VOV4.Êđê - Kha\ dah jing wưng hrui pe\ kphê leh [ia\dah mdê ho\ng thu\n dih, ti du\m alu\ wa\l leh ana\n kr^ng thơ\ng pla kphê mơ\ng kdriêk Đak Hà, Đak Mar, Hà Mòn… ênoh mnuih hriê pe\ kphê [ia\. Ho\ng klei k[ah anei nga\ kơ ênoh mưn mnuih pe\ kphê ti alu\ wa\l anei đ^. Thu\n dih ênoh mưn pe\ 1 ha kphê kno\ng 70 êbâo pra\k [ia\dah ara\ anei truh mơ\ng 90 – 95 êbâo pra\k leh ana\n lo\ brei anôk đih đa\m, mnơ\ng [ơ\ng hua\ mơh kơ mnuih ma\ brua\.

Myun [ia\ mka\ ho\ng go\ sang mka\n, mâo 14 ]ô dôk pe\ 1 ha mkrah kphê kơ go\ sang, Amai Phạm Thị Nội ti thôn 1, sa\ Đak Mar brei thâo: “Anei jing mnuih pe\ mơ\ng thu\n dih s’a^. Thâo krah digơ\ ana\n truh yan digơ\ hriê pe\ kyua ana\n go\ sang kâo mâo pô pe\. Thu\n anei duah mnuih pe\ a\t dleh mơh. Ara\ anei mâo lu go\ sang kphê ksa\ jih [ia\dah amâo mâo mnuih pe\ ôh”.

Ho\ng yan hrui pe\ thu\n anei, sa\ Dak Mar mâo êbeh 1.500 ha kphê. ]ia\ng hrui pe\ jih 1 ha kphê ho\ng hnơ\ng mâo truh 12 ton asa\r sna\n ]ia\ng kơ 10 ]ô mnuih pe\ hla\m wang 1 hruê ka\m. Klei anei hlak mblang ya nga\ mâo êbeh 530 ]ô mnuih hrui pe\ hla\m leh ana\n êngao ]ar truh alu\ wa\l hrui pe\ kphê ti sa\ Dak Mar le\ hla\m klei k[ah mnuih lu êdi. T^ng truh kơ ara\ anei, mnuih [uôn sang hla\m sa\ kno\ng mrâo hrui pe\ hla\m brô 50% ênha\ leh ana\n lu go\ sang dôk lui kphê ksa\ luh jih kyua dôk guôn mnuih pe\.

Phạm Văn Trụ, Khua anôk brua\ Sang ]ư\ êa sa\ Dak Mar brei thâo kơ mta phu\n k[ah mnuih hrui pe\ kphê hla\m alu\ wa\l: “ Mta phu\n tal 1 jing thu\n anei du\m ]ar kwar Krah brua\ duh mkra ja\k ga\l leh ana\n h’^t kja\p kyua ana\n [ia\ mnuih nao ma\ brua\ kbưi. Tal 2 du\m sa\ riêng gah ana\n mâo Đak Rin, Đak Psi, Đak Long a\t pla kphê lu mơh, digơ\ dôk hrui pe\ kphê go\ sang leh ana\n mguôp ho\ng lu mta klei mka\n ana\n nga\ kơ mnuih pe\ kphê thu\n anei [ia\ mka\ ho\ng gra\p thu\n”.

}ia\ng msir klei k[ah mnuih hrui pe\ 8.300 ha kphê ti kdriêk Đak Hà, mnuih [uôn sang alu\ wa\l msir mghaih ho\ng hdra\ iêu mtru\t mnuih pe\ kphê jing ayo\ng amai adei, ga\p djuê ti du\m kr^ng. Mb^t ana\n, brua\ knu\k kna alu\ wa\l du\m gưl a\t bi hgu\m s^t êm^t ho\ng du\m sa\, alu\ wa\l iêu ba mnuih ma\ brua\ kơ du\m go\ sang dôk ]ia\ng. Êngao kơna\n, du\m go\ sang lo\ mâo du\m êpul kahan ma\ brua\ ba ana\p, nga\ brua\ mtru\t mjhar ti alu\ wa\l đru pe\  brei kphê. Myun mâo 10 ]ô kahan đru pe\ kphê, Hoàng Ngọc Lự, ti alu\ mrô 1, wa\l krah Đak Hà brei thâo: “ Kâo mâo 3.800 ana, jing êbeh 3 ha. Tơ amâo mâo êpul l^ng kahan hriê ma\ brua\ mtru\t mjhar, ba ana\p leh ana\n đru mnuih [uôn sang sna\n go\ sang kâo ara\ anei ka\n mâo mnuih pe\ kphê leh mơh.

Mb^t ho\ng hdra\ msir k[ah mnuih pe\ kphê mse\ sna\n, ti sa\ Hà Mòn, kdriêk Đak Hà, brua\ Đảng, brua\ knu\k kna sa\ mâo lu hdra\ ma\ brua\ mdê mdê, ana\n jing mơ\ng ako\ yan mtam hâo hưn iêu mtru\t mnuih [uôn sang hrui pe\ lu gưl, jing snei hrui pe\ he\ kphê ksa\ êlâo, amâo hrui pe\ mđra\m mb^t sa bliư\ ôh. Hluê si Nguyễn Quốc Huy, Khua dla\ng brua\ Đảng sa\ Hà Mòn, klei s^t anei brei [uh hdra\ ma\ brua\ anei ba w^t leh klei tu\ kla\ s^t kơ mnuih pla kphê: “Nga\ sna\n sra\ng rơ\ng hnơ\ng tu\ kphê, rơ\ng kphê ksa\ ]ia\ng mko\ mkra ana\n kna\l mnơ\ng lo\ hma. Đang kphê pe\ êmưt sra\ng dưi kriê pioh ja\k, rơ\ng ai ktang đ^ jing kơ yan êdei. Klei yuôm bha\n jing ênoh mưn mnuih hrui pe\ kah knar mơ\ng 12 – 15 êkla\k/ha, tơ t^ng kluôm ênha\ hla\m sa\ sna\n gra\p thu\n 15 êklai pra\k. Tơ mnuih [uôn hrui pe\ êmưt leh ana\n pral bi ring pe\ sna\n sra\ng bi hro\ ênoh bi liê anei./.

                                            H’Nê] pô ]ih hlo\ng ra\k.