VOV4.Êđê - Leh gưl Tit Nguyên đán, mnuih [uôn sang ti Dap Kngư hla\k truh hla\m yan  kriê dla\ng kphê mrâo. Ho\ng ana kphê wưng leh hrui pe\ boh, snăn ana kphê kha\ng êdu awa\t, du\m mta klei hlua\t [ơ\ng mnơ\ng nga\ êlưi đ^ lar nga\ kơ ana kphê ana\n brua\ dla\ng kriê mmông anei jing c\ia\ng êdi kơ klei đ^ jing leh ana\n bi kdơ\ng ho\ng klei hlua\t [ơ\ng mnơ\ng nga\ kơ ana kphê.

Go\ êsei Lê Dinh Đồng ti [uôn mrô 2A, să Êa Ô, kdriêk Êa Kar, ]ar Daklak mâo 2 ha đang kphê, mrâo hrui w^t 6 ton kphê asa\r. Leh hrui pe\ go\ êsei `u dja\l bi tru\n khăt adhan, bi mdoh đang war ]ia\ng mkhư\ gang klei hluăt [ơ\ng mnơ\ng ngă. Lê Dinh Đồng bi kah lac\:“ Đang kphê kâo leh pe\ boh ăt mâo m’mao hrah leh ana\n eh kan, kâo krih êa drao, [ia\dah ka djo\ ho\ng ai tiê mơh. Leh krih mse\ sơna\n, [ia\dah ka thâo klă kơ hdră krih, ana\n ăt mâo ana k`^ hla mơh”.

Nguyễn Thái Ngọ, ti [uôn mrô 3, să }ư\ Dliê Mnông, kdriêk }ư\ Mgar, leh rue# tit Nguyên đán Đinh Dậu ăt bi mdoh đang war, khăt adhan, kt^ knăt đang kphê. Thu\n anei yan adiê bi mlih amâo mâo jăk, hlăm yan bhang khăng mâo du\m gưl ang^n ê’ăt, hnơ\ng h’a\p adiê tru\n, hjan amâo hmao thâo, leh ana\n mâo wưng adiê mđiă hlơr sui, hnơ\ng hlơr đ^ h^n, ngă klei dleh dlan hlăm bruă kriê dlăng kơ kphê. Nguyễn Thái Ngọ hu^ hyưt lac\:“ Ho\ng yan adiê bi mlih amâo mâo jăk mse\ sna\n, phung ngă bruă khoa học, phung thơ\ng kơ bruă c\ia\ng bi mâo si hdră ksiêm dlăng tliêr kja\p h^n ]ia\ng đru mnuih [uôn sang ngă lo\ hma hgao klei dleh dlan anei”.

Ho\ng êbeh 20 thu\n mâo klei thâo pla leh ana\n kriê dlăng kơ kphê, go\ êsei Nguyễn Kim Tần, ti [uôn Thăng Tiến 3, să Hoà An, kdriêk Krông Pa], ]ar Daklak, ăt dja\l tui duah klei hâo hưn kơ bruă ngă lo\ hma hluê du\m hdra\ kdrăp klei hâo hưn. Hluê si Nguyễn Kim Tần, bruă khăt adhan c\ia\ng bi hluê ngă hlăm jih thu\n, [ia\dah yuôm bhăn h^n jing leh pe\ boh. Khăt adhan djo\ hdră, djo\ anôk, srăng mjing pum ana bi knar, đru ana kphê k[^n mnơ\ng tu\ jăk rông boh. Mb^t ana\n, wưng anei go\ êsei `u ba yua êa drao krih kơ mnơ\ng pla mjing mơ\ng leh mphu\n mâo klei hluăt [ơ\ng mnơ\ng ngă, kyua ana\n đang kphê `u mtah mda n’nao, đ^ jing ja\k. Nguyễn Kim Tần la]:“ Leh pe\ boh ana kphê khăng bi k`^  dliu hla leh ana\n mâo m’mao hrah bring ngă. Ana kphê awa\t anăn êlưih mâo klei hluăt [ơ\ng mnơ\ng ngă, ana k`^ kyua k[ah mnơ\ng tu\ jăk hlăm ana kphê, anăn êlưih mâo klei hluăt [ơ\ng mnơ\ng. Adiê thu\n anei hjan lu, snăn leh pe\ boh c\ia\ng bi ba yua êa drao. Tơdah adiê hjan, dưm hbâo leh ana\n krih êa drao ]ia\ng kơ ana kphê dưi hrip mă mnơ\ng tu\ jăk êjai leh ana\n mgang klei mnơ\ng ngă êjai ]ia\ng ana kphê dja\l lo\ kru\ w^t đ^ jing”.

