Amăng đang kơphê phrâo rŭ pla glăi, ayong Nguyễn Văn Việt, dŏ ƀơi plơi thôn 6, să Ea Ô, tơring čar Dak Lak hlăk pĕ kơphê tơsă hnuăl. Dua thun hlâo kơ anai, sang anŏ čan 300 klăk prăk pioh rŭ pla glăi đang kơphê tha laih rơbêh 1 hektar. Thun anai, đơ đam hmua kơphê sang anŏ gơñu phrâo rŭ pla glăi, ră anai hlăk boh tui ƀơƀiă. Hăng thun bơyan pĕ hnang blung tơdơi kơ rŭ pla glăi, sang anŏ pơhrui năng ai 6 tă kơphê asar krô. Rơnoh prăk čan aka ƀu anăm tla abih ôh, prăk tuh pơ alin samơ̆ sa yak ngă blung a pơtrut tui ƀơƀrư̆ pơđĭ kyar sang anŏ. Ayong Việt lăi, hăng hơbô̆ bruă sang anŏ mơnuih ngă hmua, tuh pơ alin hơdôm rơtuh klăk prăk rŭ hĭ pla glăi đang kơphê tha, pla hăng pơjeh phrâo laih anun wai lăng hơdôm thun aka ƀu pĕ boh hơđong sa tơlơi lông lăng ƀu anet ôh.

“Tơdah ƀu dưi čan prăk mơ̆ng sang bruă prăk, sang anŏ tơnap tap yơh. Tuh pơ alin hơdôm anai, koh drôm lui phun kơphê amăng đang huač prăk biă mă. Rơnoh prăk čan djru kơmlai, gêh găl hăng mơnuih ngă hmua, kâo ƀuh tui anun klă biă mă, anun yơh, kơñ pơgi čang rơmang pok pơhư lu hloh pioh kơ mơnuih ƀôn sang ngă hmua dưi rŭ pla glăi kơphê tŭ yua”.

Ƀuh sit nik, tơlơi tơnap tap prong hloh mơ̆ng mơnuih ngă hmua pla kơphê lĕ ƀu kơnong prăk tuh pơ alin blung a đôč ôh, dŏ kiăng hơmâo prăk tuh pơ alin amăng bruă mă črăn pơbŭ đĭ phun kơphê phrâo pla glăi. Pơjêh kơphê, hơbâo pruai, gơnam yua mă bruă hăng hrơi mông wai lăng răk rem kiăng hơmâo prăk tuh pơ alin soh, khom ngă tui na nao.

Ƀơi sang bruă bơwih ƀong ƀudah sang bruă mơdrô lĕ, rơnoh jŭ yap prăk kăk phara, lir hơbit hăng bruă sem lăng đơ đam hmua đang kơphê prong laih anun djă hnơ̆ng mă bruă pơkra ming, pơbŭ phun, wai lăng răk rem sui thun. Ƀơi kông ty tơlơi dưi pơkă hnơ̆ng Sa ding kơna kơphê 52, jută iâu kông ty 52, bruă rŭ pla glăi kơphê pok pơhai mơ̆ng thun 2016. Amăng abih bang đơ đam hmua đang năng ai 500 ha, sang bruă mơdrô anai rŭ pla glăi truh 230 ha.

Ơi Đỗ Đức Vinh, Khua git gai wai lăng khul ngă bruă phun ngă rah khua kông ty sa ding kơna Kơphê 52, brơi thâo, hrơi blan pok pơhai kơčăo bruă, sang bruă mơdrô bưp lu tơlơi tơnap tap yua nua kơphê đĭ trun, lơ̆m anun prăk čan tuh pơ alin lĕ lu hăng prăk pơhrui glăi sui thun kah hơmâo. Rơnoh prăk brơi čan djru ba kơmlai hmao kru lĕ pioh kơ sang bruă mơdrô pơphun rŭ pla glăi kơphê.

“Lơ̆m thun blan nua kơphê ƀu hơđong ôh, kông ty 52 ăt khin koh drôm lui phun kơphê tha, rŭ pla glăi phrâo, kiăng boh lu hloh. Kông ty hơmâo rŭ pla glăi 230 ha. Rơnoh prăk rŭ pla glăi tuh pơ alin 50 klai prăk, amăng anun prăk čan mơ̆ng sang bruă prăk kơnuk kơna 30 klai. Bơni biă kơ sang bruă prăk ngă hmua djru ba kông ty 52 amăng thun blan tơnap tap hloh anun”.

