Yak nao amăng bơyan pĕ boh troh, đang boh kruăi hrĕ prong rơhaih 3 hektar mơ̆ng ơi Phạm Hồng Việt plơi Tum, să Yaly, tơring čar Quảng Ngãi ăt dik dăk lu mơnuih hlăk dŏ mă bruă. Gah yŭ kơ pra hrĕ boh kruăi hrô đĭ lăng hla mơtah mơda hlơ hlip, mơnuih mă bruă mut tơbiă amăng đang hăng hlăk pĕ boh kruăi amăng akŏ bơyan.

Rơbêh sa thun hlâo kơ anai, amăng kual lŏn pla lu mơta phun pla ƀu jing mơnong, bơwih ƀong huă ƀu tŭ yua. Thun 2025, ơi Việt khin hơtai pơblih hơdră tuh pơ alin lông pla 1 hektar phun boh kruăi hrĕ. Boh tơhnal ba glăi lu hloh anŏ čang rơmang mơ̆ng ñu, hơmâo kơmlai truh kơ 200 klăk prăk lơ̆m 1 hektar amăng sa bơyan pla.

Ơi Việt ăt pok pơhư prong đơ đam pla năng ai 7 hektar dơ̆ng, truh ră anai 3 hektar hơmâo pĕ boh laih. Ñu tuh pơ alin blơi gơnam dưm truă đing pruih ia tơdjôh hăng ngă tui hơdră wai lăng răk rem sa hnơ̆ng. Ơi Phạm Hồng Việt brơi thâo: Lu sang anŏ mơnuih ƀôn sang amăng să, hơmâo pơblih lŏn hmua ƀu jing mơnong či pla phun pla anai tŭ yua hloh.

“Anai lĕ sa hơbô̆ bruă, ngă tui mă anŏ ƀiă hrơi pioh rông phun pla sui hrơi. Sa hektar mơ̆ mơnuih ƀôn sang wai lăng tong ten amăng 1 thun truh  1 thun mơkrah dưi pơhrui glăi hơmâo mơ̆n 200 klăk prăk. Sa boh sang anŏ kơnong pla mơ̆ng 5 ar truh 7 ar  (7sao), sa thun pơhrui glăi hơmâo hmăi mơ̆n bơwih brơi kơ tơlơi hơdip mơda, yua hrơi blan pla tañ boh, ƀiă blan. Truh ră anai, 15 boh sang anŏ pla boh kruăi hrĕ amăng să hơmâo pla 20 hektar laih. Hơdôm sang anŏ jum dar ƀuh tui anun, hlong ngă tui pok pơhư prong bruă pla pơjing”.

Mơ̆ng să Yaly ƀu ataih lơi, ƀơi plơi Sar, să Ia Čim, tơring čar Quảng Ngãi, hơdôm blah đang hmua pla boh kruăi hrĕ prong biă mă lăng hyu mơtah hñơr jum dar. Anai lĕ anih pla boh kruăi hrĕ mơ̆ng kông ty pơčruh ngăn pơkra ming gơnam sĭ mơdrô hăng boh troh đang hmua Sao Mai tuh pơ alin pioh bơwih brơi bruă pơkra ming sĭ mơdrô gơnam tam pơ dêh čar tač rơngiao.

Ơi Lê Ngọc Huy, pô wai lăng đang boh kruăi hrĕ mơ̆ng kông ty pơčruh ngăn Sao Mai brơi thâo, sang bruă mơdrô gơñu pok pơhai pla boh kruăi hrĕ mơ̆ng blan 4 thun anai. Truh ră anai, đơ đam pla hăng pĕ pơhrui gưl blung a hơmâo năng ai 35 tơn lơ̆m sa hektar. Đơ đam phun pla anun dưm truă đing bruih ia tơdjôh pơkrem ia kiăng plai ƀiă huač prăk kăk tuh pơ alin hăng pơđĭ tui boh tŭ yua amăng bruă mă.

Kual pla pơjing anai pơsir bruă mă  kơ mơnuih ƀôn sang amăng tơring. Tơdơi kơ brơi anom bruă mơdrô apah yua lŏn, lu sang anŏ mơnuih ƀôn sang ăt mă bruă apah glăi ƀơi lŏn hmua gơñu pô, arăng pla boh kruăi hrĕ. Pơkă rim hrơi hơmâo năng ai 50 čô mơnuih mă `bruă apah wai lăng hăng pĕ boh kruăi hrĕ. Tui hăng ơi Lê Ngọc Huy, rơngiao kơ kual pla boh kruăi hrĕ pioh sĭ kơ sang bruă mơdrô pơkra ming, arăng blơi mơ̆ng sang anŏ mơnuih ngă hmua ieo gah anun ba pơtum pioh pơkra ming jing gơnam sĭ mơdrô pơ dêh čar tač rơngiao:

“Hơdră arăng pla pơ anai lơ̆m 1 hektar 1000 phun. Glông anai ataih hăng glông adih 6 met, phun anai ataih hăng phun anun 1 met mơkrah. Đing ia bruih dưi pơkrem ia. Boh kruăi hrĕ boh lu hloh kơ anih pơkŏn. Tơdơi kơ 3 blan phun boh kruăi hrĕ bơnga yơh hăng adai boh ƀiă kơ anun hlong pĕ tui ƀơƀrư̆. Tơdah rơnoh sĭ mơdrô nua kah hăng ră anai lĕ pla phun boh kruăi hrĕ hơđong hloh kơ pla hơbơi plum. Ră anai,  boh kruăi hrĕ sang măi blơi hăng rơnoh 1 kg 11 rơbâo prăk”.

