VOV4.Jarai - Dong mơng lơ 7/9/1945, Gong phun jua pơhiăp dêh ]ar Việt Nam lêng ngă hro\m hăng ling tơhan – mơnuih [on sang amăng lo\n ia amăng bruă blah wang pơgang lo\n ia, pơdong kơnuk kơna hơkru\ lo\n ia, sua glăi tơlơi rơngai, rơnuk rơnua kơ Lo\n ia, tơlơi yâo mơak kơ mơnuih [on sang. Pơtrut đ^ gru grua hing ang anun, Gong phun jua pơhiăp dêh ]ar Việt Nam glăk pơjing hơdră pơđ^ kyar jing anom bruă pôr pơhing prong hloh amăng dêh ]ar, hăng lu hơdră pôr pơhing, lu tơlơi pơhiăp, jing anom bruă pôr pơhing tu\ yua mơng Ping gah, Kơnuk kơna.

Thun blan pơđ^ kyar 75 thun rơgao mơng hrơi pôr tơlơi pơhing blung a lơ\m 11 mông 30 mơnit lơ 7/9/1945, Gong phun jua pơhiăp Việt Nam pơlir hro\m hăng rơnuk đưm kơdrưh ang mơng djop rơnuk blah ngă, pơlir hơbit hăng rơnuk pơplih phrâo yua Ping gah pơphun ngă hăng git gai. Biă `u, amăng thun blan blah ayăt pơklaih rơngai lo\n ia hăng wai pơgang Lo\n ia, Gong phun jua pơhiăp Việt Nam le\ tơlơi pơhiăp mơng Ping gah, mơng Wa Hồ, tơlơi pơhiăp mơng mơnuih [on sang, djru hruă kơjăp khul polưir hơbit djuai ania, pơmut hro\m hăng pran kơtang mơng djuai ania hăng pran kơtang mơng rơnuk phrâo, ba lo\n ia dưi hơmâo tơlơi truh kih anai truh tơlơi truh kih pơko\n. Hơdor glăi rơnuk hing ang mơng Gong phun pơtui jua pơhiăp, Mơnuih c\ih hră pơhing Phan Quang – Khua hơđăp Gong phun jua pơhiăp Việt Nam pơsit:

 “Gong phun jua pơhiăp dêh ]ar Việt Nam mơng [ing ta găn rơgao lu rơnuk phara, [ing ta dưi ngă bruă mơ\ hơmâo lăi nao amăng tơlơi pơhing pok pơphun jơlan hơdră blung a amăng brô| anun le\: “Anai le\ Gong phun pơtui jua pơhiăp dêh ]ar Việt Nam, pơtui mơng Hà Nội, plơi prong jưh jom dêh ]ar Việt Nam dân chủ cộng hoà laih anun ră anai le\ Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Anun le\ tơlơi pôr pơthâo pơdah pran jua mơng wa Hồ, mơng Ping gah, mơng kơnuk kơna ta hăng abih bang anom bruă ]ar mơng [ing ta”.

Ako\ thun anai, Gong phun pơtui jua pơhiăp dêh ]ar Việt Nam kơdrưh kơang yua hơmâo c\ơkă Khua dêh ]ar ơi Nguyễn Xuân Phúc nao c\uă. Lăi glăi gru grua hing ang 75 thun mơng Gong phun pơtui jua pơhiăp Việt Nam, Khua dêh ]ar ta lăi, Gong phun jua pơhiăp kơdrưh biă mă ngă “ană pô” mơng Tơlơi hơkru\ blan 8, hơmâo Khua mir sir Hồ Chí Minh pơdong. Amăng hơdôm c\răn pơđ^ kyar mơng lo\n ia, Gong phun pơtui jua pơhiăp lêng găn rơgao tơlơi glêh tơnap, ngă giong bruă Ping gah, Kơnuk kơna jao, c\ih pioh tơlơi hing ang bang hyu djop mơng Gong phun pơtui jua pơhiăp. Lăi nao tơlơi gơgrong bruă mơng Gong phun jua pơhiăp Việt Nam, Khua dêh ]ar ta pơsit:

“{ing hyu mă tơlơi pơhing phrâo, mơnuih dăp hơdră mơng Gong phun jua pơhiăp le\ pô kơsông nao hlâo gah bruă gru grua boh thâo. Hơdôm tơlơi c\ih mơng Gong phun jua pơhiăp amăng thun blan rơgao djru lu biă mă kơ bruă man pơdong, pơđ^ kyar lo\n ia Việt Nam pơdrong sah, pơgôp prong kơ bruă pơgăn tơlơi ngă soh, hưp ham [ong kông ngăn kơnuk kơna, prai prăk kăk kơnuk kơna, pơjing tơlơi đăo gơnang mơng ling tơhan, mơnuih [on sang hăng Ping gah, Kơnuk kơna.

