VOV4.Êđê - }ia\ng hluê ngă bruă ru\ lo\ w^t pla kphê wưng thu\n 2014 – 2020, Knơ\ng prăk lo\ hma leh ana\n Mđ^ kyar [uôn sang [ua\n rơ\ng mkăp djăp hnư prăk brei ]an êbeh 12 êbâo 500 êklai prăk. Khă sơnăn, truh ara\ anei, knơ\ng prăk mrâo brei ]an mâo 758 êklai prăk ( bi knar 6%). Kno\ng ti Dak Lak, mrâo mâo 43 ]ô mnuih ]an, hlăm ana\n phung mnia mblei mâo 7 anôk bruă ho\ng êbeh 500 ha.

Mrâo lo\ w^t da\p hra\ m’ar akâo c\ia\ng ]an pra\k w^t pla mrâo kphê, Hà Văn Lạc, K’ia\ng khua Anôk brua\ Trách nhiệm hữu hạn 720, ti kdriêk Êa Kar, ]ar Daklak hla\m Knơ\ng brua\ Kphê Việt Nam brei thâo: Anôk brua\ mâo 320 ha kphê, lu hla\m ênoh ana\n jing kphê khua mduôn leh ]ia\ng lo\ w^t pla mrâo. {ia\dah mơ\ng thu\n 2009 truh ara\ anei, Anôk brua\ anei mrâo lo\ w^t pla gia\m100 ha đui]. Mta phu\n nga\ kơ Anôk brua\ êmưt lo\ pla mrâo kyua k[ah pra\k. Hluê si Hà ]ia\ng lo\ pla w^t jih ênha\ anei, Anôk brua\ ]ia\ng êbeh 70 êklai pra\k. Sna\n [ia\dah ara\ anei, gra\p ha dưi knơ\ng pra\k brei ]an hla\m brô 180 êkla\k pra\k, mka\p pra\k hla\m lu gưl mơh. }ia\ng dưi ]an pra\k anei, Anôk brua\ tuôm leh lu klei dleh dlan kơ klei bi mkla\ nga\n dra\p pô ba mgrơ\ng. Hà Văn Lạc brei thâo: “ Jing anôk brua\, hmei [uh dleh dlan êdi, tal 1 jing kơ phu\n pra\k duh bi liê, bohnik jing c\an pra\k hluê hdra\ lo\ pla mrâo kphê mơ\ng knu\k kna kha\gơ\ bi mjing leh klei ga\l, [ia\dah brua\ nga\ hra\ m’ar brei mâo nga\n dra\p ba mgrơ\ng, ana\n hmei [uh amâo klei bi sa hnơ\ng ôh plah wah du\m Knơ\ng dhar brua\. Bohnik jing mjing klei ga\l kơ Anôk brua\ ma\ nga\n dra\p jing đang war pô pla mjing hla\m êdei ana\p, ma\ do\ anei jing nga\n dra\p ba mgrơ\ng ho\ng Knơ\ng pra\k sna\n kơh hmei dưi mâo ma\ c\an pra\k, tơ amâo mâo nga\ ôh sna\n hmei tuôm ho\ng klei dleh dlan êdi”.

Phạm Quang Hùng, Khua adu\ brua\ mnia mblei, Knơ\ng pra\k brua\ Lo\ hma leh ana\n Mđ^ kyar kr^ng [uôn sang ti Êa Kar brei thâo: Mơ\ng ako\ thu\n truh ara\ anei, ênoh pra\k brei c\an leh mơ\ng Knơ\ng pra\k truh êbeh 1.050 êklai pra\k. Hla\m ana\n ênoh pra\k brei ]an kơ brua\ pla mrâo kphê ho\ng du\m anôk brua\ kno\ng mâo êbeh 14 êklai 500 êkla\k pra\k.

