Hơdôm hrơi anai, mơnuih amăng Anom ngă ƀong hrŏm Luá Mẹ Phan Lâm, să Phan Sơn, tơring čar Lâm Đồng glăk pơplih pơkra phrâo anih pơdă gơnam mơ̆ng anom ngă ƀong hrŏm. Amai Nguyễn Thị Hoa, mơnuih amăng Anom ngă ƀong hrŏm brơi thâo:“Kâo mơak biă laih anun ƀuh anŏ yom amăng pran jua. Sa lĕ phun pơdai, ñu jing tơlơi hơdip ană mơnuih ta, jing boh priă yang brơi, lơ̆m anun ƀing gơmơi hăng mơnuih ƀong ñu aka ƀu thâo hluh đơi ôh gru phun, mơ̆ng pơpă ñu hơmâo, wơ̆t hăng mơnuih ngă hmua hai ƀu thâo lơi anŏ yom, anun jing jai rơngiă tui. Kâo čang rơmang tơdơi anai hơmâo lu mơnuih thâo kơ anŏ yom mơ̆ng phun pơdai čăm, pơdai bla anai, ăt kah hăng gơnam pơkŏn yang brơi kơ ta, mơ̆ng anun kiăng abih bang thâo hluh rơđah hloh gru grua hăng djŏp mơta anŏ ta glăk hơmâo”.

Ƀơi anăp bruă pơjeh pơdai čăm, pơdai bla či rơngiă tui, thun 2024, sang anŏ ơi Nguyễn Văn Chung, ră anai ñu ngă Khua anom ngă ƀong hrŏm HTX Luá Mẹ Phan Lâm pơphun rah pơtĕm pơdai čăm tui hơdră ngă hmua hơdjă hơmâo tơlơi djru mơ̆ng Sang bruă boh thâo ia rơgơi ngă hmua kual Dơnung. Năng blung, ơi Chung ngă pơdai hơmâo 2 ha, laih anun mơboh mơn. Thun 2025, ơi Chung pok prong tui giăm 5ha ƀơi plơi Phan Lâm hơđăp (Danao Ghe).

Hăng hơdôm tơlơi hơmâo ngă, ră anai ơi Chung iâu pơthưr neh met wa pok prong hmua tơjŭ pơdai čăm giăm 10ha. Gơnam pơkra amra hơmâo HTX Lúa Mẹ Phan Lâm hăng Kông ti TNHH Bách Mộc Global (Kông ti Bách Mộc) blơi mă.

Hăng neh met wa djuai ania Raglai hăng K’ho ƀơi să Phan Sơn, tơring čar Lâm Đồng, pơdai čăm, pơdai bla yom kah hăng boh priă yang brơi. Hăng lu tơlơi hnun hnai, anun jing tŭ tă anai hơmâo hơdôm boh sang đôč dŏ djă pơjeh. Tha plơi Mang Ngọc Văn, djuai ania Raglai brơi thâo, găn rơgao lu rơnuk, sui thun yun blan, sang anŏ ñu dŏ tơjŭ pla mơn pơdai čăm kar hăng bruă djă pioh gru ama grua amĭ: “Bruă anom ngă ƀong hrŏm pơkra anih pơdă gơnam hăng blơi abih gơnam hơdjă mơ̆ng să jing bruă klă biă yơh. Biă ñu pơdai čăm. Yua dah djuai pơdai anai glăk rơngiă tui laih, hui mơn mơnuih pla, ră anai hơmâo rah pơtĕm glăi, hrơi ngă yang pơdai mơ̆ng neh met wa thun anai amra mơak hluh, hơmâo lu pơdai braih hloh”.

