VOV4.Jarai-Tơdơi kơ 9 thun pok pơhai ngă tui, tla prăk apah kơ bruă wai pơgang ayuh hyiăng [udah anih hơdip jum dar glai klô dưi [uh tong ten jơlan hơdră anai kah hăng hơmâo mah pioh kơ tơring ]ar Kontum pơgang hăng pơđ^ tui kyâo glai hơđong kjăp.

 Hrom hăng pơjing rai rơnoh prăk hơđong djru kơ djop anom bruă, sang ano\ pô ngă bruă pơgang kyâo glai hơmâo prăk yua lơ\m mă bruă pơgang glai rưng, jơlan hơdră tla prăk pơgang anih hơdip jum dar glai rưng anai do\ djru kơ lu sang ano\ mơnuih [on sang, ană plơi pla djuai [iă amăng tơring ]ar dưi klaih mơ\ng tơlơi [un rin, tăp năng ngă pơdrong mơ\ng bruă wai pơgang glai klô, dơ\ng mơ\ng anun ngă bruă kjăp hăng pơgang glai klô klă hloh.

Tơlơi juăt hơđăp ]ông jơnah jah glai ngă hmua hơmâo mơ\ng đưm đă laih amăng tơlơi hơdip mơda ană plơi djuai [iă [ơi tơring ]ar Kontum lăi pha laih anun amăng kual Dap kơdư ăt hnun mơ\n, ngă rai tơlơi pơmin ]ông jơnah jah glai pioh ngă hmua hơmâo soh yơh sit truh bơyan phang.

Kiăng pơđut h^ tơlơi anai, hơdôm hơpluh thun rơgao gong gai kơnuk kơna hăng anom bruă wai lăng kyâo glai tơring ]ar tuh rơyuh pran jua hyu pơtô lăi, pơgăn bruă ngă mut amăng glai le\ jing hmua.

Tha plơi ơi A Gong, djuai ania Sedang, plơi Đak Krong, să Đak Pơsi, tơring glông Đak Hà, tơring ]ar Kontum ba [ing gơmơi nao ]uă lăng glai klô mơtah mơda hla kyâo glăk bluh đ^ hiam amăng bơyan không phang hang adai pơđiă, `u pơhiăp hăng tơlơi mơak lăi, 9 thun hăng anai plơi Đak Krong [u hơmâo pô hlơi nao jah glai ngă hmua dơ\ng tah. Ră anai, mut nao amăng glai hă, pơgang glai klô yơh:

‘’Hlâo adih le\, kơ[ah djop mơta anun yơh mut nao amăng glai e\p [ong. Mơta sa le\ dưm kap [ơ\i ]ơđông. Dua le\ koh kyâo ngă sang. Tơlơi anun soh prong biă mă.

 Ră anai, dơ\ng mơ\ng hrơi hơmâo prăk tla brơi kơ bruă wai pơgang glai rưng, mă prăk anun bơwih kơ tơlơi [ong huă r^m hrơi amăng sang ano\, mơ\ng anun mơ\n lu sang ano\ pla glăi kyâo glai dơ\ng, ăt hơmâo anih ngă hmua ia rah pơdai kơtuai ]roh hno;

hơmâo pơdai, braih huă [ong huăi hyu koh drôm kyâo ngă hmua, mă kyâo, huăi hyu dưm kap [ơ] ]ơđông dơ\ng tah’’.

Truh ră anai, tơdơi kơ 9 thun ngă tui Hră pơtrun mrô 99, lơ 24/9/2010 mơ\ng Kơnuk kơna kơ jơlan hơdră tla prăk apah wai pơgang glai rưng, hơmâo laih 5000 boh sang ano\, 567 boh anom bruă,  khul ngă hrom sang ano\, plơi pla hăng anom bruă [ơi tơring ]ar Kontum rơkâo wai lăng kyâo glai rơbêh 200 rơbâo 900 hektar.

R^m thun sa boh sang ano\ tu\ mă prăk apah  djru wai pơgang glai rưng 13 klăk prak, plơi pla le\ 160 klăk prăk hăng anom bruă le\ 500 klăk prăk.

Mơ\ng rơnoh prăk anun, mơnuih [on sang hăng djop anom bruă pô wai lăng glai rưng dưi bơblih [iă tơlơi hơdip mơda, ngă bruă pơgang glai rưng dưi trơi pơđao hloh.

