VOV4.Jarai - Hơdôm thun hlâo adih, tơlơi brơi ]an prăk mă kơmlai lu ngă mơng plơi pla truh plơi prong [ơi tơring ]ar Daklak ngă lu sang ano# klah gah yua kơ rơngiă pưk sang, lo\n ngă đang hmua.

Gơnang kơ tơlơi pơphun bruă mơng glông bruă kơđi ]ar, tơlơi ]râo ba kho\p amăng pok pơhai hơdôm hơdră bruă, biă `u tơlơi hơde] hmar ngă hluh gah ngăn rơnoh ]an hmao tlôn truh mơnuih [ôn sang mơng hơdôm sang prăk, anun tơlơi ]an prăk mă kơmlai lu amăng [rư\ dưi pơgăn, kơdun glăi.

Wa H’ Nớt Byă djuai ania Êđê [ơi [ôn Ko\ Đung, jing sa ]ô mơnuih brơi [uh rơđah mơng bruă ]an prăk mă kơmlai lu [ơi să Ea ~uôl, tơring glông Buôn Đôn, tơring ]ar Daklak.

Wa H’ Nớt Byă ruai glăi: thun 2015 rơkơi bơnai `u ]an mơng sang prăk 200 klăk prăk kơ tuh pơplai ngă war rông 20 drơi un, blơi 500 [e\ go\ng tiu ba glăi pla tiu.

Un klin ngă djai h^, đang tiu ăt djơ\ kơman djai h^ mơn.

Thun 2017 rơgao hrơi tla hnưh sang prăk sa thun anun `u khom hyu ]an mă gah rơngiao 250 klăk prăk pioh tla prăk ]an hăng prăk kơmai.

Tui anun yơh, wa H’ Nớt ]an pơ\ anai tla pơ\ adih hăng kơmlai 15% sa blan.

Blan 9 thun 2019, mrô prăk hnưh wot prăk ]an hăng prăk kơmlai truh kơ 3 klai prăk. Rơkơi bơnai `u khom jao đang kơ phê, tiu hăng lo\n prong sa ektar ha mơkrah pioh tla hnưh.

“Tla hnưh [u dưi khom lăi pơthâo kơ kông ang tơring ]ar, kông ang tơring glông thâo. {u dưi tla le\ khom gơgrong yơh. Ră anai wot kơmlai hăng prăk ]an rơbêh kơ 3 klai prăk. {u dưi tla anun khom tu\ ư pioh gơ`u mă 2 blah đang hmua.”

Să Ea ~uôl hmâo 17 bôh plơi pla, hăng rơbêh kơ 3 rơbâo bôh sang ano#, amăng anun rơbêh kơ ha mơkrah le\ djuai ania [ia\. Amăng hơdôm thun 2018, 2019 tơlơi ]an prăk mă kơmlai lu pơphun pơjing hăng ngă [ơi anai.

Prăk ]an mă kơmlai lu hmâo le\ yua kơ lom pô hơpă kiăng prăk, gơ`u brơi ]an mơtăm, hăng [u hmâo ngă hră pơ-ar [udah hmâo gơnam ngă gơgrong hơpă ôh, kơnong kơ sa pok hră ]ih hăng tơngan, ]ih mrô prăk ]an.

Lu sang ano# [ơi anai yua kơ kiăng je] prăk hơdôm pluh klăk prăk, hmâo ]an laih prăk mă kơmlai lu, hăng kơnong kơ amăng sa thun mrô prăk khom tla lu hloh dua wot prăk ]an. Ara\ng khom s^ lo\n, s^ rơmô kơbao, đang hmua pioh tla hnưh.

Kơnong kơ hơdôm mơnuih [u hmâo gơnam pioh s^ mơng nao lăi pơthâo kơ gong gai.

{u djơ\ kơnong [ơi tơring glông Buôn Đôn ôh, tơlơi brơi ]an prăk mă kơmlai lu ăt hmâo mơn [ơi lu anih anom pơkon. Kiăng pơgăn tơlơi anai, hơdôm gưl gong gai tơring ]ar Daklak hmâo ]râo ba laih hơdôm gơnong bruă ngă prai lui lu anih gru\p brơi ]an prăk mă kơmlai lu, hrom hăng anun pơtrut kơtang hyu lăi pơthâo kơ neh wa.

Ơi Lê Thăng Long, Khua Jơnum min mơnuih [ôn sang tơring glông Ea Hleo brơi thâo:

“{ơi Ea Hleo hmâo lu tơlơi brơi ]an prăk mă kơmlai lu biă. {ing gơmơi ]râo ba laih adơi ayong kông ang pơdo\ng hơdôm bruă kiăng ngă prai lui hơdôm mơnuih brơi ]an prăk mă kơmlai lu anai.

Rơgao kơ pel e\p kiăng ngă prai lui tơlơi brơi ]an prăk mă kơmlai lu anai le\ hơdôm mơnuih pơkon rai pơ\ anai apăh sang ado#, apah hơdôm anih anom s^ mdrô kiăng gôm bruă pô ngă.

Sa dua ]ô neh wa hmâo ara\ng plư, pơhư\] pran jua luh nao ]an prăk mă kơmlai lu.

Ăt hmâo mơn mơnuih apăn ako# tơlơi brơi ]an prăk anai nao tư\ hnưh ngă rung răng [ơi plơi pla.

{ing gơmơi hmâo ]râo ba khop laih amăng anun bruă mă mơng kông ang mơng anom pel e\p kơđi tơlơi, mơng sang phăt kơđi, hơdôm anom bruă pel e\p kơđi tơlơi gah tơlơi phiăn, djru ping gah tơring glông, jơnum min mơnuih [ôn sang hmâo hơdôm tơlơi ]râo ba khop hăng na nao pel e\p kơđi tơlơi.”

