VOV4.Jarai - Amăng tơlơi đơ đam dêh ]ar ta hơdor glăi 45 thun tlaih rơngai, đơ đam kual Dơnung, pơlir hơbit lo\n ia, [ing mơnuih lăng [uh tơlơi anai [ơi tơring ]ar Daklak hmâo tal bơkơtuai, lăi pơthâo hăng rơnuk hlăk ai hơdôm gru grua kơ tlaih rơngai bơyan bơnga thun 1975.

Bruă tlaih rơngai lơ 10/3/1975 hmâo pok tơbiă kơ tlaih rơngai kơ bruă blah [ơi kual }ư\ Siăng, pơjing phun than gru grua yôm phăn, pơtrut ta` bruă Tơgu\ blah abih bang hăng tơgu\ đ^ amăng bơyan bơnga thun 1975, hăng kơtang hloh le\ tlaih rơngai mơng bruă blah ayăt mơng Hồ Chí Minh tlaih rơngai abih bang kual Dơnung dêh ]ar, pơplir hơbit lo\n ia.

Tơdơi kơ 45 thun tlaih rơngai, hơdôm mơnuih lăng [uh hmâo ha tal do# hơd^p hăng blah ayăt amăng bơyan bơnga thun 1975 ăt [u tlaih mơn pran jua hyơ hyor, [uh ol kơdol pran jua hơdor glăi gru grua anai.

 Jing juăt laih phiăn rim tal blan 3 truh, blan 4 rai, [ing ling tơhan hơđăp, [ing lăng [uh gru grua mơng tlaih rơngai bơyan bơnga thun 1975 glăi pơbưp nao rai lok glăi gru grua mơng sa rơnuk blah ngă.

Hơdôm bôh ako# [uk ko# abih, samơ\ tơlơi pe\ tlao ăt do# pơdah mơ-ak mơn [ơi [o# mơta djă ba hơdôm thun blan.

Yă Nguyễn Thị Trinh, Kơ-iăng Khua hơđăp Gru\p hyu mă bruă kơđi ]ar kah hăng hơd^p glăi hơdôm hrơi blan blah ayăt, ]ang rơmang kơ tlaih rơngai mơng bơyan bơnga thun 1975.

Lom anun, ke\ ph^ mơ-^t ană anet phrâo hmâo 2 thun kơ [irô apăn bruă phun, `u mut nao amăng krah [ôn plơi prong {uôn Ama Thuo#t, tô nao rai, pơdo\ng hơdôm anih anom bơwih bruă ngă hơkru\.

“Hơdôm anih anom amăng mlăm gơ`u pơdah pran jua pơsit biă, hăng bruă ngă hơkru\ lom hmâo tơhnal gal gơ`u gum hrom hăng pô.

Yua kơ anun, kâo thâo krăn kơ bruă mă mơng ayăt, hăng pơpha rim anom bruă pơke\ hăng gru\p, sa le\ pơsur [ing ling tơhan tơbiă mơng bruă mă, dua le\ gum hrom phă prai ano# ngă pơgang, tlâo le\ ba mơnuih [ôn sang tơgu\ hơkru\.

Amăng tơlơi anun, [ing gơmơi ruah hơdôm [ing măk [ai hmư\ hing mơ\ pơdjai, mơng anun dưi phă prai h^, hăng ngă brơi mơnuih [ôn sang tơgu\ đ^.”

Bơkơtuai hăng [ing lăng [uh gru grua “Gru grua tlaih rơngai prong bơyan bơnga 1975” [ơi Daklak

Bơyan bơnga thun anun, ling tơhan hơđăp Trịnh Ngọc Bồ gum hrom ling tơhan du\ pơgiăng H11, kual gah ngo\ tơring ]ar Daklak. 21 thun, 4 thun blah ayăt, 4 wot rơka ruă.

Samơ\ gru grua [uh hơdor hloh mơng `u le\ tal blah [u pơnah phao hơpă mơ\ dưi tlaih rơngai mơn, mă pơko\ng 28 ]ô ling tơhan ayăt, mă pơhrui rơbêh kơ 50 [e\ phao kơtoang djop mơta, tlaih rơngai să Krông Pa], quận Phước An (ră anai le\ să Ea Kly, tơring glông Krông Pa]). Ơi Trịnh Ngọc Bổ hur har pran jua:

“Kâo do# hơdor anun le\ mlăm 28/2, gru\p hyu mă bruă [ing gơmơi hmâo 9 ]ô djă phao, ngă pơphô hlâo tlaih rơngai sa bôh să lom anun quận Phước An akă tlaih rơngai, {uôn Ama Thuo#t akă tlaih rơngai.

{ing gơmơi yua loa iâu pơthưr adơi ayong ling tơhan hăng gong gai hơđăp ta` tơbiă yơr tơngan, ling tơhan tlaih rơngai hmâo guang dar, tơdah adơi ayong hơpă kơdo\ng glăi amra djai.

{ing gơmơi iâu pơthưr năng ai `u rơbêh kơ 10 mơnit, yua loa iâu prong đ^, ngă pơsuh pran jua, hăng ayăt hmâo tơbiă yơr tơngan laih.”

Khul tơhan tlaih rơngai blah mă Anom bruă giit gai ling tơhan Sư đoàn 23 Ngụy ( ru\p hơđăp Gru grua Ping gah tơring ]ar Daklak)

Sa amăng hơdôm ling tơhan [ơi anăp blah ayăt tlaih rơngai {uôn Ama Thuo#t lơ 10/3/1975, ling tơhan hơđăp Hồ Quảng Trị, Khua hơđăp Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 25, hyơ hyor kơ pran jua: Anom mơng `u hmâo bruă kơsung blah Tổng kho Mai Hắc Đế.

