VOV4.Êđê - Hla\m wưng êgao, ti kdriêk Krông Pa], ]ar Daklak, lu mnuih [uôn sang nga\ lo\ hma bi mđ^ kyar leh gru hmô pla ana k`^t triêl mâo ba w^t leh lu boh mnga, klei tu\ pro\ng  kơ brua\ duh mkra. Êdah kdlưn mse\ si gru hmô mơ\ng Trần Phước Hảo, ti sa\ Êa Kua\ng, ba pla ana k`^t triêl mâo boh mnga truh 30 ton/ha. Ti gu\ anei, drei hra\m mb^t hmư\ Trần Phước Hảo kah lac\ kơ du\m klei thâo hla\m brua\ pla k`^t triêl mơ\ng go\ sang pô.

Kno\ng ho\ng 2 ha lăn, [ia\dah grăp thu\n go\ sang Trần Phước Hảo ti thôn Phước Hoà 4, sa\ Êa Kuăng, kdriêk krông Pa], ]ar Daklak mâo giăm 60 tôn k`^t triêl. Hlăm 5 thu\n pla, lehana\n sia\ suôr ho\ng brua\ pla k`^t triêl Hảo brei thâo, ]ia\ng pla mjing k`^t triêl đ^ jing jăk hlăm lăn hrah bazan anei jing yuôm bhăn jing thâo ruah mjeh:“ Klei kơ mjeh yơh jing tal êlâo, snăn bi ruah mjeh djăp ênoh ]ua\n. Tôhmô, k`^t hrah mâo êtiêng k`^t hrah, k`^t k`^ mâo êtiêng k`^t k`^. Ti kr^ng Lăn Dap Kngư anei pla mjing jăk h^n jing k`^t triêl hrah. Diih bi ruah djo\ mjeh k`^t triêl hrah. Nao duah êmuh mnuih mưng leh hlăm brua\ pla k`^t triêl pioh ruah mjeh. Tal dua, jing đơ êtiêng k`^t ana\n brei pro\ng, amâo mâo klei hlua\t [ơ\ng mnơ\ng ngă. Êjai ruah mjeh êtiêng k`^t mâo bi kbu\t mta dơ\ng ]a\t đ’điêt, răng đăm bi joh amâodah bi m]ah ôh tơdah mse\ snăn srăng êmưt lo\ pluh mta mrâo”.

Leh mâo ruah mjeh jăk, drei dơ\ng kơ brua\ mkra lăn. Kai ]aih bi [h^, bi êlam lehana\n mbuôn mơ\ng 20 – 25cm, prue# anei kbưi ho\ng prue# adih 50cm, phu\n anei kbưi ho\ng phu\n adih 25cm. reh lăn bi mnuôr pioh mđue# êa bi jăk, đăm le\ hlăm klei dram êa. Bi hbâo pruê hluê prue#, mbuôn pioh mkiêt mkriêm hnơ\ng hbâo pruê. Pruê hlăm brô 20 – 25 tôn hbâo eh mnơ\ng rông, 300 – 400 kg hbâo lân/ha. Dơr sa tal lăn mơ\ng 2 – 5cm lehana\n dưm k[iêng k`^t triêl nah dlông ho\ng wang bi kpleh mơ\ng 20 – 25cm/êtiêng. Tơdah êtiêng k`^t bi k[iêng lu snăn grăp k[iêng lah pla hlăm sa [a\ng. Aguah tlam k`^t mơ\ng leh pla hlo\ng truh kơ yan tlăng hlăm brô 10 mlan. Ti Lăn Dap Kngư, kreh pla k`^t triêl hlăm ako\ yan hjan, mơ\ng mlan 4 – 5, lehana\n srăng tlăng k`^t mơ\ng mlan 1 – 3 thu\n êdei. Hảo mâo klei mta\:“ K`^t triêl mơ\ng phu\n pla hlo\ng truh kơ yan ru\ jing hlăm brô 10 mlan, kreh pla mjing hlăm ako\ yan hjan êjai phu\n dơ\ng mâo du\m gưl hjan snăn bi pla mtam. {ia\dah mâo mơh đa đa thu\n hjan truh amâo mâo hnưm ôh, snăn mnuih pla mjing brei mâo klei bi t^ng pla mjing djo\ mlan lehana\n krih êa lehana\n kăp drông êa hjan, tơdah leh mâo hjan ana k`^t pluh leh snăn đ^ jing pral snăk”.

