Sa amăng hơdôm hơbô̆ bruă ba gru amăng jơlan gah anai lĕ anom bơwih ƀong hrŏm gah ngă hmua yua boh thâo măi mok Xanh Cao Nguyên, să Čư̆ M’gar. Anom bơwih ƀong hrŏm hơmâo pơjing truh kih glông pơlir hơbit rơnoh yôm mơng boh kruăi hrĕ hơđong kjăp đơ đam rơbêh 50 ektar, hăng giăm 50 čô ding kơna hăng hơdôm hơpluh čô mơnuih mă bruă ƀơi ƀon lan. Bruă ngă ha amăng plĕ hơdôm hơdră yua boh thâo phrâo anun lĕ pruih ia hajăn, yua măi mok ƀu hơmâo mơnuih mơgăt pruih ia jrao, pơƀuh tong ten măi mok yua hăng bruă pla pơjing hiam hơdjă rô nao rai djru pơhrŏ prăk kak, hrưn đĭ hiam hơdjă hăng pok prong anih sĭ mơdrô gơnam tam. Ră anai, boh kruăi hrĕ mơng anom bơwih ƀong hrŏm hơmâo ba sĭ pơ hơdôm anih rơkâo prong hloh anun lĕ dêh čar Prang, Australia, Mi, Hàn Quốc, Canada hăng Khač. Ơi Nguyễn Văn Thanh Bình, Khua anom bơwih ƀong hrŏm Xanh Cao Nguyên brơi thâo:

“Boh tŭ yua mơng bruă mă yua măi mok phrâo lĕ bruă bơwih ƀong ngă hmua kiăng pơhrŏ ƀiă mơnuih mă bruă, hrưn đĭ klă dong amăng bruă pla pơjing hăng đang hmua pơprong. Rĭm blah đang hmua mơng anom bơwih ƀong hrŏm hơmâo mơng 5 truh pơ 10 ektar yua anun bruă mă dưi pơhlôm brơi hiam hơdjă. Hrŏm hăng anun, bruă pĕ pơhrui, pơkra, djă pioh ăt gêh gal ƀiă mơn, djru ngă gơnam tam hiam hăng mơboh, lăp djơ̆ hăng hơdôm hơnong pơkă sĭ mơdrô pơ tač rơngiao”.

Mơng tơlơi sit nik hơbô̆ bruă ngă hmua, ƀing rơgơi kơhnâo brơi thâo, bruă pơplih yua boh thâo măi mok amăng ngă hmua kơnong ba glăi tŭ yua lơm hơmâo tơlơi pơlir kjăp phik kơplah wah hơdră bruă, kơsem min hăng mơnuih ngă hmua. Tui Nai prin tha Đặng Bá Đàn, Kơ-iăng Khua anom pơsur ngă hmua dêh čar kual Dap kơdư-Dơnung tong krah, ră anai hơdră bruă brơi pơplih yua boh thâo măi mok amăng ngă hmua hăng djop mơta, bruă mă yôm phun lĕ ba hơdôm boh thâo kơsem min hăng hơbô̆ bruă mă yua măi mok tơl mơnuih ƀôn sang brơi tañ ƀiă, tañ hloh hăng ngă amuñ. Nai prin tha Đặng Bá Đàn lăi pơtong:

“Hơmâo lu tơlơi črâo trun mơng Ping gah, Kơnuk kơna kah hăng ƀon lan amăng kơsem min boh thâo măi mok hăng pơplih mrô. Bruă kiăng ngă lĕ kiăng pơlir abih bang mơng ba glăi pran kơtang pơtum pơƀut, ba bruă yua măi mok mơng boh than kơsem min, mơng hơdôm hơbô̆ bruă truh pơ mơnuih ƀôn sang brơi klă hloh. Mơng bruă pruai kmơk, bơwih brơi phun pla truh pơ ĕp lăng anih pla gơnam, abih bang mă yua boh thâo măi mok kiăng pơhlôm djơ̆ tơlơi pơkă, lăp djơ̆ hăng hơnong pơkă mơng Việt Nam hăng rŏng lŏn tơnah”.

