Tơlơi c\ih c\răn 3: Rơngiă glai, ako\ bruă jing lui ruh, wai lăng [u klă, phang khot jai kơtang phang khot.
VOV4.Jarai - Adai phang khot jai hrơi kơtang, mơng thun anai sui truh thun adih, không phang kơtang amăng bơyan phang, phang khot amăng bơyan hơjan le\ tơlơi glăk hơmâo [ơi kual Dăp kơdư amăng hơdôm thun rơgao. Lon jing lon c\uah thar abih, jing tơlơi hơmâo pơhu\i hlâo [ơi kual Dăp kơdư amăng hrơi blan pơ anăp anai tơdah [u hơmâo hơdră pơsir.
Yua hơget tơlơi phang khot [ơi kual Dăp kơdư glêh tơnap tui anun, to\ tui lu c\răn tơlơi c\ih: ‘’Kual Dăp kơdư bưp tơlơi phang khot: Hơdră pơsir hiư\m pă kơ 2 klăk ektar phun pla’’, Công Bắc, Pô hyu mă tơlơi pơhing phrâo mơng GPJPVN do\ [ơi kual Dăp kơdư lăi rơđah kơ tơlơi: ‘’Rơngiă glai, ako\ bruă jing lui ruh, wai lăng tơdu, phang khot jai kơtang phang khot’’.
Amăng lu thun rơgao, [ing apăn bruă kơsem min boh thâo ia rơgơi lăi pơthâo na nao laih kơ tơlơi rơngiă glai amra ngă pơplih ayuh hyiăng, pơđ^ tui tơlơi răm rai yua adai không phang [ơi kual Dăp kơdư.
Tui hăng mrô ju\ yap mơng Anom kơsem min hăng Ako\ bruă c\uk pơkra glai rưng, rơwang thun 1992-2015, kual Dăp kơdư rơngiă 1 klăk ektar glai rưng. Kơnong rơwang thun 2010-2015, rim hrơi kual Dăp kơdư rơngiă truh 92 rơbâo ektar glai rưng.
Rơwang thun 1992 – 2015, kual Dăp kơdư rơngiă 1 klăk ektar glai rưng.
Nai Prin tha Nguyễn Huy Dũng, Kơ-iăng khua Anom bruă hơduah e\p kơđi tơlơi hăng dưm dăp mă yua glai rưng brơi thâo, rơngiă glai le\ yua tơlơi pơplih ayuh hyiăng [ơi djop anih, adai phang khôt tui hăng thun blan rơgao [ơi kual C|ư\ Siăng:
“Hăng kual Dăp kơdư, [ing ta [uh laih, amăng thun blan rơgao, yua glai rưng hro\ trun, wơ\t hăng ano\ klă, mrô glai rưng. {ing ta dưi mơn pơgang tơlơi pơplih ayuh hyiăng [ơi rong lon tơnah, le\ pơplih tui ano\ yang pơjing prong biă, [ing ta [u dưi pơgăn ôh mơ\ [ing ta e\p hơdră dưi hơdip hro\m tơlơi pơplih anun laih anun ngă tơdu [iă. Samơ\ pơplih ayuh hyiăng mơng kual Dăp kơdư le\ sa amăng hơdôm tơhnal phun ngă rơngiă glai”.
Sit nik brơi [uh, bruă glai rưng gah hlâo ia [ơi kual Dăp kơdư glăk tơkơlar [u hơmâo phun kyâo ngă kơ ia amăng lon aset tui, hơdôm ‘’kơdung ia ană mơnuih ta pơkra mă’’ le\ dơnao ko\ng ia, drai ia apui lơtrik ăt thu khot mơn.
Drai ia apui lơtrik An Khê – Ka Nak, dơnao ia prong hloh [ơi ia krông Pa mông anai trun kơtang thun krot laih. Drai ai apui lơtrik [uôn Tua Srah, dơnao ia prong hloh [ơi ia krông Sêrêpôk ăt hơmâo mơn hrơi thu krot. Lu dơnao ko\ng ia anet hăng găp [rô amăng kual [u dưi brơi ia pruih amăng bơyan không phang dong tah.
Rơngiă glai tơket tơkeng tui anai ngă kơ lu anih [ơi kual Dăp kơdư rơngiă kyâo pơtâo, gơnam amăng glai klô, amra jing kual lon c\uah thar. Tơdơi 35 thun hơdip pơ kual Dăp kơdư, ơi Nguyễn Đại Ngọc, să Ia Hrung, tơring glông Ia Grai, tơring ]ar Gialai lăi amu` [uh mơn, lơ\m hơdôm blah đang glai pơhlôm tơlơi truh lon adai ngă, glai mơng hlâo ia rơngiă, không phang jai hrơi kơtang tui:
“Glai pơgang tơlơi truh lon adai ngă, glai mơng hlâo ia ră anai [u hơmâo dong tah yua hnun [u dưi bong glăi ia, hơjan dơ\ hơpă le\ ia rô đuăi abih mơn, [u dưi bong glăi ia ôh. Ia amăng atur lon, ia c\ăt aset biă mă. Ră anai, hơdôm boh dơnao ko\ng ia lêng thu krot truh atur ia. Laih dong 3 thun hăng anai không phang na nao mơtăm”.
