VOV4.Êđê- K`ăm mđ^ hnơ\ng boh mnga, hnơ\ng jăk mơ\ng ana pla mjing anăn hlăm sa ênhă, wưng giăm anei, mb^t ho\ng klei đru mơ\ng bruă sang ]ư\ êa alu\ wa\l, lu mnuih ngă lo\ hma ti alu\ wa\l să Thuận Hà, kdriêk Dak Song, ]ar Dak Nông pral ba yua hdră pla djam mtam, boh kroh doh dja\p hnơ\ng ]ua\n Vietgap.

Pla mjing djam bei đu\ng êbeh 8 thu\n leh, lu blư\ go\ êsei Nguyễn Xuân Dương, să Thuận Hà, kdriêk Dak Song kprê` ai tiê kyua djam bei đu\ng amâo mâo hrui w^t boh mnga, lui] ênoh. ~u brei thâo: Go\ êsei pla êbeh 2 ha djam bei đu\ng. Yan djam bei đu\m mâo ênoh, go\ êsei `u hrui w^t mâo 150 êklăk prăk. Khă sơnăn, kyua pla mjing kno\ng djam bei đu\ng, amâo thâo hdră pla mjing sơnăn hnơ\ng mâo hrui w^t amâo mâo h’^t kjăp ôh, mâo du\m thu\n lui] liê ti mang. Thu\n 2019, mâo knu\k kna alu\ wa\l mtru\t mjhar pla mjing hluê hnơ\ng ]ua\n doh VietGap, Nguyễn Xuân Dương jho\ng ai tiê êmuh hriăm lehana\n ba yua hlăm bruă duh mkra mơ\ng bruă ruah djuê mjeh, pla, kriê dlăng lehana\n krih êa drao răng mgang mnơ\ng pla mjing djo\ hdră ]ua\n pla mjing djam doh. Djam bei đu\ng đ^ jing jăk, [ia\ hluăt [ơ\ng mnơ\ng ngă, hnơ\ng mâo djam đ^ h^n:

“Êlâo dih mnuih [uôn sang hmei pla djam anei hluê hdră ]o\ng pla mjing, mơ\ng êa drao răng mgang mnơ\ng pla mjing truh kơ djăp mta ka thâo săng klă ôh. Ara\ anei ăt bi mlih hdră pla mjing djam doh, ngă bruă êđăp ênang, krih êa drao amâo mâo hu^ ba klei ju\ jhat, pô pla djam doh djo\ hruê pô krih yơh [uh djam đ^ jing mtah mda, ayo\ng adei hlăm êpul hgu\m ăt bi [ua\n hdăng găp bi pla mjing djam doh”.

            Bi go\ êsei ayo\ng Chu Văn Bắc, să Thuận Hà, kdriêk Dak Song, ăt hlăk bi mlih bruă pla djam, hbei, boh kroh hluê hnơ\ng ]ua\n doh VietGap. Ara\ anei `u pla êbeh 3 sào súp lơ mtah hluê hdră doh. ~u hluê mu\t hlăm êpul pla mjing djam doh, hluê hnơ\ng ]ua\n doh VietGap ti să Thuận Hà, ho\ng klei ]ang hma\ng mguôp mb^t pla djam mâo hnơ\ng jăk ]ia\ng ba ]h^ mâo ênoh h^n:

“Êlâo dih pla djam ênoh ba ]h^ amâo mâo h’^t kjăp ôh, kno\ng ]ang hma\ng yan anei ]h^ mâo ênoh h’^t kjăp h^n. Êlâo dih ]h^ tu\ kơ mâo, kâo amâo bi m^n ôh du\m ênhă pla, du\m mâo hrui w^t sơnăn djo\ boh mnga amâo mâo ênoh, lui] liê kjham. Pla mjing hluê hdră doh, hmei ]ang hma\ng t^ng êpul hgu\m, du\m phung duh bi liê ktrâo la] kơ hmei, duah brei kơ hmei anôk ba ]h^ h’^t kjăp lehana\n đ^ h^n ]ia\ng hmei mâo thiăm hnư hrui w^t”.

            Kdriêk Dak Song ara\ anei mâo 1 êbâo 100 ha djam mtam, lu êdi jing du\m mta djam [ơ\ng hla, djam bei đu\ng, tro\ng msăm, tro\ng piơ\k, pla lu êdi ti du\m să Thuận Hà, Thuận Hạnh, Nam Bình. }ia\ng pla mjing djam, hbei, boh kroh djăp hnơ\ng ]ua\n doh VietGap, du\m thu\n êgao, lu go\ êsei mnuih [uôn sang ngă lo\ hma hlăm alu\ wa\l kdriêk Dak Song bi mđing êdi kơ hdră pla mjing djam, hbei, boh kroh doh, mơ\ng bruă ruah djuê mjeh truh kơ pla mjing, kriê dlăng, dưm hbâo, hrui êmiêt. Mb^t ho\ng ana\n, knơ\ng bruă djo\ tuôm kdriêk Dak Song ăt hluê ngă lu hdră êlan đru mdul prăk yua, djuê mjeh, êa drao krih kơ mnơ\ng pla mjing, mko\ mjing du\m adu\ hriăm mjuăt hdră mnê] pla mjing ]ia\ng mnuih [uôn sang tui hriăm lehana\n ba yua hlăm bruă duh mkra pla mjing. Kyua hluê ngă mđrăm mb^t du\m hdră bruă, mnuih [uôn sang ngă lo\ hma mâo thiăm klei thâo ba yua hlăm bruă pla mjing hluê hdră doh, tal êlâo mâo ba w^t boh tu\ dưn jăk siam./.

