VOV4.Êđê - Thŭn 2022 truh leh, Grăp čô drei lŏ čang hmăng kơ sa thŭn mrâo mâo lu klei jăk jĭn hĭn, klei hdĭp lŏ wĭt msĕ si aguah tlam, lehanăn dôk hmăng hmưi kơ dŭm bruă čiăng ngă hlăm gŏ sang, ƀuôn sang Lăn Dap kngư đĭ kyar:

Khădah klei ruă tưp Covid 19 dôk dleh dlan, ƀiădah hlăm thŭn 2021, čar Gialai ăt mâo ênoh ba wĭt kơ knŭk kna êbeh 7 êbâo êklai prăk, GDP kah knar grăp čô mnuih mâo truh 56 êklăk 310 êbâo prăk. Hlăm thŭn anei, lŏ mâo thiăm 17 să djăp ênoh čuăn krĭng ƀuôn sang mrâo, klei hdĭp mda phung ƀuôn sang dơ̆ng mâo klei bi mlih. Wut, khua bruă mặt trận ƀuôn Đơk Rơng, să Đăk Gla, Đăk Đoa čang hmăng kơ thŭn mrâo 2022, klei ruă tưp srăng jih, phung ƀuôn sang lŏ dơ̆ng duh ƀơ̆ng mđĭ kyar klei hdĭp mda, djŏ hŏng hdră êlan mơ̆ng Đảng, knŭk kna, păn kjăp anăn knăl mkŏ mkra krĭng ƀuôn sang mrâo tui si alŭ wăl mâo leh:“Ƀuôn sang mâo klei mlih mrâo, mâo êlan klông pưk sang doh siam, phung ƀuôn sang mâo klei bi mguôp. Anăp anei phung ƀuôn sang bi gĭr hĭn duh ƀơ̆ng, amâo mâo klei alah kba, amâo mâo lĕ hlăm klei kpiê êsei. Kâo čiăng kơ phung ƀuôn sang mâo klei thâo gĭr hĭn, khădah dôk găn hlăm klei ruă tưp dưn, hŏng klei răng ăt duh ƀơ̆ng, čiăng mđĭ kyar klei hdĭp, đăm lŏ lĕ hlăm klei ư̆ êpa msĕ si mphŭn dô ôh”./.

Amai A Nhưng (knuă druh adŭ bruă să Čư̆ Đăng Ya, kdriêk Čư̆ Pah, čar Gia Lai) brei thâo, să Čư̆ Đăng Yang hing anh leh anăn iêô jak lu phung tuê hiu čhưn hlăm leh anăn êngao čar kyua mâo čư̆ pui leh anăn mnga tăng phĭ mblang kñĭ siam jih ƀuôn sang. Khădah, thŭn 2021, klei ruă Covid-19 ngă kơ hnơ̆ng tuê hriê tinei hrŏ kjham. Khădah, kyua mâo klei gĭr ktưn mơ̆ng bruă sang čư̆ êa leh anăn bruă mdrao mgŭn, mbĭt hŏng klei bi hgŭm mơ̆ng mnuih ƀuôn sang, anăn ară anei klă klơ̆ng klei ruă dưi ktuê dlăng, mnuih ƀuôn sang lŏ čang hmăng kơ bruă hiu čhưn ênguê srăng kơrŭ wĭt ktang gưl Têt leh anăn hlăm thŭn 2022: “Hlăm thŭn 2021, klei ruă tưp lŏ dơ̆ng bluh mâo ngă dleh dlan kơ mnuih ƀuôn sang, ƀiădah kyua Đang, knŭk kna đru mnuih ƀuôn sang mâo mnơ̆ng huă ƀơ̆ng, hơĭt ai tiê hlăm dŭm hruê bi ktlah, kwang dar leh alŭ wăl mâo klei ruă tưp. Hlăm thŭn 2022 anei, kâo čang hmăng jih jang mnuih ƀuôn sang srăng lŏ dơ̆ng hmư̆ klei ktrâo lač hlăm bruă gang mkhư̆ klei ruă tưp, mbĭt anăn gĭr hlăm bruă mkra mjing čiăng mđĭ kyar bruă duh mkra gŏ sang, čiăng klei hdĭp thiăm trei mđao jăk mơak.”

