VOV4.Jarai - {ơi anăp hơdôm tơlơi lông mơng gơnong bruă kơ phê Việt Nam lăi hrom, gơnong bruă kơ phê lăi ha jăn glăk bo\ng glăi le\ tơlơi pơplih phrâo, pơ]eh phrâo jing tơlơi kiăng biă pioh pơđ^ kyar.

Biă `u lom Việt Nam gum hrom hơdôm tơlơi pơkôl s^ mdrô rơnuk phrâo kah hăng: Tơlơi pơkôl s^ mdrô mơ-ak klă kơplah wah Việt Nam hăng EU (EVFTA), Tơlơi pơkôl gum hrom abih bang hăng pơplih phrâo hluh gah Thái Bình Dương (CPTPP); Tơlơi pơkôl gum hrom bơwih [ong abih bang kual (RCEP).

Kiăng gơnong bruă kơ phê pơđ^ kyar kơja\p djơ\ hăng ano# gal, pran gơgrong hơdôm mơnuih ngă kơ phê [ơi Dăp Kơdư glăk gir run pơplih phrâo, pơ]eh phrâo e\p jơlan nao pha ra kơ kơ phê Việt Nam.

Amăng mông bơkơtuai lăi pơthâo tơlơi găn rơgao Rơwang bruă pơplih phrâo, pơ]eh phrâo gơnong bruă kơ phê yua kơ Khua Gum hrom jar kơmar dêh ]ar Đức (GIZ) gum hrom hăng Khul s^ mdrô kơ phê {uôn Ama Thuo#t pơphun amăng rơnu] blan 10 phrâo rơgao, ơi Nguyễn Tri Sáu, Khua Khul wai lăng, Khua Anom mă bruă hrom gah đang hmua pơkra hăng s^ mdrô gơnam tam Sáu Nhung [ơi tơring glông Đak Hà, tơring ]ar Kontum lăi pơthâo, Anom mă bruă hrom Sáu Nhung glăk ngă 300 ektar đang kơ phê tui hơdră hơdjă hăng măi mok pruih ia kah hăng hơjan, sang gôm anih ]ơhmu krô hăng pơ-iă yang hrơi.

Kiăng kơ phê dưi hmâo mơnuih blơi ]ơkă mă, anom mă bruă hmâo đing nao pơplih phrâo pơ]eh phrâo wot amăng hơdră pla pơkra kiăng jing kơ phê klă hiam ăt kah hăng tơlơi pơmin mơng mơnuih blơi yua. Ơi Nguyễn Tri Sáu brơi thâo:

“Rơma bôh tơring ]ar kual Dăp Kơdư leng kơ đing nao phun kơ phê yua anun pơplih phrâo, pơ]eh phrâo pơkra kơ phê klă hiam kiăng biă. Bôh nik `u ră anai mơnuih [ôn sang hlơi hlơi leng kơ thâo sôh tơlơi anai.

Yua kơ amra pơplih tơlơi pơmin pơkra, mă yua, lăi pơthâo hăng pơsit anun kah mơng dưi ba hyu s^, mơng dưi bơkơtưn hăng hơdôm anăn kơ phê prong mơng jar kơmar”.

Khua ding jum đang hmua hăng pơđ^ kyar [ôn lan ơi Nguyễn Xuân cường nao ]uă lăng hơdră pla kơ phê tui hơdră phrâo [ơi tơring glông }ư\ Mgar, tơring ]ar Daklak (Do\ng tal 2 mơng gah iao)

Tui hăng ơi Lê Đức Huy, Kơ-iăng Khua Sang bruă bơwih [ong mơnuih [ôn sang sa ding kơna s^ gơnam kơ dêh ]ar ta] rơngiao 2/9 Daklak (Simexco Daklak), sa amăng hơdôm anom s^ kơ phê kơ dêh ]ar ta] rơngiao ba jơlan hlâo Việt Nam, Việt Nam le\ sa amăng hơdôm lo\n ia s^ kơ phê kơ dêh ]ar ta] rơngiao, biă `u le\ kơ phê Robusta, ba jơlan hlâo [ơi ro\ng lo\n tơnah.

Khă hnun hai, yua kơ bôh than, kơ phê Việt Nam akă dưi pơsit djơ\ hăng ano# gơgrong hăng tơhnal gal mơng `u.

Tui anai ngă bơdjơ\ nao truh nua s^ kơ phê, ăt kah hăng tơnap pơplih phrâo tơlơi hơd^p mơda mơng mơnuih pla kơ phê glăk do# hmâo lu tơlơi tơnap tap.