Bôh than [u hmao thâo hăng bruă gum hrom kơja\p mơng hơdôm khul ling tơhan,  {uôn Ama Thuo#t hmâo tlaih rơngai tơdơi rơbêh kơ 30 mông pơnah phao, amăng tơlơi mơ-ak ]ang rơmang mơng mơnuih [ôn sang:

“Lơ 10/3 blah [ơi anai le\ kâo ăt pơđut mơn 85-90% laih, do# glăi mrô [ia\ kơdo\ng glăi, tơdơi kơ anun rơdêh sar ta mut nao dong, rơnu] lơ 11 le\ tlaih rơngai abih [ơhiao mơtăm.

Lom lơ 10/3 blah mut plơi prong {uôn Ama Thuo#t mơnuih [ôn sang hmâo yôl đ^ laih khăn gru, khăn gru tlaih rơngai yôl đ^ laih, mơnuih [ôn sang mơ-ak biă.”

Neh wa kual }ư\ Siăng mơ-ak tlaih rơngai (ru\p [irô mă tơlơi pơhing)

Hăng sa amăng dua ]ô mơnuih tơ]ôh khăn gru amăng hơdôm hrơi blah wang [ơi kual H4 – Daklak, yă Nguyễn Thị Ngọc Lan, brơi thâo, lu mơnuih hmâo pơsa\n drơi jăn, rơka ruă hmâo pioh glăi rim bơnal, rim khăn gru Lo\n ia yua kơ anai le\ bruă mă yôm phăn biă.

45 thun rơgao laih, `u ăt [uh ol kơdol pran jua mơn lom hơdor glăi hơdôm hrơi tlaih rơngai prong anun:

“Tơ]oh hrơi mlăm, tu^ apui kơđen tơ]ôh hrơi mlăm, [u hmâo hlơi pơmin ôh thun 1975 tlaih rơngai prong bơyan bơnga tui anun mơ\, truh ră anai bâo glăi ăt [uh hyơ hyor kơ pran jua mơn kơ tơlơi [u hmâo pơmin nao.”

Plơi prong {uôn Ama Thuo#t ră anai

Lăi kơ bruă blah [ơi kual }ư\ Siăng amăng tlaih rơngai bơyan bơnga thun 1975, ơi Lê Chí Quyết, Khua hơđăp git gai Ping gah tơring ]ar, ngă rah Kơ-iăng Khua Jơnum min tơhan wai lăng plơi prong {uôn Ama Thuo#t, ră ruai, 2 bôh than phun, ngă gal brơi hloh le\ ling tơhan hăng mơnuih [ôn sang klă biă; dua le\ neh wa djop djuai ania Yuan – djuai ania {ia\ [ơi anai gum hơgôp hrom.

Tơlơi anun hmâo jing laih pran kơtang abih bang 3 glông jơlan phun khul ling tơhan, bruă kơđi ]ar, du\ pơgiăng gơnam.

Tơdơi kơ tlaih rơngai plơi prong {uôn Ama Thuo#t, ling tơhan phun anăp nao Sài Gòn, bơ\ hơdôm khul ling tơhan [ơi tơring ]ar pơphun mơnuih [ôn sang tơgu\ đ^ pơdjai [ing măk [ai, phă prai ano# ngă gun, blah hue\t [ing ayăt.

Truh lơ 24/3/1975, tơring ]ar Daklak tlaih rơngai abih bang. Jơnum min tơhan wai lăng {uôn Ama Thuo#t tum pơ[ut khul ling tơhan wai lăng tơlơi rơnuk rơnua hơđong, hơkru\ đ^ tơlơi hơd^p mơda kơ mơnuih [ôn sang, biă `u pơsir tơlơi rơpa glar. Ơi Lê Chí Quyết, brơi thâo:

“Amăng hơdôm thun blan blah ayăt Mi hlâo adih, [ơi {uôn Ama Thuo#t le\ sa plơi prong hơd^p [u hmâo ngă đang hmua, hơd^p gơnang kơ braih sang ]ơ, ia krông, yua anun rơnuk anun hơdôm rơbăn ]ô mơnuih [ôn sang rơpa glar kơ asơi ia.

Tui anun Jơnum min mơnuih [ôn sang tơring ]ar khom rơkâo gưl dlông brơi pok abih bang hơdôm anih dưm braih pơdai gơnam [ong huă mơng ayăt pioh glăi, dua le\ blơi đom braih pơdai gơnam [ong mơng hơdôm anih dưm gơnam mơnuih [ôn sang, kiăng pơsir gơnam [ong huă kơ mơnuih [ôn sang.”

Jơnum ngui jơlan amăng plơi prong (blan 3/2019) [ơi kual Go\ng kut tlaih rơngai {uôn Ama Thuo#t

Gum hrom sa jua hmâo djru laih bruă tlaih rơngai {uôn Ama Thuo#t, pok phun kơ bruă blah ayăt [ơi kual }ư\ Siăng truh kih, anăp nao prong hloh le\ bruă blah ayăt mơng Hồ Chí Minh tlaih rơngai abih bang kual Dơnung dêh ]ar, pơlir hơbit lo\n ia.

Gum hơgo#p ăt le\ pran kơtang kiăng {uôn Ama Thuo#t, Daklak, hơkru\ pơsir nam rơka blah ngă, dưi hmâo laih tơlơi dưi phrâo amăng bruă pơdo\ng hăng pơđ^ kyar bơwih [ong mơnuih mơnam, bơwih brơi kơ neh wa djop djuai ania./.

Siu H’ Prăk: Pô ]ih pơblang