VOV4.Jarai - Tơdơi kơ 5 thun ngă tui tơlơi pơsit mơng Jơnum ruah khua Ping gah tơring c\ar tal XI rơwang thun 2015-2020, truh ră anai Daknông le\ tơring c\ar tơbiă anăn mơng tơring c\ar [un rin, kaih pơđ^ kyar.

Amăng rơwang bruă pơ anăp anai, tơring c\ar Daknông gir run jing tơring c\ar pơđ^ kyar truh thun 2025 hăng tơring c\ar hrưn đ^ pơdrong asah truh thun 2030 amăng kual Dap kơdư.

{rô Jơnum ruah khua Ping gah tơring c\ar Daknông tal XII pơphun mơng lơ 14 truh lơ 16/10, pô mă tơlơi pơhing phrâo Minh Huệ hơmâo mông bơră ruai hăng ơi Bùi Huy Thành, Ding kơna Khul apăn bruă Ping gah tơring c\ar, Khua anom bruă pơtô ba mơnuih Ping gah tơring c\ar Daknông kiăng lăi nao rơđah kơ tơlơi anai.

- Ơ ơi! Tơlơi pơsit mơng Jơnum ruah khua Ping gah tơring c\ar Daknông rơwang thun 2015-2020 laih rơgao hơmâo mơn hơnong pơkă le\ truh thun 2020 ba tơring c\ar Daknông tơbiă anăn mơng tơring c\ar [un rin, kaih pơđ^ kyar hă [u\ ? Truh ră anai tơring c\ar dưi ngă tui hơdôm hơnong pơkă anai hiưm pă `u ?

- Ơi Bùi Ngọc Thành: Tơdơi kơ 5 thun ngă tui tơlơi pơsit mơng Jơnum ruah khua Ping gah tơring c\ar tal XI, truh ră anai dưi pơsit, Ping gah, gong gai hăng mơnuih [on sang djop djuai ania amăng tơring c\ar dưi ngă pơgiong hơnong pơkă tui Tơlơi pơsit mơng Jơnum ba tơbiă.

Bruă git gai, tơlơi gơgrong mơng Ping gah hơmâo hơkru\, klă dong amăng bruă git gai wai lăng mơng gong gai djop gưl. Bruă djru tơlơi hơdip kơ mơnuih [on sang hơmâo pơplih phrâo; djơ\ hăng tơlơi pơkă le\ ‘’Truh thun 2020, ba tơring c\ar Daknông tơbiă anăn mơng tơring c\ar [un rin, kaih pơđ^ kyar’’.

Tơlơi yôm phăn mơng pơđ^ kyar bơwih [ong huă le\ Daknông hơmâo pơsit tong ten laih 3 mơta bruă ako\ phun kiăng pơđ^ kyar: sa le\ bruă pơkra [ô xit-`ôm hăng apui lơtrik hơdjă; dua le\ dong ngă hmua mă yua boh thâo phrâo tui hơdră s^ gơnam nua yôm hăng tlâo le\ bơwih brơi tuai c\uă ngui hluai tui tơlơi dưi mơng ayuh hyiăng lo\n mơnai, biă mă `u le\ kual lo\n yôm amăng ro\ng lo\n tơnah UNESCO Daknông.

Daknông tơbiă anăn mơng tơring c\ar hơmâo prăk pơhrui r^m ako\ mơnuih aset laih

Amăng 5 thun laih rơgao, bruă pơđ^ kyar tơlơi bơwih [ong huă amăng tơring c\ar truh pơ 6,15% (tui mrô ju\ yap phrâo); bruă pok prong bơwih [ong huă đ^ 1,34 wo\t; GDP r^m ako\ mơnuih mơng 38 klăk 650 rơbâo prăk amăng ako\ rơwang bruă đ^ 52 klăk prăk amăng thun 2020, tơbiă anăn mơng tơring c\ar [un rin hăng tơbiă ană le\ tơring c\ar hơmâo prăk pơhrui r^m ako\ mơnuih do\ aset.

