VOV4.Êđê - Ara\ anei hlăm du\m ]ar ti Lăn Dap Kngư hlăk dôk hlăm yan hjan lu, anei jing wưng kphê đ^ jing ktang mơh kơ adhan lehana\n hla wa\t kơ rông boh. {ia\dah, ti đa đa war kphê hlăk tuôm ho\ng klei luh adiê mda ngă kơ mnuih pla mjing dôk ru\ng răng.

Đang kphê pro\ng giăm 2 ha mơ\ng go\ êsei Lương Văn Thành ti să Quảng Tiến, kdriêk }ư\ Mgar, ]ar Daklak hlăk wưng dôk mboh. Lương Văn Thành khăng nao ]ua\ dlăng đang war, ksiêm hriăm kơ du\m hdră kriê dlăng, dưm hbâo k`ăm đru đang kphê đ^ jing, boh mnga hrui w^t đ^ leh ana\n h’^t kjăp. Khă snăn hla\m wưng giăm anei, kphê bi êluh boh mda leh ana\n mâo du\m klei hluăt [ơ\ng mnơ\ng ngă, ngă kơ `u dôk hyưt êdi. Lương Văn Thành la]: “ Yan anei adiê mđiă hjan amâo mâo sa hnơ\ng, mâo klei hluăt [ơ\ng mnơ\ng ngă, ngă êluh lu boh, tăp năng êluh adiê boh leh ana\n [uh mâo lu eh kan ngă kơ kaoa dôk hyưt êdi, kyua tơdah amâo hmao msir mghaih srăng ngă kơ kphê êluh jih adiê ba truh kơ klei amâo mâo boh hrui pe\”.

Mse\ ho\ng Lương Văn Thành, Y Prê` Ayun ti să }uôr Dăng, kdriêk }ư\ Mgar ăt hlăk dôk hyưt mơh, dôk amâo mâo h’^t p^t amâo mâo mđao, leh đang kphê `u pro\ng 5 sào ru\ lo\ w^t pla mrâo sui ho\ng mâo 4 thu\n [uh bi êdah đ^ jing awa\t, bi k`^ hla leh ana\n êluh adiê boh. Y Prê` brei thâo, đang kphê anei êlâo dih ăt pla kphê mơh, [ia\dah leh lu thu\n kphê khua mduôn, mjeh hđăp boh mnga hrui w^t [ia\, anăn `u bu] lui ]ia\ng ba pla mjeh mrâo. {uh đang war bi êdah mâo mnơ\ng ngă, `u nao kơ du\m sang ]h^ êa drao răng mgang mnơ\ng pla mjing êmuh c\ia\ng mâo klei ktrâo lac\ brei hdra\ msir mghaih, sna\n [ia\dah ăt ka mâo boh tu\ dưn mse\ si klei ]ia\ng ôh. Y Prê` Ayun brei thâo: “ Kphê mrâo pla, mjeh jăk, đ^ jing jăk leh leh ana\n mphu\n truh thu\n pe\ boh, snăn [ia\dah kphê hlăk mâo klei bi k`^ hla leh ana\n [rư\ [rư\ djiê, amâodah êluh boh anăn kâođôk hyưt êdi, amâo thâo ôh kyua lăn he\ amâodah ya be\ mnơ\ng ngă, kyua mrâo lo\ w^t ba pla, ana\n ăt lông ba yua leh lu mta êa drao leh ana\n hdră msir mghaih, [ia\dah ka [uh mâo boh tu\ dưn ôh”.

Daklak la] hjăn leh ana\n lăn Dap kngư la] kluôm hlăk hla\m yan hjan lu, ăt jing wưng ana kphê đ^ jing, bi mklă hnơ\ng mâo boh kphê kơ kluôm yan. Kyua ana\n, kơ klei đang war mâo hluăt [ơ\ng mnơ\ng ngă amâodah êluh adiê boh lu, tơdah amâo mâo hmao msir mghaih srăng ngă hma^ djo\ pro\ng kơ hnơ\ng mâo boh mnga leh ana\n boh tu\ dưn brua\ duh mkra kơ mơ\ng mnuih [uôn sang.

Ti ana\p du\m klei dôk bi m^n, bi hyưt mơ\ng mnuih [uôn sang ngă lo\ hma, Thạc sĩ Phạm Công Trí, Khua kriê dlăng klei hriăm bruă pla mjing, Knơ\ng bruă ksiêm hria\m hdră mnê] ngă bruă Lo\ hma, Dliê kmrơ\ng lăn Dap kngư đru kc\e\ brei kơ hdră kriê dlăng kphê hla\m wưng rông boh.

- Ơ thạc sĩ Phạm Công Trí, mse\ si klei drei mrâo bi êdah leh, ara\ anei hlăm đa đa war kphê hlăk mâo klei ana kphê bi k`^, djiê [rư\ [rư\, lehana\n mâo klei luh adiê mda. Ya ngă mâo he\ klei mse\ snăn akâo kơ ih mblang brei?

