Ayong A Phú, 41 thun, djuai ania Hơdang, dŏ pơ plơi Long Lá, să Măng Ri jing sa amăng hơdôm boh sang anŏ hmư̆ ư biă, pơjing “glai rưng” jing bơwih ƀong mơtah mơ̆ng phun sâm Ngọc Linh. Mơ̆ng thun 2014, ñu pla anah sâm blung a gah yŭ glai rưng Ngọc Linh. Mơ̆ng lu thun pla hăng pok prong, ră anai ayong A Phú hơmâo năng ai 2ha đang sâm gah yŭ kyâo glai, hăng lu hnưr thun phara, mơ̆ng 1 truh kơ rơbêh 10 thun hơmâo soh. Ayong A Phú lăi, pla sâm Ngọc Linh ƀu amuñ ôh. Djuai sâm anai dưi hơdip gah yŭ glai rưng hơđăp đôč, anih lŏn djrưh, hơmâo pơ-iă lăp. Mơnuih pla khŏm gir rơmet kyâo rơbuh, pơgang hŭi tơkuih ƀong, bong lŏn djrưh hăng djah djâo kyâo bơbrŭ amăng glai laih anun wai lăng kiăng phun ñu čuh bơnga pơadai boh. Rim thun, ñu hlong pơdjuai mă mơ̆ng pơjeh či pla, ƀudah sĭ kơ arăng, mơ̆ng anun hơmâo prăk kơ sang anŏ ñu. Yua pla sâm gah yŭ tơ-ui kyâo glai, tơlơi hơdip mơ̆ng sang anŏ ayong A Phú jơnap hloh yơh: “Ping gah hăng Kơnuk kơna jao bruă pơgang ba glai rưng, kâo ƀu pioh hơmâo bruă prăm glai rưng. Mơnuih ƀôn sang kơnong dưi pla sâm Ngọc Linh gah yŭ kyâo glai đôč. Lơ̆m pla khŏn pơgang ba phun sâm, pơgang ba kyâo glai. Bruă pơgang ba glai rưng khŏm kiăng hyu tir na nao. Pơpă thơ hơmâo mơnuih mut tơbiă lĕ ta khŏm pơtô lăi, pơtă pơtăn. Khŏm pôr pơthâo hyu djŏp kiăng neh met wa ñu thâo hluh, hơdôm kual anai khut ƀu dưi koh drôm, jah ngă hmua ƀudah tek rơwek glai rưng ôh”.

Ƀơi să Măng Ri, bruă pla phun jrao gah yŭ glai rưng, biă ñu lĕ phun sâm Ngọc Linh glăk pok rai jơlan bơwih ƀong phrâo kơ mơnuih ƀôn sang kual čư̆ siăng. Gong gai să brơi thâo, să glăk rơkâo hăng tơring čar akŏ pơdong anih wai lăng hăng djă pioh djuai gen sâm, ngă hrŏm hăng anom bruă kơnuk kơna. Tơlơi kiăng lĕ djă pioh djuai mơ̆ng blung, laih dong sem lăng, pơtŏng glăi hăng đĭ kyar djŏp mơta gơnam kơnang kơ glai rưng.

Tui hăng ơi Phạm Xuân Quang, Khua Jơnum min mơnuih ƀôn sang să Măng Ri, ră anai sâm dŏ aset yơh, juăt sĭ lơ̆m aka ƀu pơkra ming ôh anun jing nua ñu ƀu pơmă đơi ôh. Să čang rơmang lơ̆m hơmâo akŏ bruă kơsem min boh thâo mă yua măi mok hăng anih pơkra gơnam tong ten hloh ƀơi să ƀudah hơdôm kual ieo gah, tui anun phun sâm Ngọc Linh amra jing gơnam bơwih ƀong akŏ phun, hrưn nao pơ anih mơdrô amăng čar ta wơ̆t hăng ƀơi jar kmar, sit nik jing “bơwih ƀong mơtah” mơ̆ng mơnuih ƀôn sang kual čư̆ siăng: “Ƀing gơmơi pơƀut đĭ kyar, pơgang ba, pla, wai lăng pơgang glai, biă ñu lĕ sâm Ngọc Linh. Phun ñu lĕ pơsit Măng Ri jing anih đĭ kyar phun jrao akha mơ̆ng tơring čar. Să djru neh met wa pok prong kual pla, akŏ pơjing hơdră đĭ kyar phân jrao akha hăng hơdôm mơta gơnam đah mơ̆ng pơđĭ tui anŏ yom laih anun anăn gơnam sâm Ngọc Linh. Mơ̆ng anun, amra pok prong hơdôm hơbô̆ bruă bơwih ƀong pơlir hăng wai lăng, pơgang ba glai rưng laih anun phun jrao akha”.