- Ơ ơi! To\ tui hơdôm bruă mă truh kih, amăng c\răn hră lăi pơthâo bruă mă mơ-it nao Jơnum ruah khua Ping gah tơring c\ar tal XII, Khul apăn bruă Ping gah tơring c\ar tal XI ba tơbiă hơnong pơkă hăng hơdôm hơdră bruă kiăng pơplih phrâo hiưm pă amăng rơwang thun 2020-2025 kah hăng hơdôm thun pơ anăp dong ?

- Ơi Bùi Huy Thành: Yua lăng nao djơ\ tơlơi dưi hăng hơdôm tơlơi bơdjơ\ nao kiăng pơđ^ kyar amăng tơring c\ar, tu\ mă tơlơi git gai mơng Ding jum kơđi c\ar, Khua git gai Ping gah, djop gơnong bruă, anom bruă; tơlơi pơgôp abih pran jua mơng mơnuih [on sang, [ing rơgơi kơhnâo, Khul apăn bruă Ping gah tơring c\ar tal XI hơmâo rơkâo đ^ hơnong pơkă kiăng pơđ^ kyar tơring c\ar Daknông amăng hơdôm thun pơ anăp le\:

‘’Hrưn đ^ klă dong tơlơi git gai mơng Ping gah; pơjing anom bruă kơđi c\ar tơpă sit, hơđong kjăp; djă pioh pran gơgrong hrưn đ^ mơng djop djuai ania; mă yua klă tơlơi dưi, ba tơring c\ar Daknông pơđ^ kyar ta`, hơđong kjăp; pơhlôm rơnuk rơnua; gir run jing tơring c\ar pơđ^ kyar truh thun 2025 hăng tơring c\ar pơdrong asah amăng thun 2030 amăng kual Dap kơdư’’.

Hro\m hăng anun tơring c\ar pơsit hơdră bruă sui thun pơ anăp: Truh pơ thun 2030: Pơjing tơring c\ar Daknông jing tơring c\ar hơmâo tơlơi bơwih [ong huă pơđ^ kyar hăng hơđong amăng kual Dap kơdư. Truh thun 2045: Daknông jing tơring c\ar pơđ^ kyar amăng kual Dap kơdư, hơmâo prăk pơhrui r^m ako\ mơnuih dưm kơnar hăng đơ đam dêh c\ar.

Tơring c\ar pơsit 3 mơta bruă yôm phun kiăng pơplih phrâo pơ anăp le\:

1- Pơplih amăng bruă tuh pơ alin bơwih [ong s^ mơdrô, blung hlâo le\ pơtrut kơtang amăng pơplih ngă hră pơ-ar; hrưn đ^ pran bơkơtưn, pơplih phrâo kiăng pơhưc\ tuh pơ alin, laih dong hro\m hăng anom bơwih [ong s^ mơdrô; pơtrut pơsur, wai lăng hăng mă yua klă hloh rơnoh prăk pioh pơđ^ kyar.

2 - Man pơkra anih anom, biă `u le\ jơlan glông đing nao man pơkra, pok prong jơlan glông amăng tơring c\ar, jơlan đuăi nao rai hơdôm anih tuai c\uă ngui hăng anih anom amăng plơi prong. Pơtrut man pơkra Jơlan rơdêh đuăi hmar mơng kual Dap kơdư – [ôn prong Hồ Chí Minh (mơng Gia Nghĩa – Hồ Chí Minh) ta` hloh, man pơkra giong djơ\ hrơi blan pơkă; rơkâo kơnuk kơna ta` man pơkra jơlan rơdêh treng mơng Daknông – Chơn Thành (Bình Phước); pok prong jơlan mrô 28.

3- Hơmâo lu dong mơnuih rơgơi mă bruă, biă `u le\ pơtô hrăm hăng pơhưc\ mơnuih mă bruă thâo rơgơi amăng anom bruă c\ar, biă mă `u le\ [ing apăn bruă git gai, wai lăng hăng mơnuih mă bruă amăng hơdôm gơnong bruă ako\ phun amăng pơđ^ kyar tơlơi bơwih [ong huă amăng tơring c\ar.