Hla\m klei hluê nga\ brua\ brei ]an pra\k lo\ pla kphê, Knơ\ng pra\k tu\ yap adôk mâo lu klei gun kpa\\k ka djo\ kơ phung ]ia\ng ma\ ]an. Kla\ klơ\ng jing brua\ bi mkla\ ênoh yuôm nga\n dra\p ara\ anei jing dleh hluê nga\. Ho\ng du\m Anôk brua\ knu\k kna lo\ pla mrâo kphê mâo klei c\ia\ng ma\ c\an pra\k ho\ng ênoh lu sna\k, [ia\dah la\n pla mjing mơ\ng digơ\ jing la\n mưn yua ana\n amâo ôh nga\n dra\p bi mgrơ\ng. Bi ho\ng mnơ\ng pla ti la\n amâo dah pia jing nga\n dra\p mâo ti la\n ana\n, pa\t ]ia\ng jih anôk brua\ djo\ tuôm ti alu\ wa\l ka mka\p brei ôh hra\ dưi dja\ yua la\n ho\ng mnơ\ng pla sui thu\n, kyua ana\n Knơ\ng brua\ nga\ hra\ m’ar amâo tu\ ư ôh. Phạm Quang Hùng brei thâo:“ Dleh dlan tal 1 ho\ng du\m hdra\ brua\ ru\ mdơ\ng jing di`u nga\ mkra leh sui ho\ng anei mâo 5 thu\n, 10 thu\n sna\n brua\ mka\p hra\ \ brei ru\ mdơ\ng pioh nga\ hra\ m’ar nka\p hra\ dưi dja\ yua ho\ng du\m nga\n dra\p ana\n amâo dưi hluê nga\ ôh. Tal 2 jing ara\ anei ka mâo sa mta hra\ m’ar k]ah mtru\n ho\ng brua\ ba mgrơ\ng bi mkla\ klei dưi dja\ yua ho\ng đang war pô pioh nga\ nga\n dra\p ba mgrơ\ng kơ Knơ\ng pra\k, ana\n du\m anôk brua\ anei amâo dja\p nga\n dra\p ba mgrơ\ng, sna\n ara\ anei knơ\ng pra\k a\t dleh dlan hla\m brua\ brei ]an pra\k. Tơ knơ\ng pra\k ba yua Hdra\ mtru\n mrô 55 pioh brei ]an sna\n ênoh brei ]an amâo lu ôh hluê djo\ si klei ]ia\ng mơ\ng digơ\ lo\ pla mrâo. Ara\ anei đa anôk brua\ lo\ w^t pla mrâo c\ia\ng truh kơ du\m êtuh êklai pra\k, [ia\dah amâo nga\n dra\p bi mgrơ\ng ôh kyua ana\n knơ\ng pra\k amâo dưi brei ]an ôh ho\ng ênoh ana\n ôh”.

}ia\ng kơ ênoh pra\k brei ]an lo\ pla mrâo kphê ga\l êlưih, mnuih [uôn sang dưi akâo ma\ c\an ênưih h^n mơh, Hồ Xuân Bửu Tư, Khua knơ\ng pra\k Lo\ hma leh ana\n Mđ^ kyar kr^ng [uôn sang ti Êa Kar, ]ar Daklak la] snei: Mb^t ho\ng brua\ knu\k kna brei mâo klei bhia\n mdê plah wah brei c\an hluê hdra\ mtru\n kơ mnuih knap m`ai ho\ng brei c\an yua hla\m brua\ blei mnia, du\m knơ\ng brua\ djo\ tuôm c\ia\ng ksiêm dla\ng đru 50% ênoh pra\k mnga kơ phung ]an pra\k hla\m wưng dưi đru kơ wưng bi k]ah ]an, mb^t ana\n mđ^ lu h^n ênoh brei c\an c\ia\ng dưi djo\ ho\ng klei ]ia\ng mơ\ng phung nao ]an pra\k. Kla\ klơ\ng jing dưi brei ]an pra\k lo\ pla mrâo kphê mơ\ng 180 êkla\k pra\k truh 200 êkla\k pra\k/1ha. {ia\dah yuôm bha\n h^n ana\n jing du\m phu\n dhar brua\ c\ia\ng dla\ng ruh mtlaih kơ klei ba mgrơ\ng nga\n dra\p. Hồ Xuân Bủu Tư la] snei“ C|ia\ng kơ drei bi mâo klei bhia\n mơ\ng dlông truh kơ nah gu\, mâo klei ktrâo la] mơ\ng Phu\n brua\ Lo\ hma, Phu\n brua\ kriê dla\ng Hdra\ bhia\n, Knơ\ng pra\k knu\k kna k]ah mtru\n klei bhia\n ba mgrơ\ng nga\n dra\p jing hlei pô nao bi mkla\ nga\n dra\p ti la\n leh ana\n hlei Knơ\ng brua\ nga\ hra\ m’ar ba mgrơ\ng nga\n dra\p ]ia\ng Anôk brua\  mâo klei ga\l êlưih hla\m brua\ ba mgrơ\ng nga\\n dra\p”.

Lo\ w^t ba pla mrâo kphê jing hdra\ mtru\n pro\ng mơ\ng Knu\k kna, k`a\m mkra mlih ênha\ kphê sui thu\n khua mduôn leh, mtru\t mđ^ brua\ Kphê Việt Nam, mđ^ klei hd^p mda kơ mnuih [uôn sang nga\ lo\ hma. Sna\n [ia\dah, ho\ng du\m klei dôk gun kpa\k hla\m klei bi mkla\ nga\n dra\p ba mgrơ\ng ]ia\ng ]an pra\k sra\ng bi mkhư\ hdra\ lo\ pla mrâo kphê. Kyua ana\n, ]ia\ng êdi yơh kơ klei bi nga\ brua\ mơ\ng du\m phu\n dhar brua\ djo\ tuôm ruh mtlaih he\ du\m klei dôk gun kpa\k anei pioh kơ mnuih ]ia\ng ]an pra\k mâo klei ga\l h^n hla\m brua\ akâo ma\ c\an pra\k  leh ana\n mâo hdra\ mtru\n ja\k ga\l kơ brua\ lo\ pla mrâo kphê.

                                              H’Nê] pô ]ih mkra.