Bơi să Ea Sup, anih hơmâo lŏn mơnai krô kreñ, ayuh hyiăng pơ-iă hang ngă kơ lu phun pla bluh ƀu hiam hăng pơhrui glăi aset, sa, dua djuai phun kram ăt hiam mah ayuh hyiăng pơ-iă hang. Ƀuh tơlơi dưi mơng anai, lu sang anŏ hơmâo khin hơtai pơplih mơng hơdôm phun pla pơhrui aset hơdai nao pla phun kram. Sang anŏ yă Trần Thị Phượng, dŏ amăng ƀut plơi 5 lĕ sa amăng hơdôm boh sang anŏ ba jơlan hlâo. Amăng đang hmua prong rơbêh 5 ar, hlâo anun pla boh ñông samơ̆ pơhrui ƀu hơmâo, giăm 5 thun anai yă Phượng hơmâo pơplih hơdai nao pla phun kram lục trúc. Kiăng kơ đĭ tui boh tŭ yua mơng bơwih ƀong, sang anŏ ñu hơmâo tuh pơ alin dưm đing pruih ia tơdjoh yua apui hrĭp pơ-iă yang hrơi, kiăng kơ pơkrem rah hăng pơhlôm brơi ia pruih. Ră anai, hăng rơbêh 500 phun kram ba glăi pơhrui hơđong, rĭm thun hơbô̆ bruă anai ba glăi pơhrui giăm 100 klăk prăk brơi sang anŏ yă Phượng.

“Hlâo anun ăt pla lu djuai phun pla phara, samơ̆ lơm pơplih hơdai nao pla phun kram, ƀuh ba glăi tŭ yua, yua dưi pơhrui amăng ha thun mơtăm hăng lŏn mơnai krô kreñ biă mă. Kâo pel ĕp kơ bruă pla phun anai ƀuh djơ̆ biă, dưi hơmâo prăk pơhrui rĭm hrơi, yua anun pơmĭn amra pơhrui hơđong mơn”.

Tui yă Đặng Thị Thanh Nhung, kơ-iăng Khua jơnum min mơnuih ƀôn sang să Ea Sup, tơring čar Dak Lak, phun kram blung hlâo ba glăi tŭ yua amăng bơwih ƀong huă brơi sa, dua boh sang anŏ, samơ̆ bruă pơđĭ kyar phun pla anai amăng ƀon lan ăt bưp tơnap tap mơn. Ră anai, hmua pla phun kram đơđet đôč, raih daih, aka ƀu pơjing kual pla pơtum pơƀut prong. Tơlơi anai ngă kơ bruă pơlir bơwih ƀong, blơi pơhrui hăng pơhưč anom bruă tuh pơ alin pơkra gơnam ăt bưp lu tơnap tap mơn.

Samơ̆, tui yă Nhung, lu djuai phun kram dưi bluh hiam amăng kual ayuh hyiăng pơ-iă hang ƀơi ƀon lan, pla amuñ, prăk tuh pơ alin aset hăng dưi pơhrui tañ, ba glăi pơhrui na nao. Anai lĕ hơdôm tơlơi lăp djơ̆ hăng tơlơi gal bơwih ƀong huă hăng tơlơi hơdip mơng mơnuih ƀôn sang amăng kual lŏn krêng krơng krô kreñ. Mơng tơlơi sit nik anun, să Ea Sup glăk črâo ba pok prong hmua pla phun kram tui jơlan gah pơjing kual pla pơtum pơƀut, laih dong iâu pơthưr hơdôm anom bruă nao ĕp lăng, tuh pơ alin pơlir hăng pla pơjing laih dong blơi pơhrui gơnam.

“Jơnum min mơnuih ƀon sang să hơmâo akŏ pơjing hơdôm akŏ bruă hăng hơmâo tơlơi rơkâo kiăng tuh pơ alin, iâu pơthưr hơdôm anom bruă mơng pơkŏn rai pơ să kiăng pơlir hrŏm mơnuih ƀôn sang, pơđĭ kyar kơtang ƀiă dong hăng bruă pla phun kram.”

