Ƀơi să Vân Hoà, tơring čar Dak Lak, ơi Trần Văn Hiệp lĕ sa amăng hơdôm čô mơnuih ngă hmua blung a ngă hrŏm hơbô̆ bruă lir hơbit sang anŏ mơnuih ngă hmua pla kơtor pioh sĭ phun kơtor hăng kông ty pơčruh ngăn ngă hmua rông rơmô brung djet ia tơsâo TH. Lu thun hăng hlâo adih, sang anŏ ơi Hiệp, kơnong pla hơbơi plum đôč. Samơ̆, boh tŭ yua tơlơi bơwih ƀong huă jai hrơi ƀu lu ôh lơ̆m anun, lŏn hmua gơñu tơba hĭ, khăng khăi tơdơi kơ lu thun pla na nao hơbơi plum. Tui hăng ơi Hiệp, bruă pơblih pla kơtor pioh sĭ phun lĕ pok brơi jơlan nao phrâo kơ sang anŏ pơhrui glăi hơđong hloh, yua hơmâo sang bruă mơdrô kĭ hră blơi, pơkôl ba mơ̆ng akŏ bơyan phrâo pla.

“Hlâo adih kâo pla hơbơi ƀlang đôč, boh tŭ yua ƀu lu ôh, jai hrơi ngă sat hĭ lŏn hmua, ƀu thâo pơđĭ kyar ôh. Laih anun, kâo pơblih pla kơtor, kiăng arăng blơi phun ñu kơ-uă pơjing tơpung pioh čem rơmô brung djet ia tơsâo. Ră anai, pla phun kơtor tŭ yua biă mă, hơmâo kơmlai kơ sang anŏ laih anun sang anŏ ăt pơđĭ kyar ƀuh tui anun mơak biă mă”.

Hrŏm hăng ơi Hiệp, lu sang anŏ ƀơi să Vân Hòa hlăk ƀuh laih mơ̆n anŏ gêh găl ngă bruă, hơmâo pơhrui glăi kơ sang anŏ mơ̆ng bruă pla kơtor pioh sĭ phun hla. Ayong Trần Văn Thiên, sa čô mơnuih ngă hmua, thun hlăk ai rơkâo mut hrŏm ding kơna khul ngă bruă djơh hăng anai, phrâo koh pơhrui glăi mơ̆ng 2 hektar đang phun kơtor dŏ asăt, ñu koh sĭ tơdơi kơ rơbêh 2 đôč blan pla. Abih bang phun kơtor amăng đang ñu arăng blơi hăng rơnoh mơ̆ng 1.350 prăk truh 1.400 prăk lơ̆m 1 kg. Rơnoh pơhrui glăi lơ̆m sa hektar mơ̆ng 50-55 tơn, lơ̆m anun rơnoh prăk tuh pơ alin kơ bruă mă sa hektar sa bơyan lĕ 25 klăk prăk. Tơdơi kơ pơhlưh abih rơnoh prăk tuh pơ alin, ayong Thiên dŏ hơmâo kơmlai kơ pô 80 klăk prăk, aka abih 3 blan ôh.

“Hăng phun kơtor pioh koh sĭ phun dŏ mơtah anun, hrơi blan pla tañ biă mă, klâo blan, sang anŏ juăt pơhrui glăi sa hektar năng ai rơma hơpluh tơn pơngŏ. Giong ta pơhlưh rơnoh prăk čan tuh pơ alin kơ bruă ngă hmua pla pơjing abih bang dŏ glăi kơmlai kơ ta năng ai sa bơyan 42 klăk prăk amăng klâo blan đôč”.

Tui hăng tơlơi pơtong glăi mơ̆ng lu sang anŏ ngă hmua, đing nao lu hloh kơ bruă pla kơtor pioh koh sĭ phun lĕ hrơi blan pla ƀiă hrơi blan mơ̆n, tañ  prong. Tơdah kơtor ta pioh wơ̆k boh lĕ mơ̆ng 110-120 hrơi kah mơ̆ng dưi pơhrui, kơtor anai kơnong mơ̆ng 80-85 hrơi đôč. Yua ƀiă hrơi hloh mơ̆ng 30-35 hrơi rim bơyan, anun mơnuih ƀôn sang ngă hmua dưi pla truh 3 bơyan sa thun, tơdah djop ia bruih.

Tơlơi anai, amăng sa blah đang hmua, mơnuih ngă hmua dưi pla dua, klâo bơyan sa thun, pơđĭ tui rơnoh pơhrui glăi hơmâo prăk kăk lu hloh sa thun. Hăng rơnoh prăk pơhrui glăi mơ̆ng 35-40 klăk prăk sa hektar, sa bơyan, pla kơtor pioh sĭ gor, hla dưi pơhrui glăi truh 100 klăk prăk sa thun amăng sa hektar, lu hloh pơkă hăng lu phun pla pơkŏn tui tơđar.