Ba yua kdrăp mrâo mrang hlăm bruă ngă lo\ hma hlăk [rư\ hruê [rư\ lu, jing bruă klam yuôm bhăn hlăm bruă mđ^ hnơ\ng boh mnga mâo hnơ\ng jăk, klă phu\n agha, mkhư\ jih hnơ\ng klei amâo jăk mơ\ng yan adiê ăt mse\ mơh ênoh ba ]h^. Ho\ng du\m klei găl kơ lăn ala leh anăn yan adiê, kdriêk Dak Song, ]ar Dak Nông, ngă leh leh anăn hlăk mđing po\k ngă du\m hdră msir mtru\t mjhar leh anăn po\k mlar gru hmô pla mjing djam doh hluê si hnơ\ng k]ah VietGap, bi hgu\m pla mjing pioh ba ]h^. Klei bi blu\ hrăm ho\ng Trần Ngọc Thuỷ - K'iăng khua du\ bruă lo\ hma leh anăn mđ^ kyar kr^ng [uôn sang lo\ hma kdriêk Dak Song srăng la] klă h^n kơ mta phu\n anei.

-Akâo kơ ih mblang lăng si klei tu\ dưn brua\ pla mjing djam mtam hlăm alu\ wa\l?

Trần Ngọc Thuỷ: Hlăm wưng leh êgao hlăm kdriêk mnuih [uôn sang dơ\ng bi mlih pla mjing djam mtam ho\ng ênha\ pro\ng. Mâo du\m klei găl kơ anei jing adiê êđăp, tal dua le\ lăn jing. Hlăm kdriêk ho\ng adiê êđăp jing guôp snăk ho\ng lu mta djam. Wưng leh êgao brua\ pla mjing mâo klei tu\ dưn jăk, dưi yap jing mâo ba w^t djam mtam jăk. Bi klei dleh dlan ho\ng mnuih pla djam mtam jing kơ anôk ]h^ mnia, tal dua le\ ênha\ pla, ana\n yơh jing du\m klei dleh dlan hlăm alu\ wa\l dôk găn hlăm wưng êgao.

-}ia\ng mghaih msir klei dleh dlan ana\n, ana\p truh kơ klei pla mjing djam mtam hluê hdră doh, si alu\ wa\l mâo hdră đru mnuih [uôn sang?

Trần Ngọc Thuỷ: Truh ti wưng anei brua\ sang ]ư\ êa alu\ wa\l lehana\n kdriêk đru leh kơ mnuih [uôn sang brua\ pla mjing djam mtam doh hluê ênoh ]ua\n VietGap tal êlâo jing klei kơ mjeh, tal dua jing k]e\ đru kơ hdră pla mjing, tal tlâo đru kơ hdra\ răng mgang klei hlua\t [ơ\ng mnơ\ng ngă, ba yua mta sinh học ho\ng djam mtam pô. Hlăm thu\n 2018, adu\ brua\ lo\ hma lehana\n anôk brua\ k]e\ đru hdra\ pla mjing mâo đru leh brua\ pla mjing hlăm 5 ha djam mtam doh, snăn truh kơ ara\ anei đang djam anei thâo ba yua lehana\n ma\ brua\ kjăp leh, djam mtam đ^ jing siam. Anei jing sa hlăm du\m klei jăk ba yua ho\ng djam mtam mơ\ng du\m mta brua\ krih kơ djam amâo mâo ba klei jhat kơ asei mlei mnuih yua ôh, tal dua le\, mâo ba w^t djam mtam doh truh ho\ng mnuih yua hlăm alu\ wa\l lehana\n alu\ riêng gah.

-Hlăm brua\ bi mguôp duah anôk ]h^ mnia djam mtam, ]ia\ng mđ^ klei tu\ dưn brua\ pla mjing djam mtam doh, snăn si hdră kdriêk Dak Song mâo leh?

Trần Ngọc Thuỷ: Hlăm wưng kơ ana\p, adu\ brua\ lo\ hma lehana\n knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa kdriêk ăt mâo klei mta\ kơ mnuih [uôn sang pla djam mko\ mjing sa êpul hgu\m brua\ pla djam, lehana\n hrăm mb^t ho\ng kdriêk, lehana\n djăp êpul êya djo\ tuôm ho\ng djăp hdră tui duah anôk ]h^ mnia jih jang djam mtam djăp ênoh ]ua\n doh Vietgap, pioh mđ^ hnơ\ng hrui w^t kơ mnuih pla mjing lehana\n mâo ênoh ]h^ hơ^t mơh. Ăt ]ia\ng mâo klei bi mguôp kjăp ho\ng phung duh mkra pioh duh bi liê kơ brua\ pla mjing djam mtam, lehana\n du\m êpul êya brua\ kăp hrui blei djam mtam mâo leh klei tu\ yap jing doh hlăm kdriêk pioh ba ]h^ truh kơ [uôn pro\ng Hồ Chí Minh lehana\n du\m boh ]ar mkăn.

-La] jăk kơ ih lu!