VOV4.Jarai - Hơdôm hrơi anai, mơnuih [ôn sang tơring ]ar Daknông glăk amăng bơyan pe\ kơ phê thun 2020-2021.

Kiăng hmâo kơ phê hiam, gong gai hăng gơnong bruă đang hmua glăk kơtưn lăi pơhing, pơtă pơtăn, đa le\ pơphun lăng tui dong mơng bruă pe\ kơ phê pơhlôm bôh tơsa\ hloh kơ 85%.

Bruă pơđ^ tui ano# klă hiam kơ phê mơng bruă pe\ pơhrui dưi lăng le\ sa amăng hơdôm jơlan pơsir ba glăi bôh tu\ yua dua mơta lom nua s^ lu hloh kơ nua s^ [ơi sang ]ơ hăng anăp nao pơkra kơ phê kơja\p sui thun.

Hơdôm thun je# hăng anai yua kơ tơlơi pơplih ayuh hyiăng [u hơđong anun rơbêh kơ 3 ektar kơ phê mơng sang ano# ơi Nguyễn Văn Quảng [ơi să Ea Nam, tơring glông Ea Hleo bluh bơnga hơdai bôh lu tal amăng sa thun, tơnap pioh abih bang bôh `u tơsa\ dưm kơnar.

Tơdah kah hăng hlâo adih kiăng gêh gal amăng bruă apah mơnuih mă bruă, ngă [ia\ h^ hrơi blan pe\ kơ phê ơi Quảng amra pe\ sa wot, yua kơ anun mrô bôh mơtah lu biă, [u pơhlôm klă hiam.

Thun anai, be\ tơlơi ara\ng juă nua yua kơ pe\ bôh kơ phê akă tơsa\, ơi Quảng pơsit pe\ kơ phê jing lu tal. Tal blung a hăng tal dua pe\ hơdôm bôh `u tơsa\ (năng ai `u 90%), tal rơnu] tơguan bôh kơ phê tơsa\ dưm kơnar amra rua] abih mơtăm.

Tui hăng ơi Quảng pe\ kơ phê tơsa\ ruah mă rơngiă pran biă hăng rơngiă lu mông dong, samơ\ pơ ala glăi lom s^ nua `u pơmă hloh bơhmu hăng kơ phê pe\ luk puk yua kơ mrô `u, ano# klă hiam kơ phê pơhlôm.

“Hơdôm thun hlâo adih juăt apah mơng 5-7 ]ô mơnuih [e\ năng ai `u sa rơwang hrơi tơjuh le\ giong yơh, samơ\ ba s^ gơ`u kơnong kơ lăi kơ phê do# mơda, nua [ia\ biă.

{uh [ing adơi ayong jum dar anai pioh kơ phê tơsa\ abih kah mơng pe\ hmâo nua lu hloh mơng 500-800 prăk lom sa kg bôh akă ]ơhmu krô.

Thun anai kâo ăt pơ pha jing lu tal pe\ mơn, rơngiă hrơi mông [ia\ samơ\ rơkơi bơnai kâo pe\ tui [ơ [rư\ hnun iâu dong mơng 1-2 ]ô mơnuih apah pe\ hrom tui hrơi đo#] [u tui kah hăng tui tal kah hăng hlâo adih dong tah”.

Pơđ^ tui ano# klă hiam kơ phê mơng bruă pe\ pơhrui bôh `u tơsa\   

Hăng sa bôh anom bơwih [ong juăt pơkra pơhrui blơi hăng s^ kơ phê kơ dêh ]ar ta] rơngiao, sang bruă bơwih [ong mơnuih [ôn sang sa ding kơna blơi s^ kơ phê hăng dêh ]ar ta] rơngiao lơ 2/9 Daklak (Simexco Daklak) lăng [uh, kiăng hmâo nua s^ amăng hơdôm hrơi blan trun nua ră anai, hơdră klă hloh le\ khom pơkra kơ phê klă hiam.

Kiăng dưi ngă tơlơi anai, hrom hăng bruă bơwih brơi le\ bruă pe\ pơhrui kơ phê jing yôm phăn biă.