Êlâo dih, brua\ pla k`^t triêl yap jing ênưih h^n kyuadah kno\ng pla ma\ hlăm war sang, lehana\n kno\ng pioh yua hjăn hlăm găp djuê, mơ\ng ana\n klei dlăng kriê wiê ênăk kăn jăk đei mđing rei. {ia\dah leh mâo hdră pla mjing pro\ng, lehana\n djăp anôk bi pla mjing k`^t triêl sơăi pioh ru\ k`^t ]h^, snăn brei mâo hdră dlăng kriê wiê ênăk bi kjăp h^n. Mse\ si brua\ ma\ rơ\k, wưng leh pla hlo\ng truh ti 4 mlan, jing mđing bi mdoh rơ\k rung, ]ia\ng kơ rơ\k đam mia\ [ơ\ng hbâo ho\ng k`^t. Trần Phước Hảo yăl dliê:“ Pla k`^t ăt mse\ ho\ng pla mjing lu mta mnơ\ng mkăn mơh, bi jik rơ\k rung, pioh đ^ jing. Êlâo dih mnuih [uôn sang pla k`^t triêl amâo mâo mnuih mđing kơ brua\ ma\ rơ\k ôh, kyua la]dah ana k`^t đ^ jing dlông h^n kơ rơ\k. {ia\dah klei m^n ana\n jing amâo mâo djo\ ôh, brei drei jik rơ\k, ksun mbu\ phu\n. Ma\ rơ\k drei hlo\ng mbu\ phu\n kơ ana k`^t. Tal êlâo jing mâo anôk huông, bi êbhui] [o# lăn. Tal dua, jing pruê hbâo snăn kno\ng ana k`^t yơh srăng [ơ\ng hbâo, bi tơdah drei lui mb^t ho\ng rơ\k, snăn rơ\k srăng mia\ hbâo mb^t ho\ng ana k`^t. brua\ ma\ rơ\k kno\ng ma\ brua\ hlăm 4 mlan đu], leh ana k`^t pro\ng dưi gư\ leh rơ\k, rơ\k amâo lo\ dưi hd^p ôh, snăn kno\ng ma\ rơ\k hlăm 4 mlan tal êlâo đu]”.

Sa mta brua\ mkăn, êlâo dih êjai pla k`^t mnuih [uôn sang amâo tuôm duah mđing kơ brua\ pruê hbâo ôh, lehana\n kăn mâo brua\ răng mgang klei hlua\t [ơ\ng mnơ\ng ngă rei, kyuadah asei ana k`^t ăt jing leh ana mâo klei dưi kdơ\ng ktang snăk. {ia\dah, tơ pla mjing pro\ng, hlăm sa ênha lăn mơ\ng ana\n s^t nik srăng mâo yơh klei hlua\t [ơ\ng mnơ\ng ngă mse\ si: Mmao jhat ngă bi bru\ êtiêng k`^t, hlua\t [ơ\ng hla… }ia\ng bi hro\ jih jang klei hlua\t [ơ\ng mnơ\ng ngă ana\n, snăn drei mđing kơ brua\ mđue# êa, hlăm du\m anôk tlung, boh nik yan hjan kreh kdơ\ng lehana\n dram êa.

Mb^t ho\ng ana\n, mnuih pla mjing hdơr pruê bi djăp hbâo pruê, hlăm klei pla mjing, ara\ anei hbâo pruê dưi yap jing hdră jăk h^n mđ^ hnơ\ng boh mnga mâo. Ho\ng k`^t triêl ]ia\ng mâo ru\ lu k`^t snăn brei hdơr pruê hbâo mse\ snei:

Pruê sun 20 tôn hbâo eh mnơ\ng rông, 400 kg hbâo lân, 200 kg hbâo kali, lehana\n 200 kg Urê/ha. Hbâo lân brei mâo klei mđam he\ êlâo mb^t ho\ng hbâo eh mnơ\ng rông, lehana\n srăng ba pruê ti mmông pruê sun êlâo kơ pla, bi lu\k mb^t ho\ng hbâo kali, lehana\n đạm. 20 – 25 hruê êdei kơ leh pla hlăk  ana k`^t mâo mơ\ng 5 – 6 po\k hla, snăn lo\ pruê ho\ng hbâo kali, lehana\n ksul phu\n mbu\ he\ ]ia\ng kơ k`^t đ^ jing jăk. Tơdah hla đ^ jing tơl ksu\l đei snăn drei khăt he\ đơ kuôt hla je\ phu\n, jing hla tal êlâo, ]ia\ng ksu\n ai rông kơ êtiêng k`^t. Kno\ng krih êa man bi djăp h’ăp, lehana\n ksul phu\n bi êbhui] lăn, mjing klei găl kơ ana k`^t đ^ jing jăk. Leh ana k`^t đ^ jing đ^ jing mơ\ng 20 – 25cm, snăn yua hbâo mâo hnơ\ng đạm, lân lu, kali ti hnơ\ng man dưn, lehana\n pruê thiăm mb^t ho\ng trung vi lượng tu\ dưn kơ ana k`^t. Tơdah leh [uh phu\n k`^t dơ\ng pluh mơ\ng  2 – 3 êđai snăn lo\ dơ\ng pruê 7 hruê/blư\ ho\ng mta hbâo bru\ man djăp. Hlăm 4 mlan tal êlâo bi ma\ rơ\k, lehana\n ksun mbu\ dj’dje\ hlăm phu\n. mơ\ng 4 – 5 mlan êdei k`^t dơ\ng bi êtiêng, k[iêng pluh hriê, wưng anei đăm lo\ ksul ôh hu^ ngă joh he\ êtiêng k`^t. K`^t leh pla mâo 10 mlan srăng dưi tlăng ru\ k`^t. Diih ksiêm dlăng tơdah [uh ana amâo lo\ jing ôh dơ\ng ram, lehana\n mbliư\ hla đue# nao kơ k`^ snăn jing truh leh yan tlăng ru\.

Y Khem pô ]ih hlo\ng ra\k