Thŭn 2021 êgao leh, Dak Ndrung jing anôk mâo klei ruă tưp Covid 19 tal êlâo ti kdriêk Dak Song, čar Daknông. Kyua mâo klei gĭt gai, kiă kriê kjăp mơ̆ng gưl bruă Đảng, bruă sang čư̆ êa alŭ wăl, mbĭt hŏng klei mđĭ hĭn bruă hâo hưn, snăn klei ruă tưp dưi msưh kdŭn. Hlăm klei mă bruă knuă mâo lu klei bi mlih, boh nik, ênoh kphê lehanăn tiu hlăk dơ̆ng lŏ yuôm, snăn klei hdĭp phung ƀuôn sang dưi hơĭt. Điểu Minh, Khua bruă mặt trận să Dak Ndrung, kdriêk Dak Song lač: “Klei phung ƀuôn sang čang hmăng hlăm thŭn mrâo, tal êlâo jing mâo Đảng, knŭk kna mđĭ hĭn bruă tlŏ vaccine gang mkhư̆ klei ruă tưp. Čiăng kơ jih jang phung ƀuôn sang Dak Ndrung, lehanăn Dak Song đuič ôh, ƀiădah jih jang phung ƀuôn sang hlăm kluôm ala mâo tlŏ mgang ênŭm, čiăng ti anôk nao, dưi hơĭt ai tiê kyua mâo tlŏ leh vaccine. Tal dua lĕ, thŭn 2022 ksu, kphê phung ƀuôn sang djŏ yan mâo boh mnga jăk, čhĭ mnia yuôm hĭn. Dŭm thŭn êlâo dih kphê, tiu luič ênoh, phung ƀuôn sang lĕ hlăm klei dleh dlan, ƀiădah ară anei ênoh čhĭ yuôm hĭn leh, phung ƀuôn sang mâo klei mơak mơh”./.

Thŭn 2021 kyua tŭ klei duh bi liê hbâo pruê, kriê dlăng djŏ hdră anăn 500 ana kphê mơ̆ng gŏ sang ayŏng A Thiếu, 27 thŭn leh anăn amao Y Chạp 23 thŭn ti ƀuôn Đăk Ka Long, să Đăk Hring, kdriêk Đăk Hà, čar Kon Tum mâo hnơ̆ng boh mnga lu hĭn thŭn êlâo. Mơ̆ng prăk čhĭ kphê leh anăn dŭm ênoh hrui mkăn, hlâo ung mô̆ mda asei mkŏ mjing leh pưk sang kjăp, siam ti lăn êbeh 200 m2 blei mơ̆ng thŭn dih. Ayŏng A Thiếu brei thâo čiăng mđĭ bruă duh mkra gŏ sang, ayŏng bi trông hŏng mô̆ leh anăn bi mklă mŭt hlăm thŭn mrâo nao mă bruă ti ala tač êngao:“Thŭn dih, klei ruă dleh ktuê dlăng, ngă dleh dlan hlăm klei ngă bruă pla mjing. Khădah, kâo ăt hơ̆k mơak kyua kphê mâo ênoh. Thŭn êgao kâo gĭr pla mjing kphê hŏng ênhă điêt hlăm đang, čhĭ kphê mâo dŭm êklăk prăk kâo mkŏ mjing sa boh sang. Thŭn mrâo pia jing mâo sang dôk ăt mơak mơh. Khădah snăn, klei ruă tưp snei amâo thâo ôh hbĭl thâo jih, ñu hmaĭ kơ lu mta bruă hlăm klei hdĭp. Mgi dih tơdah klei ruă dưi ƀiă, kâo hŏng mnuih ƀuôn sang tinei ăt bi mĭn, năng ai hmei srăng nai mă bruă ti Sài Gòn, Bình Dương, kbưi hĭn nao mă bruă ti ala tač êngao msĕ si Taiwan, Dhŭng Korea, Japon… Hlăk anăn čang hmăng mđĭ hĭn hlăm bruă mđĭ kyar bruă duh mkra gŏ sang”.

