VOV4.Êđê - Kyua ênoh c\h^ k`^t triêl thu\n dih đ^ mơ\ng 7000 – 10.000pra\k/kg k`^t mtah ana\n thu\n anei lu mnuih [uôn sang ti Daklak bi kluh pla k`^t triêl ho\ng klei c\ang hmang sra\ng lo\ mâo hnư hrui w^t mơ\ng mta ana anei. Sna\n [ia\dah, brua\ mđ^ kyar leh ana\n klei bi kluh pla taao ba klei tu\ h^t kja\p mơ\ he\ amâodah h’a\i?

Go\ sang Pham Văn Khu ti sa\ }ư\ Huê, kdriêk Êa Kar, ]ar Daklak mâo 6 sao kphê, [ia\dah ana kphê dôk hlăm thu\n khua ana leh, amâo jăk lo\ mboh ôh, mơ\ng ana\n klei hd^p le\ hlăm dleh dlan. Thu\n 2016, `u pla plua\ mb^t k`^t triêl hla\m 6 sao lăn kphê, leh 9 mlan dlăng kriê go\ sang `u mâo ba w^t giăm 100 êklăk prăk leh tla jih kơ ênoh bi liê. {uh jing tu\ dưn mơ\ng brua\ pla mjing k`^t, lehana\n kăn lu] liê lu hruê ai ngă brua\ rei, snăn mơ\ng ako\ yan hjan thu\n anei, `u lo\ dơ\ng pla k`^t po\k phai hla\m du\m anôk êlâo dih `u pla ktơr:“ Du\m thu\n ho\ng anei pla k`^t mâo ênoh, phung ghan mnia hriê blei hlăm hma mtam, amâo lo\ dleh ba ]h^ ôh”.

{uh klei tu\ dưn mơ\ng brua\ pla mjing k`^t, ara\ anei, lu mnuih pla mjing hlăm ]ar Daklak jho\ng po\k mlar ênha\ pô pla mjing, mơ\ng ana\n mơh ênha\ pla k`^t ara\ anei đ^ lar măng ai. Boh nik hlăm dua kdriêk Krông Pa], lehana\n Êa Kar. Hồ Tấn Cư, khua adu\ brua\ lo\ hma kdriêk Êa Kar brei thâo, tui si hdră yan hjan thu\n 2017, kluôm kdriêk srăng pla truh 500 ha, k`^t. {ia\dah truh kơ ara\ anei boh s^t pla mjing leh êbeh 1.300ha. Lu jing duah pla ma\ tui si ]ia\ng, kno\ng [ia\ đu] mnuih mâo klei kuôl ka\ ho\ng phung duh mkra, kha\dah adu\ brua\ lo\ hma kdriêk mâo leh mơh klei gha\, [ia\dah mnuih [uôn sang ăt ]o\ng pla mjing tui si ]ia\ng. Klei anei ana\p srăng jing k`^t mâo êbeh đei ho\ng hnơ\ng dưi mkra mjing, ana\p srăng lu] ênoh, amâo lo\ thâo b^t anôk ]h^: “ Hmei ăt dôk bi m^n nanao, amâo mâo thâo ôh si ngă ênoh ]h^ k`^t srăng hơ^t nanao mse\ ara\ anei he\, boh s^t anôk kăp blei ăt ka h’^t s^t mơh, mơ\ng klei mnuih [uôn sang pla mjing êgao hdră k]ah mse\ snei”.

