Rôk tui jơlan đĭ nao hăng kơnua čư̆ jum dar plơi Bar Gok, să Sa Thầy, tơring čar Quảng Ngãi (tơring glông Sa Thầy, tơring čar Kon Tum hơđăp), hơdôm blah glai giăm đang hmua ăt dŏ hiam, mơtah, hơmâo kyâo hơ-um. Plơi Bar Gok glăk hơmâo 30 boh sang gum pơgang glai. Rơngiao kơ hyu tir, mơnuih amăng grup juăt pơtă pơtăn kơ neh wa ƀu dưi koh drôm kyâo ôh, biă ñu pơ glai phrâo bluh glai ter đang hmua.

Rơngiao kơ mông pơgang glai, sang anŏ ayong A Phú, pơ plơi Bar Gok juăt ngă hmua, pla hơbơi plum hăng ngă pơdai. Ayong Phú pơmin, mah tơlơi hơdip dŏ tơnap, ñu hăng neh wa amăng plơi ăt gir djru wai lăng glai rưng mơn: “Ha wơ̆t hrơi tơjuh grup gơmơi nao tir ha wơ̆t. Juăt rôk tui ter guai glai rưng, sem lăng hơmâo kru hă ƀudah hơmâo pô čong jah či ngă hmua mơn. Kâo pơtă laih neh wa anăm koh drôm kyâo ôh kiăng hơmâo glai hiam kơ tơdơi anai”.

Ngă bruă pơgang glai kraih 14 thun laih, ayong Phạm Văn Thắng, Grup pơgang glai Mo Ray, gah Khul wai lăng đang glai Dêh čar Čư̆ Mom Ray leng kơ gir krăp lăng, pơgang glai, juăt laih bruă hyu tir sui hrơi amăng glai. Hăng ayong Phạm Văn Thắng, bruă krăp lăng kru tơkai amăng glai, ruh hĭ kap kơđông ƀudah pioh măi dưm amăng glai či phin rup hlô mơnŏng amăng glai jing bruă juăt ngă laih: “Ƀing gơmơi rơbat tơkai amăng glai, lăng ƀuh kru hơget thơ, hmutu kah hăng čim, hlô glai ƀudah ană mơnuih ta thơ, ta krăp lăng giong anun phin glăi hăng phần mềm Smart hyu amăng glai. Ră anai, gơmơi mă yua Smart hăng măi phin rup, kuai video djŏp bruă ană mơnuih ta ngă ƀudah hlô mơnong rơbat hyu amăng glai. Mơ̆ng guah, tơdah nao pơ ataih lĕ gơmơi tơnă asơi, ƀong mơguah giong, gơmơi anung ba asơi hlao, truh yang hrơi tlam, ƀudah truh mlăm kah mơ̆ng glăi truh pơ anih..djơ̆ anŏ ñu pit glăi hlao amăng rưng. Blan gơmơi nao năng ai 15 truh 17 hrơi hlao”.

Ƀơi glai rưng gah Đang glai Dêh čar Čư̆ Mom Ray, anih dŏ gak Mo Ray hơmâo pơdong đam jơlan lŏn mut nao hlao amăng glai. Tơhrơi, ƀơi ñu hơmâo mơn mơnuih nao rai či nao pơ hmua, samơ̆ truh mơmot kret, ƀu hmư̆ hơget dong tah, ƀuh mă ha sa apui kơđen đôč jă mơ̆ng anih dŏ gak anet mơ̆ng tơhan pơgang glai. Ayong Thao Chương, grup pơgang glai Mo Ray lăi, yua anih dŏ gak jê̆ đang hmua mơnuih ƀôn sang, anun lu mơnuih nao rai juăt či nao pơ hmua đôč: “Ta dŏ jê̆ đang hmua neh met wa anun jing thâo soh bruă arăng mut tơbiă amăng glai rưng. Arăng drông găn lan anai juăt nao pơ hmua soh. Ană plơi pơ anai mơmot mlăm arăng juăt nao hluh ajik, dưm tơkuih, hơdôm bruă anai gơmơi brơi mơn, huăi hơget lơi. Samơ̆ hŭi kơ apui ƀong glai bơyan phang, gơmơi ăt hyu pơtô lăi na nao mơn yua dah ană plơi juăt nao pơ glai biă. Gơmơi dŏ gak hrơi mlăm mơtăm, hlơi mut tơbiă čih anăn amăng hră, mơguah mut tlam tơbiă khŏm lăi pơhmư̆ soh”.