Hơdôm tơlơi pơplih mơng ƀon lan glăk pơgôp ngă pơtrut pơđĭ kyar brơi abih bang gơnong bruă ngă hmua amăng tơring čar. Thun 2025, nua gơnam đang hmua, akan hơdang, kyâo pơtâo mơng tơring čar Dak Lak giăm 32.800 klai prăk, đĭ rơbêh 4,5% pơhmu hăng thun hlâo, tŏ tui pơsit tong tơlơi gơgrong čung ba tơlơi bơwih ƀong huă amăng ƀon lan. Thun 2026, gơnong bruă ngă hmua gir run pơđĭ kyar 5,86% hăng pơplih yua boh thâo phrâo arăng lăng lĕ “boh pơkhoă” akŏ phun kiăng ngă hmua ƀu djơ̆ kơnong pơđĭ kyar hơđong đôč ôh mơ̆ ăt hrưn đĭ kơtang ƀiă dong amăng rơwang pơ anăp. Yă Đặng Thị Thủy, kơ-iăng Khua gơnong bruă ngă hmua hăng ayuh hyiăng tơring čar Dak Lak brơi thâo, gơnong bruă glăk pok pơhai pơplih yua boh thâo măi mok amăng ngă hmua hăng jơlan gah “yua măi mok mơng phun”, lăng ană mơnuih ngă hmua hăng anom bơwih ƀong hrŏm lĕ akŏ.

“Jơnum min mơnuih ƀôn sang tơring čar hơmâo jao gơnong bruă rơwang thun 2026-2030 prăk mă yua giăm 140 klai prăk kiăng djru brơi bruă pơjing hơdôm hơbô̆ bruă amăng yua boh thâo măi mok kah hăng pơplih mrô amăng abih bang ƀon lan amăng tơring čar. Laih dong ăt jao brơi gơnong bruă dua bruă jao akŏ phun: Pơjing hră lơkak yua măi mok amăng ngă hmua hăng pơjing anih pơƀuh tong ten anih pla kiăng lăi pơthâo, pơƀuh rơđah rơđông hăng anăp nao hơnong pơkă pơjing kơdrưh ang mơng gơnong đang hmua amăng tơring čar Dak Lak amăng rơwang pơ anăp”.

Thun 2026, Dak Lak ba tơbiă hơnong pơkă pơđĭ kyar bơwih ƀong huă mơng 10% pơ glông, tơlơi bơwih ƀong mrô amra pơgôp giăm 1/3 rơnoh, amăng anun ngă hmua yua boh thâo măi mok lĕ atur yôm phăn. Hơdôm măi mok yua wai lăng ngă hmua, hră lơkak ngă hmua mrô, mă yua boh thâo ia rơgơi, hră djă pioh pơprong amăng wai lăng sĭ mơdrô hăng pơlir hơbit blơi pơhrui gơnam tam glăk pok pơhai kơtang. Ơi Đỗ Hữu Huy, Kơ-iăng Khua git gai Ping gah tơring čar Dak Lak brơi thâo:

“Kiăng hrưn đĭ rơnoh gơnam tam amăng ngă hmua, kiăng tuh pơ alin lăp djơ̆ amăng mă yua boh thâo măi mok. Pơplih ngă hmua hơdai nao bơwih ƀong mrô, ba bruă bơwih ƀong sĭ mơdrô amăng plang internet, sĭ gơnam lăng nao rai ƀơi anăp ƀu djơ̆ kơnong tañ biă đôč ôh mơ̆ ăt hrưn đĭ nua gơnam tam. Anai lĕ jơlan gah kiăng ngă tui kiăng bruă ngă hmua pơđĭ kyar hơđong kjăp”.

Hăng Dak Lak, pơplih yua măi mok amăng ngă hmua ƀu djơ̆ kơnong lĕ hơdră bruă ƀơi anăp kiăng ngă tui hơnong pơkă pơđĭ kyar dua mrô amăng thun Bính Ngọ 2026 đôč ôh mơ̆ ăt lĕ jơlan gah sui pơ anăp kiăng đĭ tui prăk pơhrui, tơlơi hơdip jơnap tui kơ mơnuih ngă hmua, pơjing bruă ngă hmua pơplih phrâo, mơtah hăng mut hrŏm. Amăng bơyan bơnga anai, pran đăo gơnang anun glăk bluh đĭ mơng đang hmua mơnuih ƀôn sang ƀơi Dak Lak./.