VOV4.Êđê - Ru\ lo\ w^t ba pla mrâo kphê ara\ anei jing klei lu mnuih pla mjing dôk mđing êdi. Knơ\ng prăk mđ^ kyar brua\ lo\ hma ]ar Daklak ăt [ua\n brei mnuih pla mjing ]an truh 3 êklai prăk lo\ w^t ru\ pla mjing kphê. {ia\dah truh kơ ara\ anei mnuih [uôn sang ti lu alu\ wa\l hlăm ]ar ăt ka mâo ]an mơh ênoh prăk anei.

       Go\ sang aduôn Trần Thị Liên ti sa\ Hoà Đông, kdriêk Krông Pac\, c\ar Daklak mâo gia\m 7 sao kphê leh khua mduôn, amâo lo\ đei mâo boh mnga ôh c\ia\ng ru\ he\ lo\ w^t ba pla mrâo. Aduôn Liên brei thâo: go\ sang `u m^n t^ng ru\ lo\ w^t ba pla mrâo kphê mơ\ng sui leh, [ia\ ka mâo dja\p pra\k. Ti mmông ana\n Êpul hgu\m brua\ Mnuih [uôn sang nga\ lo\ hma sa\ hưn mthâo kơ go\ sang kơ hnư đru mnuih [uôn sang ru\ lo\ w^t ba pla mrâo kphê ana\n `u hơ\k mơ\ng ai. {ia\ klei m’ak mơ\ng go\ sang `u amâo sui ôh, kyua hla\k `u ba hra\ m’ar nao akâo ma\ c\an pra\k: “ Ara\ anei nao c\an pra\k di`u lac\ jing brei c\an kno\ng hla\m wang mơ\ng 1 – 2 thu\n đuic\, [ia\ hla\m dua thu\n ana\n bi tla yơh pra\k ma\ c\an, si tô hmô ma c\an 100 êkla\k pra\k jing hla\m dua thu\n bi tla jih pra\k c\an ana\n, ho\ng klei mgrơ\ng sna\n hmei amâo dưi  ru\ lo\ ba pla mrâo ôh kphê hmei.”

      Du\m go\ êsei nao c\an pra\k pioh ru\ lo\ w^t ba pla kphê brei thâo: kha\ mâo hdra\ mtru\n brei klei ga\l [ia\ klei nga\ hra\ m’ar dleh dlan đei, mse\ si akâo hra\ bi mkla\ dưi dja\p mta klei ru\ lo\ w^t ba pla mrâo kphê, dôk hla\m kr^ng pla kphê mơ\ng c\ar c\ua\l mka\, hluê nga\ bi djo\ hdra\ ru\ lo\ w^t ba pla mrâo kphê kyua mơ\ng Phu\n brua\ Lo\ hma mtru\n ana\n amâo mâo [ia\ ôh mnuih [uôn sang alah ma\ c\an. Êngao kơ ana\n, brua\ brei c\an pra\k pioh ru\ lo\ w^t ba pla mrâo kphê ara\ anei brei c\an hluê ho\ng brua\, tal êlâo mkra la\n pioh lo\ pla dưi c\an 80 êkla\k pra\k/ 1ha, thu\n tal 2 dưi c\an 30 êkla\k pra\k, thu\n tal 3,4 dưi c\an 40 êkla\k pra\k. Jing hla\m wưng ana\n mnuih pla bi c\an mơ\ng 130 – 150 êkla\k pra\k pioh ru\ lo\ w^t pla mrâo 1 ha đang kphê. {ia\ mnuih [uôn sang amâo dưi ma\ c\an hla\m sa bliư\ ôh bi c\an hla\m lu thu\n. Klei anei jing klei dleh dlan kơ mnuih [uôn sang c\ia\ng mâo pra\k lu pioh thâo nga\ brua\ knua\. Ana\n mnuih [uôn sang amâo mâo m’ai ôh ho\ng pra\k c\an anei. Nguyễn văn Minh, K’ia\ng khua Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa kdriêk C|ư\ M’Gar brei thâo:“ S^t gơ\ Knơ\ng pra\k mao leh mơh hdra\ mtru\n đru msir mtlaih klei dleh dlan mse\ si: anôk la\n mơ\ng mnuih [uôn sang amâo guôn bi ka\ dla\ng ôh, hlei go\ êsei ka mâo hra\ dưi dja\ yua la\n sna\n kno\ng nao nga\ hra\ bi mkla\ ti sa đuic\..... Sna\n [ia\dah klei c\ia\ng ma\ c\an pra\k mơ\ng mnuih [uôn sang pla kphê lu, [ia\ knơ\ng pra\k kno\ng brei c\an ma\ ti hnơ\ng 150 êklak pra\k đuic\/1ha. Hla\m wang 4 thu\n mnuih [uôn sang ti nao mâo ma\ pra\k hrui w^t mka\n êngao kơ brua\ ru\ ba pla mrâo, tơ mâo ba pla mnơ\ng mka\n, sna\n ênoh pra\k mao hrui w^t a\t gơ\ [ia\ mơh, anaưn mnuih [uôn sang amâo mâo m’ai ma\ c\an ôh pra\k anei.”