Pô pơ ala kơ Kông ti Bách Mộc, ơi Lục Hòa brơi thâo, kông ti blơi abih pơdai čăm đưm tui hăng 3 hơnong pơkă: Ngă hmua hơdjă tui đưm; pơhlom hơmâo djŏp braih huă hăng tơlơi hơdip mơda mơnuih ƀôn sang amăng plơi hơđong; hrŏm hăng gong gai lăng ba klă tơlơi hơdip neh met wa djuai ania ƀiă. Laih anun lơ̆m pơjeh pơdai čăm hiam lĕ Kông ti Bách Mộc amra blơi thim pơjeh mơ̆ng plơi pla pơkŏn dong:“Hơbô̆ bruă ngă hmua lĕ Bách Mộc blơi pơjeh, prăk ngă hmua hăng gơnam či ngă hmua laih anun djru wai lăng djơ̆ hơnong pơkă hơdjă rơgoh. Lơ̆m ngă djơ̆ tui anun baih, kông ti djru blơi abih pơdai. Hăng bruă ngă hmua mơ̆ng Bách Mộc ră anai glăk ba glăi anŏ yom biă kơ mơnuih ngă hmua. Sa lĕ gơñu ƀu tek djơ̆ jrao arah, kmơk pruai jrao. Dua lĕ gơñu huăi bơngơ̆t ngă hiưm kiăng mơboh, gơñu kiăng ngă tui djơ̆ hăng arăng pơtô ba đôč. Klâo lĕ tơlơi hơdip gơñu jơnap hloh mơn tơdah ngă tui djơ̆ tơlơi pơčrâo brơi, ngă bruă khŏm ngă sit”.

Ơi Mai Hồng Đăng, Khua jơnum min mơnuih ƀôn sang să Phan Sơn, tơring čar Lâm Đồng brơi thâo, pơdai čăm ƀu kơnong gơnam hmư̆ ư jơman mơ̆ng plơi đôč ôh ăt djă anŏ yom gru đưm pơlir hăng tơlơi hơdip mơ̆ng neh met wa pơ anai: “Ră anai, gơmơi akŏ pơdong Anom ngă ƀong hrŏm Phan Lâm ƀu kơnong tơjŭ pla pơjeh pơdai đưm đôč ôh, ăt hơmâo gơnam hơdjă rơgoh pơkŏn dong. Pơhmutu kah hăng pla bơmao, gơmơi ăt hơmâo mơn bruă pla kyâo vani, cà ri...Pơ anăp, gơmơi ăt lăp đing nao djŏp mơta gơnam hmư̆ hing mơ̆ng hmua”.

Hrơi blan rơgao, hrŏm hăng bruă djă pioh gru grua, tơring čar Lâm Đồng ăt lăp đing nao đĭ kyar čơkă tuai hyu ngui pơlir hăng tơlơi hơdip mơda mơnuih ƀôn sang. Ră anai, lu hơbô̆ bruă tuai čuă ngui hmư̆ hing hơmâo akŏ pơjing kah hăng čơkă tuai hyu ngui amăng plơi Đưng K’Si (să Lạc Dương), plơi gru grua djuai ania Dao (să Dak Wil), plơi gru grua djuai ania Mông (să Tà Đùng), bruă čơkă tuai hyu ngui amăng plơi pla Chăm (să Bắc Bình)...pơhưč lu tuai rơnguai amăng čar ta wơ̆t hăng čar rơngiao. Lu tơlơi ngui đưm mơ̆ng djuai ania K’ho, Raglai, M’nông, Chu Ru, Mạ, Chăm...jing bruă bơwih kơ ƀing tuai pơhưč biă, djru ngă lăp hơdor bruă čơkă tuai hyu ngui sem lăng gru đưm amăng plơi pla.

Pơdai čăm mơ̆ng đưm hlâo laih hơmâo lăng jing boh priă yang brơi, mut hrŏm amăng tơlơi hơdip, tơlơi ngă yang mơ̆ng neh met wa K’ho, Raglai pơ să Phan Sơn, tơring čar Lâm Đồng. Mơ̆ng anai, pơdai čăm, pơjeh pơdai đưm “boh priă” ƀơi să čư̆ siăng Phan Sơn dŏ kiăo kru tuai nao pơ djŏp kual lŏn dêh čar ta./.