VOV4.Êđê - Hla\m wưng anei, mnuih [uôn sang nga\ lo\ hma ti ]ar Kontum hla\k truh hla\m yan hrui êmiêt hbei [lang, [ia\ ênoh ]h^ tru\n gia\m 40% mka\ ho\ng yan êlâo. Mta phu\n jing kyua anôk brua\ duh mkra mnia mblei tuôm ho\ng klei dleh dlan brua\ ba ]h^ kpu\ng hbei [lang kơ ala tac\ êngao. Êjai ana\n, plah wah anôk brua\ duh mkra mnia mblei leh ana\n mnuih [uôn sang amâo mâo klei bi kuôl ka\ hrui blei ôh hbei. Klei ]ih: “ Lo\ mâo sa yan hbei amâo mâo klei tu\ ho\ng mnuih [uôn sang Kontum”.

Mse\ ho\ng du\m êtuh go\ êsei mka\n, pra\k mâo hrui w^t phu\n mơ\ng go\ sang Võ Minh Sơn ti sa\ Sa Bình, kdriêk Sa Thầy dôk jưh kơ 3 ha đang hbei [lang. Thu\n dih, sang ma\i hrui blei ho\ng ênoh kah knar mâo 1.700 pra\k/ 1kg, go\ sang `u mâo hrui w^t êbeh 250 êkla\k pra\k. Sna\n [ia\dah thu\n anei, kyua adiê không mđia\ sui ana\n hbei [lang amâo mâo đei mâo boh ôh, sang ma\i kno\ng blei ma\ mơ\ng 1.200 – 1.450 pra\k đuic\ 1 kg hbei mtah, ana\n go\ sang `u kno\ng mâo hrui ma\ 100 êkla\k pra\k đuic\. Leh yơ\ ana\n tơ c\iang c\h^ lo\ bi mưn mnuih buc\ hbei leh ana\n du\ mưn êdeh mdia\ng ba nao truh kơ sang ma\i. Võ Minh Sơn brei thâo:“ Pra\k mưn ara\ng buc\ hbei 10 tôn jih mơ\ng 10 – 15 ai nga\ brua\. Gra\p ai nga\ brua\ mưn tơ êkei 150 êbâo pra\k, bi mniê 120 êbâo pra\k. Êdeh hriê mdia\ng tơ gia\m sna\n bi mưn 10, bi tơ kbưi truh 15. Sa tôn hbei [lang c\h^ mâo 150 êbâo pra\k. Ai tiê leh ana\n pra\k du\ mdia\ng jih leh yơh pra\k hbei. Sna\n ti lo\ mâo pioh [ơ\ng hua\.” 

Nguyễn Hữu Thạnh, K’ia\ng khua Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa kdriêk Sa Thầy brei thâo: yan hbei thu\n anei mnuih [uôn sang ba pla mâo hla\m brô 7.000 ha. Ho\ng ênoh sang ma\i hrui blei mơ\ng  1.200 – 1.450 pra\k/1kg hbei mtah, sna\n mnuih pla hbei kno\ng ma\ ai ba pra\k mnga. Tơ t^ng mơ\ng ako\ yan, mnuih [uôn sang bi si`ê c\h^ hbei kơ du\m sang ma\i mkra mjing kpu\ng hbei [lang sna\n gơ\ amâo le\ hla\m klei mse\ si anei ôh:“ Ka truh yan hrui buc\ hbei sang ma\i [ua\n rơ\ng hrui blei jih hbei mơ\ng 1.700 pra\k/ 1kg. Ho\ng ênoh 1.700 pra\k/ 1kg sna\n mnuih [uôn sang mâo pra\k mnga [ia\ ho\ng klei mgrơ\ng jing mnuih [uôn sang bi nga\ hra\ m’ar hgu\m leh ana\n [ua\n rơ\ng. Nao truh kơ sang ma\i a\t blei ho\ng ênoh ana\n mơh, [ia\ hla\k hưn mthâo ho\ng mnuih [uôn sang sna\n mnuih [uôn sang amâo tu\ hluê nga\ ôh klei bi hgu\m anei ho\ng sang ma\i. Mnuih [uôn sang c\ia\ng ênoh đ^ sna\n c\h^ ênoh đ^, tơ c\ia\ng ênoh tru\n c\h^ ênoh tru\n.”