      Daklak jing c\ar mâo ênha\ đang kphê pro\ng êdi mơ\ng kluôm ala ho\ng êbeh 203 êbâo ha, hla\m ana\n mâo du\m pluh êbâo ha leh khua mduôn c\ia\ng ru\ lo\ w^t ba pla mrâo. C|ia\ng yua kơ hdra\ brua\ ru\ lo\ ba pla mrâo 27 êbâo ha kphê leh khua mduôn, thu\n 2013 Knơ\ng pra\k brua\ Lo\ hma leh ana\n Mđ^ kyar kr^ng [uôn sang [ua\n rơ\ng mka\p êbeh 3.000 êklai pra\k. {ia\ truh kơ mmông anei, êbeh leh 3 thu\n t^ng mơ\ng hla\k po\k nga\ mrâo mâo kno\ng 31 c\ô dưi ma\ c\an pra\k, ho\ng ênoh ma\ c\an 51 êklai prak, duh bi liê ru\ w^t ba pla mrâo kơ êbeh 600 ha. C|ia\ng bi ga\l êlưih kơ brua\ ma\ c\an pra\k pioh ru\ lo\ w^t ba pla mrâo kphê, Tăng hải C|âu, K’ia\ng khua Knơ\ng pra\k Knu\k kna ti Daklak mâo klei blu\ snei:“ Knu\k kna c\ia\ng yua phu\n pra\k mơ\ng Gưl dlông, c\ia\ng la\m lui pra\k mnga kơ mnuih ru\ lo\ w^t ba pla mrâo kphê hla\m wưng ana kphê ka mboh ôh pioh kơ mnuih [uôn sang h’^t ai tiê. Tal 2 jing mka\p brei djuê mjeh kphê kơ mnuih [uôn sang ba pla kyua anei a\t jing klei ga\l c\ia\ng kơ drei mkra w^t bi ja\k đang kphê ho\ng djuê mjeh ja\k. T^ng kơ alu\ wa\l, c\ia\ng bi mâo klei đru nga\ brua\ mơ\ng jih jang du\m gưl, du\m brua\, bi hja\n brua\ Knơ\ng pra\k dleh mơh dưi nga\. C|ia\ng bi mtô mblang, ktrâo lac\ mnuih [uôn sang bi nga\ brua\ ru\ lo\ w^t ba pla kphê, sna\n kơh drei dưi nga\ tu\ jing hdra\ k`a\m ru\ lo\ w^t ba pla mrâo kphê.”

       Boh s^t gơ\ brei [uh: mnuih [uôn sang a\t dôk duah ma\ pô hdra\ êlan pioh hluê nga\ brua\ ru\ lo\ w^t ba pla mrâo kphê leh khua mduôn hla\m du\m klei dleh dlan. Hdra\ mtru\n brei c\an pra\k pioh ru\ lo\ w^t ba pla kphê jing c\ia\ng êdi, [ia\ a\t c\ia\ng bi  msir mtlaih brei du\m klei gun kpa\k pioh mnuih [uôn sang gơ\ dưi mâo ma\ c\an pra\kho\ng klei  ga\l êlưih h^n./.

                                H’Nga – Y Khem pô ]ih hlo\ng ra\k.