Boh tu\ yua mơ\ng bruă ngă tui jơlan hơdră tla prăk apah wai pơgang glai rưng ăt sa tơlơi lăi glăi kơ tơlơi tơ`a kah hăng tơlơi pơhing glăk do\ tơguan kiăng hmư\ hơdôm hơpluh thun hăng anai [ơi tơring ]ar Kontum lăi pha hăng kual Dap kơdư ăt hnun mơ\n, anun le\ ngă hiư\m pă pioh kơ mơnuih [on sang, ană plơi pla dưi hơdip mơ\ng glai klô hăng lir hơbit bruă wai pơgang glai rưng klă hloh?

{ơi 9 boh să amăng 2 boh tơring glông Tu Mrông hăng Đak Glei, mơnuih djuai ania Sedang pơ anai pơdrong đ^ yua mơ\ng bruă pla phun jrao sâm Ngọc Linh hăng lu mơta pơjeh pla ngă jrao akha kyâo yom pơko\n amăng glai klô, gah yu\ tơ-ui kyâo pơtâo.

Hăng nua s^ mơdrô sa kg sâm Ngọc Linh asăt ră anai le\ 150 klăk prăk, dơ\ng mơ\ng kual glai klô anun yơh mơnuih [on sang ngă pơdrong amăng plơi pla pô, hơmâo mơnuih djuai ania Sedang jing mơnuih pơdrong prăk klai.

Yă Y Suôi, djuai ania Sedang, kơ-iăng khua hơđăp Jơnum min mơnuih [on sang tơring ]ar Kontum hok mơak lăi, hơdră ngă anai gêh gal biă mă hăng tơlơi hơdip mơda, tơlơi juăt do\ amăng glai laih anun gru grua đưm mơnuih djuai ania kual Dap kơdư tong ten je\ giăm hăng glai rưng:

‘’Ta pla phun sâm amăng glai kah hăng pơgang glai rưng. Hơmâo glai le\, hơmâo ia. Hơmâo ia hơmâo yơh tơlơi bơwih [ong huă.

Hơmâo tơlơi bơwih [ong huă le\ hơmâo yơh tơlơi pơđ^ kyar dưi pơgang rơnuk rơnua hơđong kơ mơnuih mơnam laih anun pơgang hơđong tơlơi hơdip mơda kơ mơnuih [on sang djuai [iă [ơi plơi pla.

{uh rơđah, [u hơmâo [ing ayăt roh pơpă ôh dưi plư hăng phă pơrai dơ\ng’’.

Ơi Nguyễn Thành Chung, Khua kông ty sa ding kơna wai lăng kyâo glai Đak Tô brơi thâo, hơdră pla phun jrao akha kyâo gah yu\ phun kyâo amăng glai hơmâo ba glăi boh tơhnal tu\ yua dua mơta sa bit, mơnuih [on sang tu\ mă tơlơi tu\ yua prăk kăk, mơ\ng bruă wai pơgang glai rưng laih anun ngă pơdrong mơ\ng glai rưng:

‘’Kiăng wai pơgang glai rưng pla phun jrao sâm khom hơmâo glai, hơmâo kyâo pơtâo, pơgang kjăp glai rưng.

Mơ\ng anun yơh arăng wai pơgang hăng pơđ^ kyar glai kyâo. Yua kơ anun, tơlơi ]ông jơnah jah glai ngă hmua [u hơmâo dơ\ng tah.

Arăng thâo hluh laih kơ tơlơi rơngiă glai klô rơngiă phun sâm. Sa bruă ngă hơmâo dua mơta boh tu\ yua. Kâo [uh [u djơ\ kơnong dua mơta ôh hơmâo lu mơta dơ\ng lah’’.

Hăng 610 rơbâo hektar, tơring ]ar Kontum jing tơring ]ar hơmâo đơ đam lo\n glai prong hloh pơkă hăng hơdôm boh tơring ]ar amăng kual Dap kơdư. Ngă tui jơlan hơdră tla prăk apah wai pơgang glai rưng, 9 thun hăng anai, Keh prăk Pơgang glai rưng tơring ]ar Kontum hơmâo duh prăk apah kơ 96 pô glai, anom bruă pơgang glai rưng abih tih 1.500 klai prăk.

Jing tơring ]ar tơlơi bơwih [ong huă, mơnuih mơnam tơnap tap kah hăng Kontum, rơnoh prăk r^m thun tla 163 klai prăk apah kơ bruă wai pơgang glai rưng lu biă mă.