Mse\ snăn mơh ti kdriêk Krông Pa], ênha\ pla k`^t triêl đ^ măng ai mơh, tui si mâo yap 7/16 sa\, wa\l krah ara\ anei mâo giăm 1.700 ha, lu êdi jing ti sa\ krông {u\k, êbeh 1.200 ha, mơ\ng mnuih [uôn sang ]o\ng duah bi pla ma\ yơh, kno\ng mâo ma\ giăm 50 ha đu] mâo klei kuôl ka\ ho\ng phung duh mkra. Trần Ba, khua adu\ brua\ lo\ hma kdriêk Krông Pa] brei thâo, kdriêk hlăk ksiêm yap du\m ênha\ pla k`^t hlăm alu\ wa\l, ]ia\ng mâo hdră kăp k]e\ kơ mnuih [uôn sang: “Adu\ brua\ k]e\ leh kơ kdriêk g^t gai djăp sa\, mta kơ mnuih [uôn sang amâo lo\ po\k mlar ôh ênha\ pla mjing k`^t triêl, ]ia\ng dưi kia\ kriê hnơ\ng k`^t mâo ara\ anei, lehana\n đăm le\ hlăm klei amâo mâo thâo b^t anôk ]h^”.

Lăn Dap Kngư jing leh kr^ng găl ênưih dưn yua lăn huông duôr ]ư\ kla pioh pla k`^t jing ana ênưih pla, lehana\n mâo ênoh anei. }ia\ng dưn yua jih klei găl anei, mrâo anei, knơ\ng brua\ Solavina mâo leh hdră duh bi liê  po\k anôk pla mjing k`^t, ruah anôk pla k`^t bi djo\ ho\ng ênoh ]ua\n GACP – WHO. Tui si Nguyễn Hồng Quang, khua êpul kia\ kriê, Khua knơ\ng g^t gai knơ\ng brua\ Solavina, ara\ anei knơ\ng brua\ hlăk ]ua\l kr^ng pla k`^t triêl êbeh kơ 200ha pioh pla mjing k`^t triêl hrah ti du\m kdriêk {uôn Đon, Krông Pa], Êa Kar, Mdrak pioh kơ brua\ djiêl ma\ Curcumin.“ Knơ\ng brua\ duh kơ mjeh, hbâo pruê, lehana\n mtô kơ jih jang hdră dlăng kriê wiê ênăk kơ mnuih pla mjing, kơ du\m êpul hgu\m. Ana\p truh kơ brua\ pla mjing, lehana\n mkra mjing k`^t triêl ma\ ana\n knăl Daklak. Hmei mâo leh hdră ta\ ]ua\ kơ brua\ dlăng kriê, tlăng kuai k`^t bi djo\ ho\ng ênoh ]ua\n phu\n brua\ mdrao mgu\n. Ara\ anei ăt ta\ leh hdră duh bi liê ru\ mkra du\m boh sang mkra mjing hlăm du\m kdriêk, du\m kr^ng phu\n anôk pla k`^t. Thu\n 2018, srăng mprăp kdrăp djiêl ma\ Curcumin ti Daklak mtam”.

Knơ\ng brua\ lo\ hma ]ar Daklak brei thâo knơ\ng brua\ Solavina, wưng leh êgao ăt mâo leh mơh du\m knơ\ng brua\ mâo klei ]ia\ng kuôl ka\ ho\ng ]ar Daklak kơ brua\ pla mjing k`^t triêl, [ia\dah ka mâo lu ôh ênha\ kuôl ka\ pla mjing, kyuana\n klei pla mjing adôk hliê hluôt, ăt adôk tui tio\ phung ghan mnia ênưih snăk le\ hlăm klei amâo mâo h’^t ôh. }ia\ng mâo hdră êlan bi djo\ kơ brua\ pla mjing k`^t triêl, djăp alu\ wa\l hkăk ksiêm dlăng jih đơ ênha\ mnuih [uôn sang leh pla mjing, mơ\ng ana\n mko\ mjing du\m êpul trua\n kơ brua\ pla mjing k`^t ho\ng klei doh, k`ăm mâo anôk ]h^ mnia hơ^t, kyuadah Daklak hlăk mâo klei găl pro\ng, êjai phung duh mkra blei ba curcumin mơ\ng ala ta] êngao, ara\ anei dơ\ng wir blei hlăm ala ]ar pô, amâo lo\ blei ôh mơ\ng Ấn Độ lehana\n Trung Quốc mse\ ho\ng êlâo dih.

Y Khem pô ]ih hlo\ng ra\k