VOV4.Êđê - Hla\k êjai ênoh ]h^ tiêu lehana\n kbâo tru\n hro\ êdi lehana\n dleh ba c\h^, mnuih [uôn sang nga\ lo\ hma ti ]ar Gialai bi mlih leh ênha\ pla du\m mta mnơ\ng anei ba pla du\m mta ana boh kroh, mphu\n tal êlâo ba w^t leh pra\k mnga h’^t kja\p.

Sa\ Hà Tam mâo mnga êbeh 100 êkla\k pra\k mơ\ng pla boh krue# msa\m tiê hrah

Tlâo thu\n kơ anei, amai Nguyễn Thị Bắc, dôk ti alu\ mrô 1, sa\ Hà Tam, kdriêk Đăk Pơ, ]ar Gialai bi mlih mơ\ng êbeh 5ha lăn kbâo, pla mjing ana ]ê` hrue#, pla boh krue# du\ng, boh krue# kuit. Ho\ng ênoh ]h^ mâo 50 êbâo prăk/kg boh, yan tal êlâo ]ê` hrue#, `u mâo leh kah jih kơ ênoh bi liê adôk mnga êbeh 100 êklăk prăk. Amai Bắc la], jih jang mnơ\ng pla, ana ]ê` hrue# amâo liê lu ôh, pla ênưih, lehana\n amâo jăk tuôm ho\ng klei dleh mse\ ho\ng kbâo ôh.

“ Lăn kâo anei giăm êa, pla ana boh kroh [uh jing tu\ dưn h^n, snăn hmei dơ\ng bi mlih [rư\ [rư\. Pla kbâo hla\m wưng giăm anei lu] liê lu đei, amâo mâo djăp kơ klei hd^p ôh, snăn bi mlih yơh. {uh pla boh kroh mâo klei ]an hmăng h^n, mâo klei tu\ dưn h^n”.

Kmla\n ai tiê mlih ba pla ana boh kroh, lu mnuih [uôn sang duah mâo leh hdra\ ma\ brua\ mrâo

Ara\ anei ti sa\ Cư An, kdriêk Đăk Pơ mâo 100ha ana boh kroh djăp mta, lu jing boh krue# kam, krue# kuit, boh guga, boh na. Hlăm ana\n, boh na mâo pla lu h^n, truh giăm 1/3 ênha lăn pla mjing jih jang. Ho\ng grăp ha ana boh na, mnuih pla mjing mâo ba w^t truh 4 tôn boh, mâo mnga êbeh êtuh êklăk prăk. Đỗ Quang Hoàng Hiệp, knua\ druh brua\ lo\ hma sa\ Cư An, kdriêk đăk Pơ brei thâo:

“ Kâo [uh brua\ pla ana boh na hlăm alu\ wa\l anei mâo klei tu\ dưn jăk. Mka\ ho\ng kbâo, mâo ba w^t prăk mnga lu h^n mơ\ng 3 – 5 blư\, ênoh bi liê kno\ng [ia\. Hdră êlan mơ\ng sa\ jing mtru\t mjhar mnuih [uôn sang mlih pla ana boh kroh, mguôp mb^t ho\ng brua\ rông mnơ\ng”.

Gialai mâo 7.200 ha ana boh kroh. Kno\ng t^ng ma\ hla\m thu\n 2017, ênha\ pla mjing lo\ đ^ 1.200ha, lu jing mlih pla mơ\ng lăn kbâo, hma tiêu, êtak êbai amâo lo\ jing. Djăp kdriêk bi pla ana boh kroh sơăi mse\ si kdriêk }ư\ Pưh; }ư\ Sê, Đăk Pơ, An Khê, Kông Chro. Mb^t ho\ng mnuih ngă lo\ hma, mrâo anei, knơ\ng brua\ lo\ hma ]ar Gialai hgu\m ho\ng knơ\ng brua\ ksiêm duah klei kreh knhâo brua\ lo\ hma dliê kyâo Lăn Dap Kngư mko\ mjing klei bi trông “Ta\ êlan mđ^ kyar ana boh kroh mse\ si mtei, sầu riêng, boh krue# kam, [ơr pioh ]h^ hlăm ala ]ar lehana\n kơ ala ta] êngao truh kơ thu\n 2021”. Mơ\ng ana\n, t^ng mơ\ng ara\ anei truh thu\n 2021, Gialai srăng po\k phai ênha pla mjing ana boh kroh truh 10 êbâo ha.

Mb^t ho\ng brua\ po\k phai đang boh kroh, mâo du\m kdriêk lo\ mguôp ho\ng phung duh mkra, pioh mkra mjing boh kroh hlăm ]ar, lehana\n êngao ]ar, lehana\n mtru\t mjhar mnuih pla mjing mko\ mjing brua\ hgu\m, k`ăm ba boh kroh pô mâo anôk ]h^ h’^t. Nguyễn Hiệp, khua adu\ brua\ lo\ hma kdriêk Đăk Pơ brei thâo:

“ Adu\ brua\ lo\ hma k]e\ leh kơ knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa kdriêk hgu\m ho\ng sang mkra mjing Đồng Dao hriê bi trông brua\ pla mjing ana ]ê` hrue#, teinan hla\m wưng kơ ana\p. Êngao ana\n, kdriêk srăng bi mlih mơ\ng ênha\ kbâo pla du\m mta ana mse\ si boh êrang, boh guga, boh na. Hnơ\ng mâo ba w^t phu\n tal êlâo mơ\ng 20 êbâo – 40 êbâo prăk/kg, ho\ng mnga knar 100 êklăk prăk/ha. Mse\ snăn jing tu\ dưn leh”.

Klei jho\ng duh bi liê, mlih mnơ\ng pla, ngă brua\ pral, ]o\ng pô duah êlan tlaih mơ\ng klei dleh dlan, snăn mnuih pla mjing ti Gialai năng bi m^n yơh kơ klei ana\n. {ia\dah brua\ po\k mlar ênha\ đang boh kroh brei mâo klei bi mguôp kjăp hlăm klei pla mjing, duah anôk ]h^ bi h’^t, đăm ôh bi kluh pla lăng yơh, knhal tu] amâo mâo anôk ]h^. lehana\n klei anei tuôm w^t tuôm nao, mse\ si ho\ng plei, ho\ng mkai lehana\n kbâo./.