Pơjing pran jua đăo gơnang klă hiam, do\ hơmâo na nao. Anai le\ glông ia rô phun, kâo lêng lăi nao kiăng Ping gah, Kơnuk kơna hăng mơnuih [on sang thâo hluh djơ\ kơ Ping gah, Kơnuk kơna ta. Găn rơgao ¾ rơnuk thun, Gong phun jua pơhiăp Việt Nam jing anom bruă pơtruh nao rai pôr pơhing djop mơta tơlơi yôm amăng tơlơi pơmin pran jua, gru grua boh thâo mơng djuai ania Việt Nam pơ abih bang dêh ]ar laih anun gơyut gơyâo mơng jar kmar hăng Việt Nam”.

Khua dêh ]ar ơi Nguyễn Xuân Phúc nao c\uă GPJVN blan 2/2020

Hăng gru grua amăng sui thun hăng hơdôm tơlơi dưi ngă, Gong phun jua pơhiăp dêh ]ar Việt Nam hok mơ-ak, kơdrưh biă mă lơ\m hơmâo Ping gah hăng Kơnuk kơna brơi lu miđai yôm: Miđai Pơtu\ mah, Miđai Hồ Chí Minh, mă Miđai Độc lập hạng Nhất (2 wơ\t), Miđai Blah ayăt Prang hạng Nhất, Miđai Blah ayăt Mi hạng Nhất, Mơnuih mă bruă sông kơtang rơnuk lo\n ia pơplih phrâo, Tơhan blah ngă sông kơtang hro\m hăng lu tơlơi apah bơni yôm pơko\n dong.

GPJPVN c\ơkă Miđai Độc lập hạng Nhất (tal 2)

Gong phun jua pơhiăp Việt Nam ră anai hơmâo rơbêh 2.700 c\ô khua, mơnuih hyu mă tơlơi pơhing, boh apăn bruă măi mok k^ thuâ|t, [ing rơgơi abih suang, mơnuih mă bruă pơko\n; 4 mơta tơlơi pôr pơhing hơmâo 8 glông pơtui jua pơhiăp, 16 glông pôr pơhing pơdah rup, 2 hră pơhing điện tử hăng 1 hră pơhing in; 2 boh sang hră Cao đẳng Phát thanh - Truyền hình, 1 boh sang adoh suang, 6 anom bruă hơmâo pơdong amăng dêh ]ar hăng 13 anom bruă mơng Gong phun jua pơhiăp Việt Nam hơmâo pơdong pơ dêh ]ar tac\ rơngiao.

Mông Jơnum ruah khua ping gah Gong phun jua pơhiăp dêh ]ar Việt Nam tal 26 (rơwang thun 2020-2025) phrâo rơgao hơmâo c\râo pơ[uh tơlơi kiăng ngă le\ “Pơđ^ tui tơlơi rơgơi git gai, dưi kơtưn ngă bruă mơng Ping gah, pơdong Gong phun jua pơhiăp Việt Nam jing anom bruă pôr pơhing hơmâo lu hơdră pôr, lu glông pôr hăng măi mok phrâo, kơjăp phik amăng djop bruă”.

Gong phun jua pơhiăp Việt Nam glăk gir jing anom bruă pôr pơhing hơmâo hơdră pôr pơhing phara, hơmâo lu tơlơi pơhiăp, hơđong kơjăp abih bang, nao hlâo amăng bruă pôr pơhing amăng dêh ]ar; pơđ^ kyar amăng 3 gong tơmeh phun: Pôr pơhing – Pơdah rup – Hră pơhing Điện tử, hăng atur kơjă đ^ le\ boh thâo k^ thuâ|t rơnuk phrâo. Pơhiăp [ơi mông Jơnum, Ding kơna Ding jum kơđi ]ar, Khua Gong phun jua pơhiăp Việt Nam ơi Nguyễn Thế Kỷ lăi:

“Amăng 5 thun pơ anăp [ing ta kho\m pơ[ut abih bang tơlơi hơmâo, tơlơi rơgơi, tơlơi thâo pơc\eh phrâo, pơplih phrâo kiăng pơjing Gong phun pơtui jua pơhiăp jing anom bruă pôr pơhing hơmâo djop mơta tơlơi pôr, pôr tui boh thâo phrâo, hơmâo lu tơlơi pơhiăp, pơplih phrâo, djơ\ ako\ bruă, hơđong kơjăp amăng djop mơta bruă mă. Tơlơi kiăng ngă anun kiăng khua mua Ping gah, 2700 c\ô khua, mơnuih ping gah, mơnuih mă bruă mơng Gong pơhun jua pơhiăp glăm ba”.

Pơtrut tui gru grua yôm pơphăn 75 thun rơgao mơng Gong phun jua pơhiăp Việt Nam, kơdrưh yua kơ sa anom bruă yua Wa Hồ pơdong, to\ tui mơnuih mă bruă mơng hlâo, ră anai, [ing khua, mơnuih mă bruă mơng Gong phun jua pơhiăp Việt Nam glăk gir kơ bruă pơjing anăn apăn hmư\ hing Jua pơhiăp Việt Nam bang hyu djop amăng tơlơi hơdip anai; jing sa anom bruă pôr pơhing dêh ]ar kơjăp phik.

Quốc Học: C|ih – Siu H’Mai: Pơblang