- Hơdôm thun laih rơgao đơ đam dêh c\ar ta đing nao biă mă kơ bruă klơi mă [ô –xit [ơi tơring c\ar Daknông lăi phara hăng [ơi kual Dap kơdư hnun mơn. Truh ră anai sang măi Alumin Nhân Cơ [ơi Daknông hơmâo lu tơlơi dưi, pơgôp prong prin lơ\m ngă tui 1 amăng 3 mơta bruă yôm phun pơđ^ kyar tơlơi bơwih [ong huă amăng tơring c\ar. Ih dưi lăi rơđah dong mơn kơ bruă tuh tia pơkra pơjing [ơi tơring c\ar Daknông ?

Ơi Bùi Huy Thành: Bruă Sang măi Alumin Nhân Cơ pok mă bruă mơng rơnuc\ thun 2016 hăng pơphun man pơkra sang măi pơkra `ôm Daknông, anih tuh tia pơkra pơjing Nhân Cơ 1,2, Daknông glăk [ơ[rư\ jing anih pơkra `ôm sui thun pơ anăp.

Sang măi Alumin Nhơn Cơ pơgôp ngă klă amăng bruă pơkra [ô-xit - `ôm jing 1 amăng 3 bruă phun amăng tơlơi bơwih [ong huă [ơi Daknông

Sang măi Alumin Nhân Cơ [u djơ\ kơnong pơgôp amăng pơđ^ kyar tơlơi bơwih [ong huă, ba glăi lu prăk pơhrui đôc\ ôh mơ\ ăt hơmâo lu dong bruă mă brơi giăm 1.100 c\ô mơnuih, ngă pơplih amăng tơlơi bơwih [ong huă, djru brơi bruă mă [ơi [on lan. Tơlơi anai amra tong ten biă dong lơ\m sang măi điện phân `ôm pok mă bruă pơ anăp anai.

Hơdôm boh than ba glăi brơi [uh anai le\ hơdră bruă lăp djơ\ mơng Ping gah hăng Kơnuk kơna, ba glăi tu\ yua djop mơta amăng tơlơi bơwih [ong huă – mơnuih mơnam, pơhlôm rơnuk rơnua, pơgôp yôm phăn amăng bruă pơplih [ô| mơta kual Dap kơdư.

Tui hăng sem lăng djop mơta, tơpă sit, Ping gah tơring c\ar Daknông hơmâo pơsit kho\m pơđ^ kyar bruă pơkra Alumin, pơkra `ôm pơlir hăng apui lơtrik hơdjă le\ ako\ phun amăng pơđ^ kyar tơlơi bơwih [ong huă amăng tơring c\ar Daknông.

Blung hlâo tơring c\ar glăk đing nao pơtrut, djru hơdôm anom bruă tuh pơ alin kiăng sang mă pơkra `ôm Trần Hồng pok mă bruă; pơgiong Anih tuh tia pơkra pơjing Nhân Cơ 2 kiăng pơhưc\ hơdôm ako\ bruă tuh pơ alin gum hro\m hăng hơdôm sang măi pơkra `ôm, pơkra gơnam tam mơng `ôm.

Laih dong rơkâo gơnong glông pok prong bruă mă [ơi sang măi Alumin Nhân Cơ; kơsem min, tuh pơ alin klơi mă bô-xit, Alumin, điện phân `ôm [ơi să Quảng Sơn, tơring glông Đăk Glong

Daknông hơmâo tơlơi dưi prong kơ gơnam yôm amăng lo\n le\ [ô-xit. Bruă klơi mă klă gơnam anai [u djơ\ kơnong djru pơplih tui [ơ [rư\ tơlơi bơwih [ong huă đôc\ ôh mơ, ăt anăp nao pơjing Daknông ta` jing ngă phun amăng bruă pơkra `ôm amăng đơ đam dêh c\ar.

- Hai bơni kơ ih ho\!

Siu Đoan: Pơblang