Yom hloh dơ̆ng, mơnuih ngă hmua ƀu hŭi kơ tơlơi juăt hơmâo “sit djơ̆ bơyan lĕ trun nua”. Phara hăng pla kơtor wơ̆k boh, kơnang kơ ƀing hyu blơi, sĭ mơdrô, pla kơtor sĭ phun gor anai, hơmâo sang bruă mơdrô kĭ hră pơar mơ̆ng akŏ bơyan ƀuăn blơi abih, yua arăng pioh čem rơmô brung djet ia tơsâo ƀong rơ̆k lu. Anih blơi sĭ hơđong, djru kơ mơnuih ngă hmua hơđong pran jua ngă hmua pla kơtor. Jing pô hmua pla 7 hektar, đang kơtor sĭ gor, giăm sang măi rông rơmô brung djet ia tơsâo TH, ayong Nguyễn Văn Hùng brơi thâo, bruă ngă anai ba glăi boh tơhnal tŭ yua biă mă kơ tơlơi bơwih ƀong huă sang anŏ gơñu.

“Pla kơtor sĭ gor anai tơlơi tŭ yua blung hlâo lĕ pơdŭ pơgiăng yua hmua kâo giăm sang măi. Dua dơ̆ng lĕ anih sĭ mơdrô kơ sang măi arăng pơkra ming mơnong ƀong čem rơmô dưi pioh lui sui hrơi, laih anun sang bruă djru pơjeh kơtor ta pla hăng čan prăk blơi kmơ̆k, hơbâo pruai gơñu hlao, wơ̆t ia jrao hlăt hai anun yơh anŏ đing nao tal klâo. Kâo ƀuh klâo mơta bruă anun ta tŭ yua yơh amăng bruă pla kơtor sĭ gor anai”.

Tơdơi kơ 5 thun pok pơhai ƀơi hơdôm plơi pla kual gah ngŏ tơring čar Dak Lak kah hăng Sơn Thành, Tuy An Nam kơnang  kơ bruă lir hơbit hăng sang bruă mơdrô, hơbô̆ bruă pla kơtor sĭ gor anai hlăk ba glăi boh tŭ yua ƀuh rơđah laih. Ơi Phạm Quốc Hoàng, Kơ-iăng khua jơnum min mơnuih ƀôn sang să Van Hòa brơi thâo, pioh ngă gêh găl brơi pơđĭ kyar anih pla kơtor hơđong, gong gai kơnuk kơna plơi pla hlăk prăp lui hlâo akŏ bruă ĕp anih pla, tuh pơ alin jơlan nao hăng dưm đing bruih ia laih anun ngă hrŏm sang bruă mơdrô hăng mơnuih ƀôn sang.

“Tơring plơi pla gơmơi iâu pơthưr hơdôm sang anŏ hơmâo anŏ gêh găl ia bruih laih kah hăng hmua giăm dơnao, giăm hang krông, ia ania lĕ ngă hmua pla kơtor anai. Hăng kual pơkŏn lĕ, gơmơi ăt anăp brơi sa boh anih ngă hmua mơ̆ng 10-15 hektar, amra khuer ia bơmun hăng hơdôm sang anŏ pla kơtor lĕ brơi klơi dơnao pơkong ia bruih đang kơtor”.

Mơ̆ng anŏ hơmâo ƀuh sit nik anun ƀơi Dak Lak, rơnoh prong hloh lĕ phun kơtor sĭ gor ba glăi ƀu kơnong prăk kăk đôč ôh. Boh tŭ yua mơ̆ng hơbô̆ bruă anai mơ̆ng tơlơi pơlir hơbit tong ten plah wah sang bruă mơdrô hăng mơnuih ngă hmua laih anun gong gai kơnuk kơna plơi pla.

Mơnuih ƀôn sang hơđong hơmâo anih blơi djơ̆ rơnoh, sang bruă mơdrô hơmâo anih blơi gơnam pơkra ming tŭ yua, bơ gong gai kơnuk kơna akŏ pơjing anih ngă hmua hăng pơđĭ kyar bruă čem rông prong. Laih dơ̆ng, hneč mă eh rơmô ngă kmơ̆k hăng ia djah pioh pơsir ba yua amăng đang hmua anun yơh guang bruă pơkra ming, djru hrŏm ngă pơhiam brơi lŏn mơnai, hmua đang hăng plai ƀiă mơ̆n ngă sat kơ ayuh hyiăng anih hơdip jum dar.