Thạc sĩ Phạm Công Trí: Ho\ng đang kphê leh khua, amâodah ana kphê mrâo lo\ bi hlua\ mrâo hlăm lăn kphê hđăp kreh mâo klei k`^ krô hla mse\ snăn. Klei anei kbia\ hriê mơ\ng lu mta, hlăm ana\n mâo dua mta phu\n brei drei mđing ana\n jing mmao gam, lehana\n hlua\t lăn ngă kơ agha awa\t. Snăn drei bi ksiêm dlăng du\m phu\n kphê mâo klei bi knăl knăt êdu\k [ro\ng amâo mâo jăk jing, lehana\n hla ]ia\ng dliu snăn drei mkhư\ mtam hlua\t lăn mâo hlăm agha, amâodah mmao bi mbru\ agha dôk ngă. Tal 2, kyuadah hlăm lăn kphê drei pruê nanao hbâo hliê, lehana\n hbâo amâo mâo djăp ôh trung vi lượng, ngă kơ trung vi lượng hlăm lăn k[ah, mơ\ng ana\n ngă kơ ana kphê amâo mâo djăp ôh mnơ\ng tu\ jăk, êjai ana\n yan hjan yơh hla lehana\n adiê boh hlăk hlê đ^ jing pral, [ia\dah mâo he\ klei k[ah trung vi lượng. Mơ\ng ana\n hdră jăk h^n drei ngă jing mkăp mtam trung vi lượng kơ ana kphê.

- Snăn si drei srăng ngă brua\ anei ơ Thạc sĩ?

Thạc sĩ Phạm Công Trí: Ako\ yan hjan pruê hbâo NPK mâo hnơ\ng 16 – 16 – 8, lehana\n 20 – 10 – 10, jing dua hdră jăk ho\ng war kphê, kyuadah hnơ\ng anei dưi bi kna đạm lehana\n lân đru kơ ana lehana\n agha kphê đ^ jing kjăp amâo mâo klei bi mia\ hbâo ho\ng boh ôh, mơ\ng ana\n đru bi hro\ mơh klei luh adiê, lehana\n đru mơh kơ klei rông adhan. Lehana\n pruê hbâo hlăm yan hjan snăn trung vi lượng brei bi djo\ guôp, boh nik kẽm, lehana\n bo. Mơ\ng ana\n, drei [uh boh đ^ pro\ng siam bi knar, amâo mâo klei bi kp^, lehana\n ngă k`^ ôh adiê boh. Hlăm krah yan hjan pruê NPK 18 – 6 – 18 ăt mâo lu mnuih pla kphê mđing, kyuadah hlăm wưng anei hjan hlăk hlê lu, lehana\n hla hlăk hlê đ^ jing pral mơ\ng ana\n bi djăp đạm yơh, lehana\n adiê boh mse\ mơh hlăk đ^ pro\ng lehana\n ana kphê ăt ]ia\ng kơ ai dưi kdơ\ng ho\ng mnơ\ng ngă snăn bi djăp kali lu mơh. Wưng anei ana kphê hrip hbâo lân ktang, drei duh lân bi lu mơh. Mơ\ng ana\n drei [uh hnơ\ng ênoh ana\n jing djo\ guôp. Mb^t ho\ng trung vi lượng man djăp ăt jing mnơ\ng bi [a\t đru mđ^ ksueh hlăm lăn, mơ\ng ana\n boh đ^ pro\ng siam, đ^ pro\ng asa\r jăk mơh, lehana\n amâo mâo klei bi mia\ ôh hbâo ho\ng kdrê] mkăn, snăn amâo mâo luh adiê ôh.

- Mb^t ho\ng ana\n, ya mta brua\ mnuih pla mjing lo\ bi mđing hla\m klei dlăng kriê wiê ênăk kphê wưng ara\ anei, Ơ Thạc sĩ?

Tịac sĩ Phạm Công Trí: Brei phung pla mjing mđing, boh nik ho\ng ana kphê lehana\n tiêu… brei drei mâo hdră dlăng kriê wiê ênăk kluôm lehana\n tu\ dưn. Ho\ng ana kphê, brei thâo duh t^ng bi djo\ amâo mâo luh liê lu ôh, bi năng ho\ng ênoh ênil amâo mâo h’^t ara\ anei, brei drei t^ng bi djo\. Mkăp hbâo hla\m yan hjan pruê ti hnơ\ng 2 – 1 – 1, amâodah 3 – 1 – 1. Lehana\n hdơr, hdră pruê hbâo snei brei brei ruah mta hbâo jăk. Blei mơ\ng du\m anôk mâo leh klei hing ang jăk, hu^dah le\ hla\m klei amâo mâo jăk. Êngao ana\n drei mđing kơ hnơ\ng NPK, snăn klei t^ng mka\ kơ trung vi lượng bi djo\ mơh kơ mnơ\ng pla. Snăn ]ia\ng kơ NPK lehana\n trung vi lượng ba pruê jing tu\ dưn, drei đăm wơr ôh brua\ răng mgang klei hlua\t [ơ\ng mnơ\ng ngă, lehana\n lo\ mbo\ hbâo bru\, lehana\n krih êa hbâo hla\m hla hlăm wưng găl jăk h^n.

- Sna\n he\, mni la] jăk lu kơ ih ơ thạc sĩ !

H’Mrư – Y Khem pô ]ih mkra.