Hơdôm hrơi rơgao, tơlơi brơi ]an prăk mă kơmlai lu dưi ngă le\ mơng tơlơi kiăng kơ prăk mơnuih [ôn sang, bruă tu\ mă prăk ]an tơnap tap yua kơ hră pơ-ar ngă gleh tơnap, lu mơnuih [u thâo amu` ara\ng plư mă yua kơ hơdôm mơta hră pơ-ar ngă [u tơnap anun ba truh tơlơi hyu hơduah truh mơniuh brơi ]an prăk mă kơmlai lu.

Tui hăng ơi Lê Văn Quyết, Khua Jơnum min mơnuih [ôn sang să Ea ~uôl, tơring glông Buôn Đôn kiăng hmao tlôn pơgăn hăng pơtrut kơdun tơlơi brơi ]an prăk mă kơmlai lu [ơi hơdôm bôh plơi pla, gong gai hơdôm gưl hmâo ]râo ba khop gơgrong kơdo\ng glăi [ing ngă mă anom s^ mdrô pioh brơi ara\ng ]an prăk mă kơmlai lu, hrom hăng anun gum hrom hăng hơdôm khul gru\p sang prăk pơtlaih kơ bruă ngă hră pơ-ar pioh mơnuih [ôn sang amu` ]an prăk mơng sang prăk djru neh wa ngă đang hmua hmâo prăk ]an ngă đang hmua bơwih [ong s^ mdrô dưi pơsit le\ jơlan pơsir ba glăi bôh tơhnal.

“Khul kông ang gum hrom kơja\p hăng Jơnum min djop djuai ania mơnuih mơnam hăng hơdôm khul gru\p nao pơphun hyu lăi pơhing amăng glông pôr pơhing hăng lăi pơhing [ơi anăp, hăng ba hơdôm mơnuih bưp tơlơi tơnap yua ]an prăk mă kơmlai lu lăi [ơi anăp neh wa kiăng neh wa thâo hơdôm bruă brơi ]an prăk mă kơmlai lu.

Să ăt pok pơhai gum hrom mơn hăng sang prăk gah hơdră bruă hmâo pơphun brơi ]an prăk hăng sang ano# [un rin, [un rin [ơ [ia\, hơdôm sang ano# tơtlaih mơng [un rin.

Truh ră anai abih bang hơdôm glông pôr pơhing hmâo pok pơhai le\ prăk ]an [ơi să hăng sang prăk gah hơdră bruă le\ rơbêh kơ 50 klai prăk.

Gưl ping gah gong gai pơtă pơtăn na nao neh wa lom nao ]an prăk, ngă hră pơ-ar le\ [u găn rơgao pô pơkon ôh hăng [ơi anăp nao pơ\ mơnuih apăn bruă, mơnuih mă bruă să amra pơtô brơi, laih anun gum hrom hăng mơnuih mă bruă sang prăk pơtô brơi neh wa ngă hră pơ-ar ]an prăk ta`, rơguăt hloh.”

Dong mơng bôh nik anun [ơi plơi pla, ơi Nguyễn Tử Ân, Khua Sang prăk gah hơdră bruă tơring ]ar Daklak lăi le\ pơphun hluh gah prăk ]an hăng hơdôm jơlan gah sit nik kah hăng pok pơhai rơdêh sang prăk đuăi hyu pơ\ hơdôm kual ataih, asue\k, kual neh wa djuai ania [ia\ do#, gum hrom hăng gong gai hăng hơdôm khul gru\p pel e\p glăi ta` amăng ngă hră pơ-ar pioh mơnuih [ôn sang amra dưi ]an prăk hmao tlôn djơ\ mơnuih jing sa amăng hơdră ngă ba glăi bôh tơhnal hloh.

Kơnong kơ Sang prăk Hơdră bruă mơnuih mơnam pơdo\ng [ơi tơring ]ar Daklak ră anai hmâo laih 183 anih anom brơi ]an prăk truh tơl hơdôm bôh să kual ataih, asuek, hăng rơbêh kơ 190.000 bôh sang ano# mơnuih ngă đang hmua dưi ]an prăk pioh  tuh pơplai ngă đang hmua, pơkra sang do# [udah rông ană hrăm gưl dlông.

“Ngă tui tơlơi ]râo ba mơng khua sang prăk kơnuk kơna ăt kah hăng mơng gơnong bruă kơ kơtưn prăk ]an [ơi hơdôm anih anom, biă `u kual ataih, asuek le\, anai jing bruă gơgrong mơng sang prăk gah hơdră bruă amăng bruă ngă hơdư\ h^ ]an prăk mă kơmlai lu. Gơnang kơ ngăn drăp mơng sang prăk mơ\ dưi ngă hơdư\ h^ tơlơi anai.”

Tơdah lăi djơ\ mơn hơdôm bruă mă khop mơng hơdôm gong gai, tơlơi gum tơngan hrom mơng hơdôm khul gru\p hăng sang prăk amăng bruă pơsir prăk ]an hmâo djru laih neh wa hmâo prăk pioh bơwih [ong huă s^ mdrô, plai [ia\ tơlơi hyu ]an prăk mă kơmlai lu, djru hơđong tơlơi hơd^p mơda hăng ngă pơdrong kơ neh wa ngă đang hmua [ơi lo\n mơnai plơi pla pô./.

Siu H’ Prăk: Pô ]ih hăng pôr