Yua hơmâo kual pla boh kruăi hrĕ pơtum sa anih hơđong, lu mơnuih mă bruă amăng kual plơi pla, biă mă ñu ƀing đah kơmơi hrơi hăng mơnuih djuai ƀiă ƀơi tơring čar Quảng Ngãi hơmâo bruă mă amăng plơi pla gơñu pô mơtam. Amai Y Du ( Y Yu), plơi Sar, să Ia Čim brơi thâo, bruă wai lăng hăng pĕ boh kruăi hrĕ lĕ hơmâo prăk blan hơđong kơ sang anŏ:

“Hyu trơ̆i čơƀeng than hăng pĕ boh kruăi hrĕ rim hrơi. Tơdah mă bruă na nao ƀu pơdơi ôh, djop hrơi sa blan lĕ 6 klăk prăk arăng apah. Đang boh kruăi hrĕ pơ anai prong biă mă, djru mơnuih ƀôn sang hơmâo bruă mă re se”.

Tơring čar Quảng Ngãi ră anai hơmâo năng ai 1000 hektar đang hmua pla boh kruăi hrĕ, dưi pơđĭ kyar ngă anih pla sa hnơ̆ng amăng lŏn hmua ƀu jing mơnong ƀudah pla plah wah amăng đang hmua pla boh troh kyâo sui thun. Hnơ̆ng mơboh lơ̆m 1 hektar mơ̆ng 45-50 tơn. Hăng rơnoh sĭ mơdrô đĭ trun kah hăng ră anai mơ̆ng 9000-10.000 prăk 1 kg, rim sa hektar đang boh kruăi hrĕ amra dưi pơhrui glăi kơ ta mơ̆ng 400 klăk truh 500 klăk prăk sa bơyan pla boh kruăi  hrĕ mơ̆ng 15-18 blan. Khă hnun, anai lĕ djuai phun pla kiăng tuh pơ alin, ngă tui djơ̆ hơdră tong ten biă mă. Prăk tuh pơ alin rim sa hektar mơ̆ng 100 truh 120 klăk prăk. Kiăng pơđĭ kyar bruă pla pơjing sui thun, hơđong kơjăp, anom bruă ngă hmua ăt kiăng kơsem min djru ba tơlơi thâo thăi amăng bruă mă, čih anăn pơthâo anăn gru kơnăl anih mă bruă, mrô rơnoh anih pla pơjing ming pơkra dưm amăng kơdung hăng kơtưn ngă hrŏm sang bruă mơdrô pơkra ming pioh sĭ mơdrô hăng tač rơngiao.

Ơi Bùi Đức Trung, Kơ-iăng khua anom bruă wai lăng đang hmua pla pơjing hăng wai lăng boh tŭ yua hiam gơnam sĭ mơdrô boh troh phun pla, gah Gơnong bruă ngă hmua hăng pơgang ayuh hyiăng tơring čar Quảng Ngãi brơi thâo, amăng đơ đam tơring hơmâo lu sang bruă mơdrô pơphun hyu blơi, pơkra ming hăng pơjing gơnam sĭ mơdrô mơ̆ng boh kruăi hrĕ, či ba nao pơ tač rơngiao. Tơring čar amra djru hrŏm sang bruă mơdrô jŭ yap glăi lŏn ngă hmua pla pơjing, akŏ pơjing kual lŏn pla pơčrâo tong ten anih pla pơtum sa hnơ̆ng hăng djơ̆ anŏ kiăng pơkra ming gơnam sĭ mơdrô hơdjă rơgoh:

“Hrơi blan rơgao, anom bruă pơphun lu anih pơtô kơ hơdră pla pơjing, ming pơkra djuai phun pla anai, boh nik ñu phun pla lu. Amăng anun phun boh kruăi hrĕ, sa djuai phun pla yom biă mă ba glăi boh tŭ yua yom kơ tơlơi bơwih ƀong huă brơi mơnuih ƀôn sang. Rơngiao kơ bruă pơtô hrăm hơdră pla hăng wai lăng, tơdơi kơ mơnuih ngă hmua pok pơhai pla pơjing, anom bruă ngă hrŏm gong gai kơnuk kơna čih anăn gru pla, laih dơ̆ng lir hơbit hăng sang bruă mơdrô pioh blơi abih gơnam mơnuih ƀôn sang sĭ glăi pioh pơkra ming”.