Thun 2025, hơdôm anih tuai čuă ngui tơring čar Quảng Ngãi him lăng čơkă 5,2 klăk wŏt tuai čuă ngui, đĭ 38% pơhmu hăng thun hlâo. Pơhrui mơng tuai čuă ngui him lăng 3.700 klai prăk, pơhrui prăk tač rơngiao truh giăm 22 klăk đôlar Mi, đĭ 2,5 wŏt. Boh than ba glăi brơi ƀuh, rơnoh pơđĭ kyar tong ten mơng gơnong bruă tuai čuă ngui ƀon lan, samơ̆ ăt pơƀuh brơi tơlơi rơkâo kiăng hơmâo hơdră pơsir tong ten kiăng pơđĭ kyar hơđong kjăp amăng rơwang pơ anăp.

Amăng hrơi blan rơgao, hơdôm anih tuai čuă ngui ƀơi să Măng Đen (hlâo anun dong amăng tơring glông Kon Plông, tơring čar Kon Tum) pơhưč lu tuai čuă ngui, sit biă ñu lĕ amăng hơdôm bơyan ngui ngor, ngă yang rơbang, ngui ƀong tết. Samơ̆, mrô tuai nao pơ Măng Đen ăt tui hluai bơyan, aka ƀu hơđong amăng ha thun.

Tui amai Y Trang, pô sang bơwih brơi tuai čuă ngui Sóc’s House, să Măng Đen, pơđĭ kyar Măng Đen kiăng lăng nao bruă wai pơgang ayuh hyiăng lŏn mơnai prong hloh, amăng anun bruă djă pioh gru grua sô hơđăp hăng lŏn mơnai glai rưng lĕ tơhnal pơkă kiăng ngă na nao. Ană mơnuih hơmâo pơsit tong lĕ phun mơng bruă pơđĭ kyar; rĭm čô mơnuih ƀôn sang lĕ akŏ phun djă pioh gru grua, hăng jing “mơnuih pơƀuh brơi tuai”. Amai Y Trang brơi thâo:

“Ngă truh hơpă ƀing ta amra jŭ yap tong ten truh pơ anun. Măng Đen tơdah dưi djă pioh hơdôm anŏ sô hơđăp anai. Lŏn mơnai glai čư̆  hiam, ayuh hyiăng rơ-ŏt rơ-ơ̆. Ană mơnuih lêng kơ jê̆ giăm, rơhmač. Bruă pơđĭ kyar lĕ kiăng hơdôm akŏ bruă tuh pơ alin pơprong anun lĕ tơdron rơdêh por, jơlan rơdêh đuăi hmar, anih pơdơi pơdă hiam hloh ƀudah anih bơwih brơi tơlơi suaih pral amăng glai rưng klă hloh, tơlơi anai ƀu djơ̆ amra ngă kual lŏn Măng Đen pơdrong sah đôč ôh mơ̆ ăt hơđong kjăp dong”.

Mah pơtum pơƀut lu tơlơi gal yôm phăn kơ lŏn mơnai glai čư̆, ayuh hyiăng hăng anih dŏ hơdip jum dar, samơ̆ anih anom, jơlan glông ƀơi Măng Đen dŏ lu anih aka ƀu klă. Hơdôm tơlơi bơwih bơwang brơi kơ tuai ƀơi Măng Đen aka ƀu lăp djơ̆ tơlơi rơkâo. Anih blơi gơnam tam dŏ aset, lu hloh lĕ gơnam đang hmua hăng kyâo jrao, kơƀah hơdôm tơlơi bơwih bơwang djru tui tlôn, anih ngui ngor hăng bơwih brơi tuai čuă ngui, sit biă ñu lĕ hơdôm anih bơwih brơi đah kơmơi. Ơi Phạm Văn Thắng, Khua Jơnum min mơnuih ƀôn sang să Măng Đen, tơring čar Quảng Ngãi brơi thâo, tơlơi tơnap tap hloh ră anai ƀơi Măng Đen ăt lĕ anih anom, jơlan glông:

“Tơring čar Quảng Ngãi hơmâo tơlơi črâo trun pok pơhai man pơkra jơlan mrô 24 amăng thun 2026. Anai ăt lĕ hơdôm tơlơi gal hloh kiăng tuai čuă ngui Măng Đen pơđĭ kyar. Laih dong, hơdôm ring bruă pơprong, ring bruă phun pơ ala brơi Măng Đen kah hăng tơlơi djru hrŏm mơng tơring čar. Ră anai, tơring čar ăt hơmâo pơphun jak iâu 3 ring bruă plơi pla phrâo. 3 akŏ bruă plơi pla phrâo anai prong rơbêh 800 ektar hăng abih tih prăk tuh pơ alin giăm 26.000 klai prăk. Lơm plơi pla anai man pơdong giong amra lăp djơ̆ tơlơi rơkâo blơi gơnam tam hăng hơdôm tơlơi bơwih bơwang pơkŏn”.