Tom găn rơgao djơ\ thun [u hơmâo prăk yua kơ bruă wai pơgang glai rưng, ră anai jing h^ anom bruă sa thun pơhrui glăi 7 klai prăk amăng đơ đam 9.500 hektar glai, arăng tla prăk wai lăng, ơi Đào Xuân Thủy, Khua anom bruă wai lăng glai klô dêh ]ar ]i }ư\ Măng Mrai brơi thâo:

‘’Anom bruă gơmơi mă bruă kơnang prăk kơnuk kơna djru soh r^m thun, anun sa tơlơi kơ[ah amăng bruă wai pơgang glai rưng.

Hơmâo jơlan hơdră tla prăk apan wai pơgang glai rưng kơ djop pô, anom bruă wai pơgang glai ră anai, boh nik `u amăng bruă hyu tir, hyu e\p dưi pơphun tong ten biă mă.

 Tơlơi pơdjơ\ nao klă hloh mơ\ [ing gơmơi [uh le\, bruă pơgang anih hơdip jum dar amăng glai klô jing gơmơi wai pơgang kjăp đơ đam lo\n glai jao kơ plơi pla mơnuih [on sang ngă hrom.

 Anun le\ rơnoh prăk djru kơ lu sang ano\ amăng plơi pla do\ tơnap tap tu\ mă đah mơ\ng plai [iă tơnap’’.

Boh tu\ yua dơ\ng le\ truh ră anai, tơring ]ar Kontum hơmâo pok prong anih kiăng pơhrui prăk duh kơ bruă pơgang anih hơdip jum dar amăng glai klô hăng 36 boh sang măi drai apui lơtrik hăng 13 boh sang bruă pơkra tuh tia pơkra ming gơnam s^ mơdrô.

Prăk apah kơ bruă pơgang glai rưng ră anai, djru kơ bruă wai lăng glai rưng truh 360 rơbâo hektar, dưi djop 64% đơ đam lo\n glai amăng tơring ]ar.

Tơring ]ar ăt ngă tui hơdră tla prăk pơgang anih hơdip jum dar tui hăng rơnoh prăk mơit amăng mrô keh prăk kơ sang bruă prăk tla brơi 2.700 amăng mrô 5.546 boh sang ano\, anom bruă, mơnuih mă bruă pơgang glai rưng, kiăng huăi rơngiă mông nao rai mă prăk blan hăng dưi pơhaih tong ten rơnoh prăk apah tla brơi kơ hlơi hlơi lêng rơđah rơđong soh.

Ơi Hồ Thanh Hoàng, Khua Keh prăk Pơgang hăng pơđ^ kyar glai rưng tơring ]ar Kontum, brơi thâo djop sang bruă pô glai amăng tơring ]ar huăi kơ[ah prăk mă bruă pơgang glai rưng dơ\ng tah:

‘’Djop pô, anom bruă wai lăng glai kah hăng kông ty wai lăng kyâo glai, djop grup wai lăng glai rưng pơgang plơi, glai kmrong hơmâo laih prăk apah, bruă mă hơđong pơgang glai rưng kjăp phik.

Tơlơi hơdip mơda [ing khua mua, mơnuih mă bruă [ơi djop sang bruă, anom bruă wai pơgang glai rưng jai hrơi đ^ tui.

Yua kơ anun mơnuih mă bruă amăng kông ty ăt hur har mơ\n mă bruă pơgang kyâo glai.

Yua kơ hơmâo prăk apah wai pơgang anih hơdip jum dar glai klô hơđong anai, mơnuih [on sang hur har ngă hrom hyu tir, e\p lăng na nao glai klô kyâo pơtâo laih anun tơlơi hơdip mơda gơ`u ăt hơđong laih’’.

Boh tu\ yua [uh rơđah amăng 9 thun ngă tui le\, jơlan hơdră tla prăk apah wai pơgang anih hơdip jum dar glai klô jing hơdră yom kah hăng mah pioh kơ tơring ]ar Kontum pơgang kjăp hăng pơđ^ kyar glai rưng.

Hrom hăng anun, dưi pơtum lu pran jua mă bruă amăng mơnuih mơnam djru pơgang kjăp glai klô, plai [iă kơnang na nao prăk mơ\ng kơnuk kơna djru, jơlan hơdră anai djơ\ hăng tơlơi bơblih phrâo [ơi Việt Nam hăng hơdră mă bruă phrâo kơ abih bang amăng ro\ng lo\n tơnah mơ\n lơ\m bruă wai pơgang anih hơdip jum dar.

Nay Jek: Pơblang hăng pôr