Glai rưng arăng phă prai [ơi djop anih pơ kual Dăp kơdư.
Lơ\m đang glai trun ta` le\ đang pla phun kyâo sui thun [ơi kual Dăp kơdư đ^ [u hmao thâo, laih anun abih bang djuai phun pla amăng kual [u djơ\ tui ako\ bruă blung a dong tah. Amăng anun, phun kơphê hơmâo jao kiăng ngă truh thun 2020 le\ 450.000 ektar.
Phun tiu, kiăng pla truh thun 2020, anăp nao 2030, abih bang amăng kual le\ 175.000 ektar samơ\ truh ră anai đang tiu hơmâo ngă truh kơ 100.000 ektar laih, rơgâo mrô pơkă rơbêh kơ 82.000 ektar.
Rơbêh 1 klăk ektar glai rưng rơngiă, hơdôm rơtuh rơbâo ektar phun pla c\ăt đ^, lu djuai phun pla [u djơ\ tui hăng ako\ bruă blung a.
Ơi Phan Việt Hà, Kơ-iăng khua anom bruă kơsem min boh thâo ngă hmua pla glai kual Dăp kơdư brơi thâo, pơđ^ tui lu đơi lon ngă hmua ngă kơ mơnuih [on sang tap năng pla phun kiăng pruih lu ia kah hăng kơphê, tiu [ơi hơdôm kual juăt kơ[ah ia. Yua anun, tơlơi kơ[ah ia pruih jing amu` hluh mơn:
“Bruă pơđ^ kyar lon ngă hmua prong, amăng anun hơmâo lu phun pla kho\m pruih ia lu biă mă amăng bơyan phang, pơhmutu kah hăng phun kơphê. Tơdah pla tui ako\ bruă dưm dăp hlâo le\ plai [iă kơ[ah ia. Samơ\ [ơi anai, abih bang đang hmua arăng pla lu đơi. Yua hnun, jing kơ[ah ia yơh ho\”.
Kual Dăp kơdư hơmâo rơbêh 2 klăk ektar lon ngă hmua, samơ\ tui hăng mrô ju\ yap mơng Ding jum ngă hmua hăng pơđ^ kyar [on lan le\ mrô dưi pơđoh ia mơng giăm 2.400 dơnao ko\ng ia kơnong dưi pruih năng ai `u 15% mrô đang đôc\, dưm dưm hăng giăm 300.000 ektar đôc\ dưi hơmâo ia pruih djop.
Năng ai `u 1 klăk 700 rơbâo ektar do\ glăi, dưm dưm hăng hơdôm klăk ako\ sang ano\ ngă hmua amra kơ [ah ia pruih amăng bơyan phang. Samơ\ wơ\t hăng đang hmua hơmâo dơnao ko\ng ia, ăt amu` kơ[ah ia mơn, lơ\m abih bang dơnao ko\ng ia hơmâo dưm dăp, c\uk pơkra, man pơdong sui mơng anai hơdôm pluh thun laih, ră anai răm rai kơtang laih, [u dưi brơi ia pruih lu dong tah.
Laih dong, bruă wai lăng, mă bruă tơdu, biă mă `u [ơi hơdôm dơnao ko\ng ia anet hăng găp [rô jao kơ tơring glông, să wai lăng le\ bruă pơhlôm ia pruih djop kơ phun pla jai tơnap hloh. Ơi Nguyễn Văn Tỉnh, Khua anom bruă phun wai lăng dơnao ko\ng ia, lăi nao tơlơi bơngơ\t kơ bruă wai lăng dơnao ko\ng ia [ơi kual Dăp kơdư.
“Gơmơi bơngơ\t biă mă kơ hơdôm boh dơnao ko\ng ia jao kơ hơdôm tơring glông, să wai lăng ăt kah hăng hơdôm dơnao ia jao kơ Kông ti kơphê hăng hơdôm anom bơwih [ong mơ\ [u apăn bruă wai lăng dơnao ko\ng ia.
Hơdôm boh dơnao ko\ng ia anai lêng kơ dơnao anet hăng găp [rô, hăng bơnư\ hơmâo kli hăng lon, laih anun hơmâo man sui laih, prăk pơkra aset, [u ngă tui boh thâo phrâo yua hnun [u pơhlôm klă ôh, yua hnun bơnư\ ko\ng ia [u pơhlôm. Hro\m hăng bruă lu thun kơ[ah prăk pơkra ming dong. Laih anun, ră anai hơdôm anom bruă wai lăng gơmơi pơtong glăi lêng [u pơhlôm klă tui hăng tơlơi kiăng ôh”.
Rơbêh 1 klăk ektar glai rưng rơngiă, hơdôm rơtuh rơbâo ektar phun pla sui thun hơmâo pla đ^, jing ngă kơ ia pruih amăng bơyan phang kual Dăp kơdư tơnap biă mă. Lơ\m anun, dơnao kong ia amăng kual hơmâo pơsit le\ kơ[ah hăng tơdu biă mă. Anom bruă ngă hmua kual Dăp kơdư amra lăm ba tơlơi răm rai lu dong yua adai không phang ngă tơdah [u hơmâo hơdră pơsir tơlơi aka [u djơ\.
Siu H’Mai: Pơblang hăng pôr
Viết bình luận