Mta phu\n nga\ kơ mnuih pla hbei ti Kontum amâo mâo c\ia\ng nga\ hra\ m’ar hgu\m ho\ng anôk brua\ jing kya hu\i c\h^ amâo mâo djo\ ho\ng ênoh leh ana\n c\ia\ng c\h^ hbei [lang ho\ng ênoh đ^ h^n. Kyua ana\n jih 40.000 ha đang hbei [lang ti c\ar anei ka dưi bi nga\ hra\ m’ar hgu\m hrui blei hbei ôh. Knơ\ng brua\ Trách nhiệm hữu hạn kpu\ng hbei [lang Tây Nguyên – Đak Hà jing anôk brua\ mâo hdra\ duh bi liê djo\ hdra\ êdi, [ia\ a\t ka mâo mnuih [uôn sang tu\ ư bi nga\ hra\ m’ar hgu\m hrui blei hbei mơh. Lê Văn Tình, pô bi ala kơ Knơ\ng brua\ brei thâo:“ Sang ma\i a\t c\ia\ng hrui blei mơh hbei [lang kơ mnuih [uôn sang pioh mkra mjing. Pô hrui blei kơ mnuih [uôn sang ho\ng ênoh h’^t pioh ba mkra mjing. {ia\ ara\ anei mnuih [uôn sang [uh ênoh đ^ h^n sna\n ba nao c\h^ kơ sang ma\i mka\n amâo lo\ c\h^ kơ pô ôh.”

Ti Kontum ara\ anei mâo 6 boh sang ma\i mkra mjing kpu\ng hbei [lang hla\k dôk nga\ brua\ leh ana\n dua boh sang ma\i dơ\ng hla\k dôk ru\ mkra. Gra\p thu\n, du\m anôk brua\ đru brei sa\i hbâo pruê, djuê mjeh, ktrao lac\ brei hdra\ mnêc\ pla mjing dla\ng kriê mtru\t mđ^ ai mnuih [uôn sang pla mjing leh ana\n c\ang hmang mâo bi nga\ hra\ m’ar hgu\m hrui blei jih hbei [lang mnuih [uôn sang mâo, [ia\ mnuih [uôn sang amâo mâo tu\ ư ôh. Kyua ana\n,  s^t anôk brua\ tuôm ho\ng klei dleh dlan hla\m brua\ ba c\h^  kpu\ng hbei [lang kơ ala tac\ êngao, bi hrui blei hbei ho\ng ênoh êlưih, mnuih [uôn sang tuôm ho\ng klei luc\ liê yơh. Hluê si Nghiêm Đức Thuần, Khua Êpul hgu\m kia\ kriê, Khua Knơ\ng Sang ma\i mkra mjing kpu\ng hbei [lang Vina Kontum, êngao kơ klei [ua\n rơ\ng plah wah mnuih [uôn sang ho\ng anôk brua\, c\ia\ng bi mâo brua\ mơ\ng brua\ knu\k kna alu\ wa\l ti du\m gưl hla\m brua\ krơ\ng brei klei tu\ dưi mơ\ng dua nah:“Mâo dua klei. Ênoh đ^ mnuih [uôn sang a\t mdia\ng ba nao c\h^ kơ sang ma\i mơh leh ana\n tơ ênoh tru\n sna\n du\m anôk brua\ a\t hrui blei mơh hbei [lang kơ mnuih [uôn sang. Klei bi ka\ kra` [ua\n rơ\ng anei plah wah mnuih [uôn sang ho\ng anôk brua\ jing ti anôk ana\n, {ia\ alu\ wa\l c\ia\ng bi đru mâo klei [ua\n rơ\ng, tu\ mgrơ\ng brei mơ\ng ya be\ gưl thâo sa\, kdriêk, alu\ hwei leh ana\n c\ia\ng asei mlei mnuih [uôn sang pô hra\m mb^t bi hgu\m ho\ng anôk brua\ sna\n kơh hmei dưi nga\ klei anei.”

Dưi dla\ng jing mta ana msir klei ư\ êpa bi mhro\ klei [un knap, djo\ guôp ho\ng klei thâo pla mjing mơ\ng mnuih [uoon sang djuê [ia\, c\ar Kontum mtru\n hdra\ k`a\m mđ^ kyar ana hbei [lang h’^t kja\p. Mb^t ho\ng êbeh 40.000 ha đang hbei [lang hla\k mâo, alu\ wa\l hla\k hluê nga\ klei bi mlih ti 10.000 halaưmn pla mdiê amâo dah amaoa mao dja\p êa krih ba pla hbei [lang anei. Sna\n [ia\dah tơ plah wah mnuih [uôn sang ho\ng anôk brua\ a\t ka\n mâo klei c\ia\ng bi hgu\m lei sna\n brua\ mđ^ kyar ana hbei [lang ti alu\ wa\l anei dưi dla\ng jing hdra\ k`a\m dôk kbưi hưi ha\k leh ana\n mnuih [uôn sang nga\ lo\ hma a\t dôk w^r w^r ho\ng klei djo\ ênoh luc\ boh mnga, leh ana\n djo\ boh mnga luc\ ênoh nnao sna\n yơh./.

                                                     H’Nga pô ]ih hlo\ng ra\k.