Yua anun pơtrut pơsur, pơplih phrâo pơ]eh phrâo kiăng đ^ tui nua gơnam jing jơlan nao samơ\ ăt le\ tơlơi kiăng hmâo tơhnal gơgrong mơng gơnong bruă kơ phê Việt Nam mơn.

“Kơ phê Việt Nam lu `u le\ mrô `u, ano# klă le\ akă dưi thâo truh ôh, anun nua s^ `u akă yôm.

Bruă pơtrut pơsur na nao amăng gơnong bruă kơ phê kiăng ngă hiưm hơpă pơhlôm đ^ ano# klă kiăng ro\ng lo\n tơnah thâo kơ ano# klă kơ phê Việt Nam ăt kah hăng mơnuih blơi yua thâo kơ anăn păn le\ amăng hơdôm hrơi blan anai, pơđ^ tui bôh thâo mơng mơnuih pla kơ phê pơtô brơi mơnuih [ôn sang thâo [ơi ro\ng lo\n tơnah do# hmâo lu djuai kơ phê jơman tui anun, rơngiao kơ tơlơi ]ơhmu krô kah hăng hlâo adih le\ hmâo hơdôm bruă pe\ pơhrui pơkra pơđ^ tui ano# klă kơ phê.

Hrom hăng anun le\ thâo pơsit kơ phê hiưm `u jơman mơng anun hmâo bruă pơđ^ tui ano# klă hiam kơ phê”.

Mơnuih ngă đang hmua Daklak đing nao bruă pla pơkra kơ phê kơja\p phik

Ơi Nguyễn Thế Long, mă bruă [ơi Anom wai lăng hơdră bruă hăng bruă pơđ^ kyar đang hmua, plơi pla Việt Nam lăi le\: Pơplih phrâo amăng hơdôm nua kơ phê le\ sa bruă mă sui thun khom hmâo glông jơlan rơđah hăng tơlơi gum hrom, pơlir hơbit mơng hơdôm bơnah bơdjơ\ nao.

Hăng anom bơwih [ong kiăng pơplih phrâo hăng pơđ^ tui ano# klă kơ kơ phê pơkra kiăng pơplih tơlơi bơkơtưn ăt kah hăng pơjing dong nua `u.

Bơ\ hăng mơnuih pla kơ phê, khom ngă tui bruă pla pơkra kơja\p, mă yua bôh thâo măi mok yôm amăng bruă pla pơkra kiăng đ^ tui lo\n pla hmâo tơlơi tu\ yap.

Mơng anun kah mơng djơ\ hăng hơdôm tơlơi rơkâo khut khăt mơng hơdôm anih anom pel e\p to\ng ten dưi lăng gơnam phun gum hrom amăng hơdôm tơlơi pơkôl s^ mdrô mơ-ak klă rơnuk phrâo. Ơi Nguyễn Thế Long pơsit:

“Amăng hơdôm hrơi anai klă hloh [ing ta gum hrom amăng hơdôm tơhnal pơkă kơ pơlar kơ phê kơja\p phik.

Bơhmu tu `u [ing ta glăk hmâo tơhnal pơkă kơ 4C, UT, UTZ… lom gum hrom amăng hơdôm tơhnal pơkă anai, hrom hăng anun [ing ta ăt dưi hmâo mơn hơdôm tơhnal pơkă kơ SPS [udah hơdôm tơlơi pơkôl pơđ^ kyar kơja\p bruă gum hrom hơdôm tơhnal pơkă anai amra djru tui [ơ [rư\ hơdôm tơhnal pơkă mơng EU”.

Mơnuih mă bruă ngă tui hơdră ]ơhmu krô tui tơhnal pơkă kơ phê ha jăn

Ta amra [uh mơnuih pla pơkra kơ phê [ơi Dăp Kơdư glăk gir run pơplih phrâo kiăng yak rơgao hơdôm tơlơi tơnap tơlơi lông, djă pioh đ^ kyar, pơđ^ tui bôh tơhnal, mrô kơ phê, ano# klă hiam kơ phê Việt Nam.

Lom ano# klă `u dưi tu\ yap nua kơ phê amra đ^, pơplih pran bơkơtưn jar kơmar, djơ\ hăng tơlơi kiăng, ano# pơhư\] ăt kah hăng hơdôm tơhnal pơkă klă hiam hăng hơdjă pơhlôm pioh mă yua jai hrơi prong tui mơng mơnuih blơi yua amăng lo\n ia hăng s^ kơ dêh ]ar ta] rơngiao ăt kah hăng pơplih anih anom, ngă juăt hăng tơlơi pơplih ayuh hyiăng mơ\ gơnong bruă kơ phê glăk bo\ng glăi ră anai./.

            Hương Lý: Pô ]ih – Siu H’ Prăk: Pô pơblang