Đang Dêh čar Čư̆ Mom Ray dŏ pơ guai gah Yŭ tơring čar Quảng Ngãi, hơmâo hmutu kar hăng “rơsô̆ mơtah” mơ̆ng kual Dap Kơdư, anih ăt hơmâo glai rưng hơđăp hăng hơmâo lu mơta ra mơnŏng yom, hin. Ră anai anom bruă wai lăng rơbêh 60.636 ha glai rưng, amăng anun hơmâo 56.249ha glai rưng či wai pơgang, hăng năng ai 4.400 ha glai rưng pioh či bơwih ƀong.

Anom bruă wai lăng pơdong 10 grup wai lăng glai ƀơi hơdôm boh să Sa Thầy, Rờ Kơi, Mô Rai, Ya Ly, Sa Loong hăng Bờ Y hăng năng ai 70 čô khua, mơnuih apăn bruă, mơnuih pơgang glai rưng. Rim čô mơnuih wai lăng giăm 1.000ha glai, lu hloh dua wơ̆t pơhmu hăng mrô pơkă kơ glai rưng pioh pơgang, djă pioh djŏp mơta ra mơnŏng hin. Mơ̆ng tal hyu sem lăng, ƀing rơgơi kơhnăk čih pioh pơ anai hơmâo 1.895 djuai kyâo pơtâo rok tok, amăng anun hơmâo 182 djuai hin, amuñ či đut djuai, hơmâo anăn amăng Hră Mriah Việt Nam hăng ƀơi rŏng lŏn tơnah. Hlô mơnŏng hai ăt hơmâo lu mơn, hăng 1.005 djuai, hơmâo lu djuai hin kiăng djă pioh, wai pơgang.

Hơdôm thun giăm anai, bruă pơgang ba glai rưng hơmâo ngă hăng bruă dưm măi phin rup, hăng boh thâo Smart či krăp lăng djŏp mơta mơnŏng amăng glai. Lu rup yom biă kơ djuai kra, tơgâo, dơmim, čim hin hơmâo phin glăi, pioh kơ bruă kơsem min hăng čih pơkra hơdră wai pơgang. Ơi Đào Xuân Thủy, Khua Anom bruă wai lăng đang glai dêh čar Čư̆ Mom Ray brơi thâo, anom bruă wai lăng rơbêh 60.000 ha glai rưng hăng lu djuai kyâo, hlô mơnŏng: “Pơ anăp anai, gơmơi pơƀut hyu tir, wai pơgang glai rưng, pơtrut tui bruă pôr pơthâo, pơtô lăi kiăng abih bang mơnuih thâo hluh pơgang glai; hyu tir, pel ĕp, krăp lăng djŏp djuai đah mơ̆ng hơmâo hơdră pơgang klă hloh. Laih dong, anom bruă ăt lăng yom djru brơi mơnuih ƀôn sang bơwih ƀong mơ̆ng bruă wai lăng glai, ngă hiư̆m pă lơ̆m mơnuih ƀôn sang đĭ kyar bơwih ƀong amra gum hrŏm pơgang glai. Rơngiao kơ anun dong, pok pơhai kơčăo bruă đĭ kyar čơkă tuai hyu ngui amăng glai, čroh hnoh, anih anom hiam, djru ană plơi hơmâo bruă mă, ăt kah hăng hơmâo prăk kơ anom bruă pơgang glai dong”./.