Să Dă Sar, kdriêk Lạc Dương, čar Lâm Đồng hlăk jing krĭng mtah, ƀiădah bruă mkhư̆ gang klei ruă tưp Covid 19 mâo nanao bruă Đảng, bruă sang čư̆ êa lehanăn phung ƀuôn sang bi myuôm. Tui si Liêng Jrang Ha Rô Ky, khua să Dak Sar, êngao kơ mâo klei thâo săng mdrơ̆ng hŏng klei ruă tưp, phung ƀuôn sang bi gĭt ktĭr hĭn duh ƀơ̆ng, mă bruă knuă bi mâo klei tŭ dưn. Kyuanăn, khădah dôk găn klei ruă tưp, ƀiădah bruă duh mkra ala ƀuôn ăt hơĭt mâo boh tŭ dưn prŏng. Hŏng klei bi sa ai, mâo klei thâo bi mguôp, hlue ngă jăk bruă mdua mđĭ kyar bruă duh mkra êjai, lehanăn mdrơ̆ng hŏng klei ruă tưp êjai, dôk hlăm klei msĕ si aguah tlam mrâo, sĭt nik srăng mâo boh tŭ dưn hĭn hlăm wưng kơ anăp. liêng Jrang Ha Rô Ky lač: “Yan pla mjing thŭn 2020 – 2021, klei ruă tưp prŏng ngă hmăi amâo mâo jăk kơ kluôm ala, lehanăn hlăm să Dă Sar anei, khădah snăn phung ƀuôn sang djăp djuê ana ti să anei ăt ktuh êyuh duh ƀơ̆ng mă bruă knuă, dlăng kriê wiê ênăk kphê. Thŭn 2021, hnơ̆ng boh kphê mâo trŭn hrŏ, hnô kơ anăn lĕ ênoh čhĭ yuôm hĭn, snăn klei hdĭp mda phung ƀuôn sang ăt hơĭt. Klei duh mkra ala ƀuôn ti să Dă Sar lŏ mâo klei đĭ kyar, phung ƀuôn sang hơ̆k mơak. Să ăt mđĭ mơh klei hlue ngă hdră mtrŭn mrô 128 mơ̆ng knŭk kna hŏng klei čoh čuăn hdĭp msĕ si aguah tlam mrâo. Mbĭt hŏng dŭm hdră hlue ngă mta kñăm mdua mđĭ kyar bruă duh mkra êjai, lehanăn mdrơ̆ng hŏng klei ruă tưp êjai bi mâo klei tŭ dưn”./.

Thŭn mrâo anei, gŏ sang amai H’Hĕ Niê, ti ƀuôn Pan B, să Ea Yông, kdriêk Krông Pač, čar dak Lak hơ̆k mơak kyua dưi nao dôk hlăm sang mrâo. Bohsang bi đru prŏng êbeh 43 m2, mơ̆ng bruă êdam êra čar Dak Lak bi mkŏ đru mkŏ mjing hŏng ênoh bi liê êbeh 80 êklăk prăk, hlăm anăn gŏ sang lŏ mbŏ 20 êklăk prăk. Êpul êdam êra đru tač bêtông prŏng 20 m2 nah anăp sang. Amnai H’Hĕ brei thâo, gŏ sang ñu jing gŏ êsei ƀun, amâo mâo lăn mkra mjing, bruă duh mkra gŏ sang jưh hlăm prăk 2 ung mô̆ mă bruă mưn anăn knŏng djăp bi liê hlăm klei hdĭp grăp hruê leh anăn rông 2 čô anak nao sang hră. Klei čang hmăng mâo sang prŏng kjăp mơ̆ng lu thŭn hŏng anei jing leh sĭt. Anei jing klei mđĭ ai prŏng kơ gŏ sang hlăm thŭn mrâo čiăng lŏ dơ̆ng gĭr ktưn mă bruă, gĭr hlăm klei hdĭp. Mơak snăk kyua thŭn anei dưi drông thŭn mrâo hlăm sang mrâo. Čang hmăng hlăm thŭn mrâo klei ruă tưp dưi ktuê dlăng, klei suaih pral jăk, phung hlăm gŏ sang suaih asei mlei, hơĭt ai tiê mă bruă. Kâo pô ăt suaih asei mlei, mâo bruă mă čiăng tla jih nư klei leh anăn hơĭt ai tiê mă bruă knuă.