Sang bruă amra pơlir hăng pơhrui blơi kơ phê mơng mơnuih ngă đang hmua hăng nua lu hloh nua gah rơngiao tơdah djơ\ hăng tơhnal pơkă pe\ kơ phê tơsa\. Ơi Lê Đức Huy, Kơ-iăng Khua Simexco Daklak brơi thâo:

“Kiăng đ^ tui ano# klă hiam rơngiao kơ pe\ pơhrui, ]ơhmu krô tui phiăn juăt le\ hmâo hơdôm bruă pe\ pơhrui tơsa\, ]ơhmu krô, pơkra klă hiam hloh dong dưi mơn.

Yua anun pơđ^ tui bôh thâo kơ neh wa kơ pe\ pơhrui kơ phê tơsa\ amra pơđ^ tui ano# hiam kơ phê.

Sang bruă 2/9 amăng 5 thun rơgao tơdah neh wa pơđ^ tui ano# klă pơhlôm tui tơlơi kiăng le\ sang bruă glăk blơi hăng nua kơ phê klă hiam hloh 10.000 prăk lom sa kg, hmâo đ^ hloh laih hăng nua s^ hrom le\ 30%.

Nua anai yua kơ hơdră bruă s^ mdrô pơsit. Tơdah [ing ta gum hrom ngă yua sa jơlan gah sui hloh, hloh kơ bruă ju\ yap [ơi anăp le\ [u dưi truh ôh. }ang rơmang 5 thun tơdơi, 7 thun tơdơi nua `u amra đ^ lu hloh dua wot”.

Kơ phê pe\ pơhrui tơsa\ abih bang  

Tui hăng ơi Nguyễn Hắc Hiển, Kơ-iăng Khua Anom bruă tơju\ pla hăng pơgang phun pla tơring ]ar Daklak, đơ đam tơring ]ar ră anai hmâo rơbêh kơ 203.000 ektar đang kơ phê, hơnong `u him lăng hmâo rơbêh kơ 25 tă lom sa ektar; abih bang mrô kơ phê hmâo năng ai `u 465.000 tơn.

Kiăng pơđ^ tui ano# klă kơ phê, gơnong bruă đang hmua hmâo gum hrom laih hăng gong gai hơdôm bôh tơring glông, plơi prong kơtưn lăi pơhing, pơsur hơdôm khul gru\p, mơnuih [u pe\ pơhrui kơ phê do# mơtah, pơhlôm hơđong kiăng mơnuih [ôn sang hơđong pran jua pe\ pơhrui lom mrô kơ phê tơsa\ hmâo rơbêh kơ 85%; tơdah pe\ pơhrui rơnu] bơyan, mrô tơsa\ hmâo [ia\ biă `u 80% kiăng pơhlôm ano# klă kơ phê tơdơi kơ pe\ pơhrui glăi.

“Gah anom hlâo kơ lăi pơthâo pơtrut pơsur amăng hlông bruă pô truh neh wa ngă đang hmua gir run ngă tui bruă pe\ pơhrui glăi khom tơsa\ hăng anăm pe\ bôh `u do# mơtah ôh.

Yua kơ lu neh wa ăt hmâo tơlơi pơmin klă [ia\ do# mơtah pơ\ sang mơn hăng tơsa\ [ơi đang tui anun [u klă.

Hrom hăng anun gum hrom hăng hơdôm bôh anom pơhlôm pơgang rah bruă pe\ pơhrui kơ neh wa, laih anun pơtô brơi hơdră phrâo kơ neh wa ngă đang hmua pe\ pơhrui glăi djơ\ tui tơlơi pơtrun pơkă”.

“Pơđ^ tui tơlơi pơmin bruă ngă đang hmua kơ bruă pơhlom ano# klă kơ phê amăng pe\ pơhrui, ]ơhmu krô, pơkra hăng răk pioh tơdơi kơ pe\ pơhrui” le\ sa amăng hơdôm bruă yôm phăn amăng “Ako# bruă pơlar kơ phê kơja\p phik tơring ]ar Daklak truh thun 2020 pơsit jơlan gah truh thun 2030” kiăng pơtruh gơnong bruă kơ phê tơring ]ar Daklak pơđ^ kyar tui jơlan gah kơja\p.

Pơđ^ tui prăk pơhrui glăi hăng pơplih phrâo tơlơi hơd^p mơda kơ mơnuih [ôn sang plơi pla; wai lăng klă hơdôm kông ngăn dlai klô, pơgang anih anom do# hăng bo\ng glăi ba glăi bôh tơhnal hăng pơplih ayuh hyiăng.

            Hương Lý: Pô ]ih – Siu H’ Prăk: Pô pơblang