Tơring čar Quảng Ngãi hơmâo anih anom, lŏn tơnah, ayuh hyiăng gêh găl biă či pla sâm Ngọc Linh hăng lu djuai phun jrao yom pơkŏn. Anai ƀu kơnong jing jơlan bơwih ƀong hơđong đôč ôh, ăt djru pơgang ba djŏp mơta ra mơnŏng, djru neh met wa kual čư̆ siăng hơmâo prăk. Tơring čar kiăng pơtrut tui đut tơhnal hlao tơlơi gêh găl mơ̆ng glai rưng či đĭ kyar ngă hmua mă yua boh thâo phrâo, pơƀut kơ phun jrao akha, phun kyâo glai, hăng hơdôm mơta gơnam phara kiăo tui ayuh hyiăng ƀơi Trường Sơn.

Ră anai tơring čar Quảng Ngãi hơmâo giăm 9.800 ha đang jrao akha, amăng anun hơmâo rơbêh 2.900 ha đang sâm Ngọc Linh. Lu kual ngă hmua pơƀut ha anih, mă yua ia rơgơi yom hăng phun kơphê, añăm pơtăm, boh troh, sâu riêng, nua ñu đĭ mơ̆ng 1,5 truh 2 wơ̆t pơhmu hăng bruă ngă hmua mơ̆ng hlâo.

Ơi Nguyễn Văn Nam, Khua anih wai lăng glai rưng tơring čar Quảng Ngãi brơi thâo, ƀơi kual lŏn Ngọc Linh, biă ñu ƀơi să Măng Ri, mơnuih ƀôn sang hăng anom bơwih ƀong mơneč mă tơlơi phara anih anom ayuh hyiăng pơ anai či pla sâm Ngọc Linh prong tui. Djuai phun anai dưi hơdip gah yŭ tơ-ui kyâo glai đôč, anih lŏn hyôk, djrưh, hơmâo djah djâo hla kyâo brŭ laih anun lŏn kơdư aset biă mă lĕ 1.500 met pơkă hăng jơlah ia rơsĭ. Yua hnun, kiăng pla sâm Ngọc Linh tŭ yua, blung a lĕ khŏm pơgang klă glai rưng. Ơi Nguyễn Văn Nam brơi thâo dong, tơring čar Quảng Ngãi ră anai hơmâo năng ai 16.000 ha hơmâo djŏp tơlơi găl, hơmâo hră pơ-ar či pla sâm Ngọc Linh: “Gơmơi gir djru bruă kah pơpha gưl ngă bruă, jao glăi tơlơi dưi pơsit ngă bruă gah đang glai, wai lăng glai rưng. Tơring ƀơi thơ dŏ sư̆ rơbư̆, gơmơi hơmâo mơnuih nao djru brơi mơtăm. Sâm Ngọc Linh kơnong hơdip gah yŭ kyâo glai đôč, lŏn hyôk, djrưh, đang hmua kơdư mơ̆ng 1.500 met truh kơ glông hloh. Yua hnun, mơnuih ƀôn sang wơ̆t hăng anom bơwih ƀong, blung hlâo kiăng bơwih ƀong hơmâo mơ̆ng sâm Ngọc Linh, khŏm pơgang glai rưng klă kah mơ̆ng dưi”./.