Ƀơi Măng Đen kah hăng hơdôm boh să gah Yŭ tơring čar Quảng Ngãi, bruă bơwih brơi tuai čuă ngui ăt kơnong tui pran hor, anet raih daih; hơdôm anom bruă, anih bơwih brơi tuai čuă ngui lĕ yua mơnuih ƀôn sang hăng anom bruă bơwih ƀong anet tuh pơ alin. Tui ơi Võ Trung Mạnh, Khua git gai Ping gah să Tu Mơ Rông, tơdah ƀu hơmâo ngăn rơnoh prong, hơdôm boh să tơnap tap biă mă kiăng tŏ tui pok hơdôm anih čuă ngui ră anai, lơm anun tơlơi gal pơđĭ kyar tuai čuă ngui pơlir hăng kyâo jrao, glai rưng hăng ngă hmua amăng kual anai dŏ prong biă mă:

“Tu Mơ Rông hăng hơdôm anih čuă ngui amăng tơring čar Kon Tum hơđăp lĕ hơdôm anih tuh pơ alin mă hơjăn, ngăn rơnoh djru tuh pơ alin mơng tơring čar dŏ aset. Yua anun, rơkâo tơring čar kiăng pơčrông sai dơlăm dong kiăng pơsur tuh pơ alin, djru tuh pơ alin kiăng pơđĭ kyar tuai čuă ngui”.

Sa amăng hơdôm tơlơi gun prong hloh mơng bruă tuai čuă ngui ƀơi Quảng Ngãi ră anai lĕ kơƀah hơdôm anih jưh tuai hăng bơwih bơwang klă hloh, lơm anun jơlan glông tơkuh nao rai aka ƀu pơhlôm ha amăng plĕ, ngă lu anom bruă tuh pơ alin dŏ bơngŏt pok pơhai hơdôm akŏ bruă pơprong. Kiăng ba tuai čuă ngui pơđĭ kyar lăp djơ̆ hăng tơlơi dưi, tơring čar Quảng Ngãi pơsit tong tơlơi kŏ phun lĕ pơgiong tơhnal pơkă, pơsir hĭ anŏ gun găn hăng pơtrut pơsur mơng ƀon lan. Lơm anun, tơring čar tañ ba tơbiă hơdôm tơhnal pơkă, hơdră bruă yôm phara, đing nao pơđĭ kyar bơwih brơi tuai čuă ngui amăng plơi pla pơlir hăng djă pioh gru grua hăng pok pơhai tŭ yua hơdôm anih đang glai hiam. Yă Phạm Thị Trung, Khua gơnong bruă gru grua, bơrơguăt drơi jăn hăng tuai čuă ngui tơring čar Quảng Ngãi brơi thâo:

“Amăng jơlan hơdră pơ anăp amra ba tơbiă akŏ bruă pơđĭ kyar tuai čuă ngui hơđong kjăp amăng tơring čar Quảng Ngãi tơdơi kơ pơmut hrŏm. Tơlơi anai kiăng tŏ tui tơlơi pơtrun mơng dua boh tơring čar Kon Tum hơđăp hăng Quảng Ngãi hơđăp amăng rơwang rơgao, laih dong pơsit tong, pơplih pơkra hăng pơhrua sa, dua jơlan gah pơprong mơng Khul apăn bruă Ping gah tơring čar Quảng Ngãi amăng pơđĭ kyar tuai čuă ngui pơ anăp”.

Tơring čar Quảng Ngãi pơsit, ngă tui bruă pơlir kjăp phik kơplah wah kual Ngŏ hăng Yŭ, pơđĭ kyar tuai čuă ngui kual ia rơsĭ pơlir hăng tuai čuă ngui amăng glai rưng, đang hmua hăng ĕp lăng gru grua plơi pla, mơng anun ƀơƀrư̆ ba tuai čuă ngui jing gơnong bruă bơwih ƀong akŏ phun./.