, ana\n jing ka đei mđing s^t êdi ôh ana\n, [ia\ sna\n mâo hbâo mse\ ho\ng chế phẩm N – H yua [ia\ đuic\, [ia\ `u ba klei tu\ pro\ng”.

     Mdê ho\ng du\m go\ êsei pla kphê, Nguyễn Viết Thụy dôk ti êlan Y’Nuê, [uôn pro\ng {uônmathuôt yua sa êpul chế phẩm sinh học mka\n jing hbâo krih kơ hla. Êngao kơ kpei bi lik mnơ\ng [ơ\ng kơ u\n leh ana\n mnu\ sna\n `u lo\ tu\ jing ho\ng chế phẩm Kom – OX pioh mđam hbâo yua kơ 1 sao mkrah djam mtam, mâo hrui nnao djam hla\m jih thu\n. Ayo\ng Thụy brei thâo:“ Ho\ng mta mnơ\ng anei kâo ba mđam ho\ng eh mnu\. S^t [uh `u ko# bhung drei ma\ rah bi hruê sna\n ja\k êdi. S^t ba dưm hla\m djam sna\n hla djam pro\ng mtah kpal. Tơ drei dưm hbâo hóa học `u sra\ng êpih hla, yan adiê amâo ga\l djo\ `u sra\ng djo\ hlua\t [ơ\ng mnơ\ng nga\. Yua hbâo mđam chế phẩm sinh học anei ana `u êmo\ng, hla `u kpal, dah mâo adiê hjan pro\ng gơ\ ka\n mâo klei hnei dih lei, [ia\ ênoh c\h^ `u ka\n yuôm lei hbâo anei”.

     {uh chế phẩm sinh học mâo dua êpul phu\n. Êpul tal êlâo jing du\m mta ara\ng djiêl ma\ mơ\ng mnơ\ng rông, mnơ\ng dhơ\ng hd^p mse\ si NH, KH, AH mơ\ng knơ\ng brua\ Thanh Hà, chế phẩm Nu Caphe mơ\ng Knơ\ng brua\ kreh knhâo brua\ lo\ hma dliê kyâo Tây Nguyên, yua pioh krih hlăm hla, lehana\n pruê hlăm phu\n kơ mnơ\ng pla. Êpul tal dua, jing mkra mjing mơ\ng kman tu\ dưn, pioh đru bi lik mnơ\ng [ơ\ng kơ mnơ\ng rông, amâodah pioh bi mdoh wa\l hd^p mda, ]ia\ng mkra mjing hbâo bru\. }ia\ng kơ mnuih ngă lo\ hma thâo săng kla\ h^n kơ du\m mta chế phẩm sinh học, kdrê] anei mâo klei bi blu\ hrăm ho\ng Tiến Sĩ Trịnh Công Tư ma\ brua\ ti anôk brua\ Hbâo pruê – Lăn lehana\n Wăl Hd^p Mda Tây Nguyên.

         . Tiến sĩ Trịnh Công Tư: Mta chế phẩm anei ara\ng lo\ kreh pia jing kpei, mnơ\ng mjing `u lu jing du\m mta kman tu\ dưn, lehana\n mta mmao. Brua\ `u ngă jing bi mbru\ djăp mta djah bru\ mnơ\ng dleh lik jing mnơ\ng ênưih lik jăk kơ mnơ\ng pla mjing tu\ ma\. Tô hmô, djah tôk kphê, gu ktơr, adra\ng phu\n tal êlâo jing mnơ\ng dleh lik, [ia\dah leh bi lu\k ho\ng chế phẩm anei `u srăng đru bi bru\ pral, pioh lo\ jing du\m mta mnơ\ng tu\ jăk kơ mnơ\ng pla.

     - Bi chế phẩm m’êa pioh krih hlăm hla si `u jing Ơ Tiến sĩ?

          . Tiến sĩ Trịnh Công Tư:  Klei ana\n jing mdê, ana\n jing mta hbâo sinh học leh mkra mjing, amâo mâo mta khoáng ôh, tô hmô du\m mta acid amin, acid humic. Du\m mta anei `u `u mkăp mnơ\ng tu\ jăk, lehana\n pioh bi lu\k ho\ng du\m mta khoáng mkăn, ]ia\ng mđ^ klei tu\ dưn mơ\ng mta khoáng. Tô hmô ih krih hjăn sunfat kẽm đu] snăn klei tu\ dưn `u kno\ng [ia\ mơh. {ia\dah sunfat kẽm bi lu\k ho\ng du\m mta hbâo bru\ `u srăng ba klei tu\ dưn lu h^n.

      - Ơ Tiến sĩ, ara\ anei ti Lăn Dap Kngư pla lu mta ana sui thu\n, mnuih [uôn sang ba yua du\m mta chế phẩm sinh học ana\n si klei tu\ dưn srăng mâo?

           . Tiến sĩ Trịnh Công Tư: Ba yua chế phẩm sinh học srăng bi hro\ hnơ\ng hbâo khoáng. Kyuadah hla\m mta bru\ mâo leh lu mta trung vi lượng, mse\ si kẽm, bo, đồng lehana\n lu mnơ\ng mkăn. Êngao ana\n lo\ mâo mta mnơ\ng hd^p jăk, đru bi lik hbâo lân, mnơ\ng hd^p đru bi klin đạm. Bi yăng đar hbâo lân dôk hlăm lăn mnơ\ng pla dleh snăk dưi hr^p ma\, [ia\dah leh mâo vi sinh vật hd^p ngă bi lik hbâo lân jing mnơ\ng ênưih lik ba klei tu\ dưn kơ mnơ\ng pla. Đa đa mta mkăn thâo thâo bi klin hbâo đạm mơ\ng êwa, leh `u djiê hlo\ng mjing đạm kơ mnơ\ng pla. Kyua klei ana\n đru bi hro\ hbâo hoá học, hnơ\ng tu\ jăk mnơ\ng pla mjing đ^ mơh, hro\ mơh klei ]ho\ djhan kơ wa\l hd^p mda, lăn lo\ bi êbhu] đ^ h^n h^n, hnơ\ng boh mnga mnơ\ng pla hơ^t nanao.

        - Mâo mơ\ klei ]ia\ng mđing tơdah mnuih [uôn sang ba yua chế phẩm sinh học?

            . Tiến sĩ Trịnh Công Tư:  Tơdah duah blei chế phẩm snăn bi nao hlăm du\m anôk ]h^ mâo leh k’hưm. Lehana\n klei yuôm bhăn h^n jing kơ wưng k]ah ba yua, kyuadah du\m mta vi sinh vật kno\ng hd^p hlăm sa wưng bhiâo lehana\n djiê. Wưng kreh yua 6 mlan ]ia\ng kơ hnơ\ng ba yua ênoh vi sinh vật ana\n mâo klei tu\ dưn. Lehana\n năng mđing dơ\ng jing yua bi djo\, tơdah hơăi dleh srăng mâo klei tu\ dưn.

      - Lac\ ja\k kơ ih lu ho\!

              Y-Khem - H'Nga mblang, răk dlăng.