Ƀu djơ̆ kơnong ba glăi pơhrui lu, phun kram arăng lăng ăt dưi ba glăi lu tơlơi klă amăng wai pơgang ayuh hyiăng, sit biă ñu lơm ayuh hyiăng jai hrơi pơplih sat. Phun kram bluh đĭ tañ, dưi čeh čar kơtang, bong glăi lŏn, huăi ngă kor đuăi lŏn hăng hrĭp mă carbon kơtang biă. Hăng giăm 3.500 ektar phun kram ră anai, Dak Lak ăt dŏ lu tơlơi gal kiăng pơđĭ kyar bruă pla kram tui jơlan gah hơđong kjăp tơdah hơmâo tuh pơ alin lăp djơ̆, mơng pơphun glăi kual pla truh pơ ngă tui hơdôm hơnong pơkă amăng wai lăng glai. Tui ơi Nguyễn Hoàng Tiệp, kơ-iăng Khua anom bruă pơsit brơi bruă wai lăng glai hơđong kjăp, bruă ngă tui hơdôm hơnong pơkă wai lăng hơđong kjăp, sit biă ñu lĕ hră pơsit FSC hăng kual pla kram (pơsit glai rưng hăng hơdôm gơnam mơng glai rưng hơmâo wai lăng tui jơlan gah hơđong kjăp), djru hrưn đĭ nua gơnam hăng pok prong tơlơi gal ba sĭ gơnam tam.

“Kơnuk kơna hơmâo tơlơi pơtrun mrô 06 kơ asăp mơng sang mơnil, amăng anun ăt hơmâo tơlơi pơkă tong ten kơ akŏ bruă pla glai lăi hrŏm kah hăng pla kram hnun mơn, bơdjơ̆ nao bruă plai ƀiă asăp hơƀak jrak. Yua anun, Dak Lak kiăng črâo ba tong ten brơi mơnuih ƀôn sang amăng boh thâo pla pơjing rĭm hrơi kiăng plai ƀiă asăp hơƀak jrak mơng sang mơnil.”

Tui jơlan gah pơđĭ kyar ngă hmua hơđong kjăp, tơring čar Dak Lak glăk ƀơƀrư̆ pok rai tơlơi yak nao hăng bruă pla kram, djuai phun pla arăng glăi hơmâo lu tơlơi gal amăng kual lŏn mơnai krô kreñ. Yă Đặng Thị Thủy, kơ-iăng Khua gơnong bruă ngă hmua hăng ayuh hyiăng tơring čar Dak Lak brơi thâo, kiăng mă yua klă tơlơi gal anai, ƀon lan amra ba tơbiă hơdră bruă abih bang, ha amăng plĕ mơng bruă dưm dăp kual pla, pơphun bruă pla truh pơ pơkra hăng blơi pơhrui gơnam.

“Tơring čar amra đing nao dưm dăp kual pla kram, pơsur anom bơwih ƀong sĭ mơdrô, anom bơwih ƀong hrŏm tuh pơ alin pơđĭ kyar pla pơlir hăng pơkra klă, laih dong pơtrut pơlir tui nua gơnam. Mơng anun, đĭ tui nua gơnam, pok prong sĭ mơdrô amăng lŏn ia hăng tač rơngiao, djru ĕp brơi bruă mă, đĭ tui prăk pơhrui mơng mơnuih ƀôn sang”.

Mơng hơdôm hơbô̆ bruă blung a brơi ƀuh boh tŭ yua hăng jơlan gah tong ten mơng gong gai ƀon lan, phun kram glăk ƀơƀrư̆ brơi ƀuh, anai ƀu djơ̆ kơnong lĕ phun pla lăp djơ̆ hăng kual lŏn không phang pơ-iă hang đôč ôh mơ̆ ăt jơlan yak nao phrâo amăng pơđĭ kyar bơwih ƀong mơtah ƀơi Dak Lak. Lơm pơphun ngă klă, hrŏm hăng pơlir hơbit gơnam nua yôm hăng pơkra klă hloh, phun kram ƀu djơ̆ kơnong djru pơplih tơlơi bơwih ƀong huă brơi mơnuih ƀôn sang kual tơnap đôč ôh mơ̆ ăt pok rai tơlơi gal pơđĭ kyar hơđong kjăp brơi gơnong bruă ngă hmua ƀơi ƀon lan sui pơ anăp./.