Yan bhang thu\n anei ti lăn Dap kngư truh hnui ho\ng du\m gưl adiê ang^n ê’ăt, hnơ\ng h’ a\p adiê hro\ tru\n hlăm ako\ yan. Hluê si klei t^ng knăl yan adiê srăng mđiă hlơr wưng sui, hnơ\ng adiê đ^ h^n hlăm wưng ti ana\p. Ho\ng ana kphê leh pe\ boh ]ia\ng bi mâo wưng k[u\t mnga, ]uh blang, bi adiê… }ia\ng đru mnuih [uôn sang ngă lo\ hma mâo hdră krih êa, khăt adhan, mkhư\ gang klei hluăt [ơ\ng mnơ\ng ngă djo\ guôp kơ ana kphê. Kĩ sư Nguyễn Tấn Vinh, knuă druh hdra\ mnêc\ nga\ brua\ Anôk brua\ mtru\t mjhar mnuih [uôn sang ngă lo\ hma ]ar Daklak kc\e\ ktrâo brei kơ du\m hdra\ dla\ng kriê kơ ana kphê hla\m wưng anei:

- Hlăm wưng leh êgao adiê mâo lu klei bi mlih amâo mâo jăk ôh ho\ng lu mta mnơ\ng pla, boh nik ho\ng ana kphê. Akâo kơ ih mblang lăng kơ klei anei?

. Nguyễn Tấn Vinh: Thu\n leh êgao adiê amâo mâo jăk ôh, hmăi mơ\ng klei yan adiê bi mlih, Brua\ dlăng kriê wiê ênăk kơ ana kphê wưng anei hmăi pro\ng snăk kơ klei đ^ jing, lehana\n hnơ\ng boh mnga kphê mâo. Tui si hmei ksiêm t^ng, thu\n leh êgao boh mnga kphê mâo hro\ mka\ ho\ng êlâo dih. Boh nik kyua diê không sui ako\ yan ngă amâo mâo jăk kơ ana kphê đ^ jing. Mrâo anei jing yan kphê lu] boh mnga, [ia\dah ênoh ]h^ ăt đ^ mka\ ho\ng du\m thu\n êlâo…

- Ho\ng klei yan adiê bi mlih amâo mâo dưi thâo t^ng knăl mse\ snăn, si hdră drei srăng dlăng kriê wiê ênăk, ]ia\ng bi mâo boh mnga jăk?

. Nguyễn Tấn Vinh: Brua\ pruê hbâo jing yuôm bhăn snăk, krơ\ng ai hd^p lehana\n bluh đ^ ai hd^p kơ ana kphê. Êngao kơ hbâo bru\ eh mnơ\ng rông , drei lo\ mđing kơ hbâo vô cơ pruê bi djo\ hluê wưng mdê mdê ]ia\ng bi hơ^t boh mnga. Êjai pruê hbâo, drei pruê hluê wưng bi djo\ guôp: Glăm wưng ako\ ytan bhang snăn drei ba yua hbâo mđ^ lu đạm, bi lân, kali man dưn. WƯng tal dua, jing hlăm yan hjan drei pruê đam, ho\ng lân lu, bi kali man djăp, hlăm wưng anei drei đru kơ ana kphê đ^ jing ktang, lehana\n krơ\ng đăm luh boh. Wưng knhal tu] jing pruê duh kơ boh, snăn pruê lu kali ]ia\ng kơ asa\r kphê bo\ lehana\n siam…

- Hlăm wưng anei, jih jang brua\ dlăng kriê kphê si srăng ngă?

. Nguyễn Tấn Vinh: Leh hrui pe\ boh kphê ênu\m, ăt jing wưng ]hua\ng hlăm yan không, snăn ana kphê đ^ jing êdu, snăn drei amâo mâo dưi lo\ bi krư\i ôh mbo\ hbâo kơ ana kphê, ]ia\ng mâo ai đ^ jing. Hlăm wưng anei, krih êa gưl tal êlâo drei ka pruê hbâo ôh, [ia\dah srăng pruê hbâo ti wưng krih êa tal 2. Wưng anei drei yua hbâo hluê hnơ\ng bi lu\k snei: đăm lu, lân lehana\n kali man dưn. Tôhmô, drei pruê ho\ng ênoh snei NPK 20;5;6+TE…

- Sna\n he\, la] jăk kơ ih lu ho\!

                                                 H’Nga – Y Khem pô ]ih hlo\ng ra\k.