Boh tŭ yua bơwih ƀong huă mơ̆ng bruă rŭ pla glăi kơphê hơmâo pơƀuh kơ tơlơi pơblih boh tŭ yua sit nik. Hlâo kơ rŭ pla glăi, kơphê pĕ pơhrui năng ai 8 tơn kơphê asăt sa hektar, laih rŭ pla glăi pĕ pơhrui hơmâo 15 tơn kơphê asăt sa hektar. Sang bruă mơdrô hơmâo ngă hrŏm hăng sang bruă kơsem min boh thâo ia rơgơi ngă hmua pla kyâo Dap Kơdư ruah pơjeh phrâo, djơ̆ găl hăng anŏ pơblih ayuh hyiăng lơ̆n mơnai glai klô.

Khă tui anun, rơnoh kơphê boh lu samơ̆ ƀu djơ̆ rơnoh pơhrui glăi ăt hơdôm anun ôh, yua kơ boh tơhnal kơnang nao kơ lu mơta, prăk tuh pơ alin, prăk blơi gơnam yua mă bruă, prăk apah mơnuih mă bruă hăng tui hluai amăng anih anom sĭ mơdrô dơ̆ng. Yua kơ anun, bruă rŭ pla glăi kơphê kiăng ruah pơjeh hiam, hơdră wai lăng răk rem djơ̆ găl, ƀu kơnong sa bruă pơhrua kơ phun kơphê tha đôč ôh.

Anăp ngă bruă anai djơ̆ găl hăng Hră pơtrun 19-NQ/TW kơnôl 16/6/2022 mơ̆ng Khul apăn bruă ping gah dêh čar tal XIII laih anun bruă pơđĭ kyar ngă hmua, plơi pla hơđong kơjăp tui hră pơtrun 15-/QĐ-TTg kơnôl 28/1/2022 mơ̆ng Khua dêh čar. Rơđah biă mă ñu, anăp ngă anai, hơdôm akŏ bruă rŭ pla glăi kơphê mơ̆ng Ding jum Ngă hmua hăng Ayuh hyiăng anăp nao pơhrua đơ đam hmua ƀu tŭ yua, pơđĭ tui boh tŭ yua hăng rơnoh pơhrui glăi kơ mơnuih pla kơphê.

Hăng thun blan hlăk pla wai lăng amăng 3-4 thun, phun kơphê kiăng lu prăk tuh pơ alin hăng prăk čan sui thun ƀiă djơ̆ găl hăng thun blan aka ƀu pĕ pơhrui kơphê laih anun tla glăi prăk čan. Ơi Võ Tiến Nam, Kơ-iăng khua sang bruă prăk Agribank ƀơi tơring čar Dak Lak brơi thâo, sang bruă gơñu brơi čan sui thun man ƀrô hăng sui thun hloh, sem glăi rơnoh čan hlâo aka ƀu tla lơ̆m thun blan aka ƀu pĕ kơphê tơdơi kơ rŭ pla glăi phrâo, lăng nao kơ bruă mă hăng hơdră tla prăk mơ̆ng ƀing čan prăk, tui hluai tơlơi gêh găl.

“Sang bruă prăk hơmâo djă pioh 266 grup čan prăk, ngă hrŏm djop khul grup mơnuih mơnam mut phung kiăng ba prăk truh pơ djop sang anŏ mơnuih ƀôn sang kiăng čan, laih dơ̆ng ngă hrŏm anom bruă ngă hmua, pơsur ngă hmua djru pơtô ba mơnuih ƀôn sang čan prăk, yua prăk thâo pơkrem tuh pơ alin kơ bruă rŭ pla glăi kơphê. Anŏ kiăng lĕ pioh kơ prăk čan anun dưi djru kơ boh tơhnal amăng bruă mă, pơhrŏ ƀiă prăk tuh pơ alin pruih ia, blơi hơbâo pruai hăng apah mơnuih mă bruă, pơđĭ tui boh tơhnal, tŭ yua hiam asar kơphê či sĭ mơdrô”.

Lơ̆m hrơi blan mă bruă pla kơphê dong ƀơi anăp tơlơi pơkă hnơ̆ng pơđĭ tui boh tŭ yua hiam hăng anŏ pơhno sĭ mơdrô kơtang, bruă rŭ pla glăi kơphê ƀu kơnong pơhrua phun kơphê tha đôč ôh. Anai lĕ, jơlan hơdră tuh pơ alin sui thun, kiăng hơmâo tơlơi jŭ yap tong ten hơdră ba yua prăk, hơdră pla pơjing hăng anih anom sĭ mơdrô. Lơ̆m prăk čan dưi pơpha djơ̆ hơdră kơ bruă tuh pơ alin pla pơjing, nao hrŏm tuh pơ alin ba yua prăk čan hơmâo boh tŭ yua, mơnuih pla kơphê dưi hơmâo anŏ gêh găl pơđĭ tui rơnoh sĭ mơdrô amăng sa blah đang hmua hăng pơđĭ tui jơlan gah mă bruă hơđong kơjăp hloh.