Tơlơi ]ih 4: Jơlan bo\ng glăi phang kho#t kơ 2 klăk ektar đang hmua [ơi kual }ư\ Siăng
VOV4.Jarai - Hăng 2 klăk ektar lo\n ngă đang hmua, hmâo giăm truh 75% kual lo\n dro\t mơng đơ đam lo\n ia ta, kual }ư\ Siăng dưi pơsit le\ kual hmâo lu ano# gal pioh jing kual ngă đang hmua hơbit, pơjing rai hơdôm gơnam hmâo noa yôm, hmâo pran bơkơtưn jar kơmar.
Khă hnun hai, hlâo kơ pơmin truh noa gơnam, truh bruă bơkơtưn jar kơmar le\, gơnong bruă đang hmua [ơi anai khom hmâo jơlan gah bong glăi hăng phang kho#t, hăng tơlơi pơplih ayuh hyiăng.
{u dưi pơtlaih jơlan gah anai le\, gơnong bruă đang hmua [ơi anai amra do# gơgrong ba tơlơi [u hơđong dong.
Amăng krah bơyan phang kơtang, lom anun lu sang ano# glăk dleh tơnap pơgang kơ[ah ia, lu đang kơ phê glăk gliu krô yua kơ kơ[ah ia le\, đang kơ phê 2 ektar mơng sang ano# ơi Nguyễn Ngọc Bích, plơi Kép, să Ia Mơnông, tơring glông }ư\ Pah, tơring ]ar Gialai ăt mơtah mơn.
Pok apuih pơke\ măi pruih ia pơkrem pruih kah hăng ia hơjan truh rim phun kơ phê, ơi Bích jak iâu mơ`um ia ]e hăng ră ruai. ~u brơi thâo, măi pruih ia pơkrem dưi hmâo `u tuh pơplai mơng thun 2019.
Amăng hơdôm hrơi ako# ia jai hrơi thu hret tui, bruă mă yua măi phrâo amăng bruă ngă đang hmua hmâo laih bôh tơhnal rơđah rơđông lom pơkrem lăp yap ba prăk mă yua pioh pruih ia:
“Tơdah kâo béc hăng pruih dưm [ơi phun mơtăm hă sa blan kah kâo mơng pruih glăi. Samơ\ pruih tui anai kơnong kơ hmâo 20 hrơi lom mơ\ phun `u kơ[ah ia le\ kâo kơnong kơ kiăng pok apui mơng 1-2 mông hă dưi pơtlaih brơi laih kơ phun kơ phê.
Jai hrơi jai [ia\ ia mơ\, pruih pơkrem dưi kah hăng anai ba glăi bôh tu\ yua prong biă.”
Pruih ia pơkrem [ơi kual }ư\ Siăng glăk dưi pơhư prong hăng lo\n hmâo mă yua năng ai `u 80.000 ektar
Mă yua măi mok pruih ia pơkrem dưi lăng le\ jơlan gah ba glăi bôh tu\ yua kiăng ngă đang hmua [ơi kual }ư\ Siăng bo\ng glăi hăng phang kho#t.
Hơdôm hơdră glăk dưi pơhư prong, biă `u le\ mơng tơdơi kơ Kơnuk kơna hmâo tơlơi pơsit djru kiăng plai [ia\ răm rai amăng bruă đang hmua.
Kiăo tui anun, mơnuih [ôn sang, anom bơwih [ong khom tuh pơplai măi pruih ia pơkrem dưi djru rơnoh ]an lu biă `u kiăng blơi hơdôm bôh măi mok hăng djru abih bang kơmlai amăng 2 thun blung a, 50% kơmlai amăng thun tal 3.
Gơnang kơ hơdră bruă gum djru, kual lo\n mă yua măi mok pruih ia pơkrem mơng kual }ư\ Siăng đ^ ta` tui hăng ră anai hmâo laih 80.000 ektar.
Ơi Đoàn Ngọc Có, Kơ-iăng Khua Gơnong bruă đang hmua hăng pơđ^ kyar [ôn lan tơring ]ar Gialai brơi thâo, gơnang kơ mă yua klă hơdră bruă gum djru, kual lo\n pruih ia pơkrem [ơi tơring ]ar hmâo hloh kơ kơ]a\o bruă pơkă:
“Kơ]a\o bruă ba tơbiă truh thun 2020 le\ 22.000 ektar samơ\ truh ră anai hmâo laih 25.500 ektar.
Mă yua bruă pruih ia pơkrem, pơkrem ia le\ mơnuih [ôn sang dưi djru tui Tơlơi pơsit mrô 68 thun 2013 mơng Kơnuk kơna gah pơhro\ trun ano# răm rai amăng bruă đang hmua.
Hơdră bruă anai klă biă, [u hmâo hơdôm măi mok pruih ia pơkrem mơ\, do# djru blơi măi mok, gơnam tam mă yua kơ đang hmua. Ră anai hơdră bruă gum djru anai glăk ngă tui amăng tơlơi hơd^p mơda klă biă.”
Hơkru\, pơgang hăng pơlar dlai klô kơja\p sui thun le\ jơlan ngă mơtăm kiăng kual }ư\ Siăng bo\ng glăi hăng pơplih ayuh hyiăng, phang kho#t
Hrom hăng mă yua măi mok phrâo amăng bruă đang hmua, sa amăng hơdôm tơlơi phun mơng gơnong bruă đang hmua [ơi kual }ư\ Siăng lom anai le\ pel e\p, pơkă, kual, pơkă glăi phun pla.
Kơ-iăng Khua ding jum đang hmua hăng pơđ^ kyar [ôn lan dêh ]ar ta ơi Lê Quốc Doanh lăi le\, bruă pơlar hrơ hrop djop djuai phun pla ngă laih lu djuai phun pla lui ruh, lu anih anom [u pơhlôm ia pruih.
Ding jum pơtă hơdôm bôh tơring ]ar hăng Ding jum ăt pơdo\ng mơn rơwang bruă kơsem min kiăng djru hơdôm bôh plơi pla pơplih hơdră phun pla kiăng djơ\, djơ\ hăng ayuh hyiăng, phang kho#t:
“Tơlơi wai lăng, mă yua ia le\ lo\n pla phun bôh troh, phun pla sui thun [ơi kual }ư\ Siăng yôm phăn biă, samơ\ dơnao ko\ng ia [u djop ia ôh. Ră anai khom pel e\p glăi tơlơi anun, [ơi hơpă kơ[ah ia le\ pơđut mơtăm pơplih phun pla.
Hơdôm bôh tơring ]ar khom pel e\p glăi lo\n pơplih phun pla.
Biă `u mơng thun 2020, Ding jum hmâo pơdo\ng sa rơwang bruă pơsur đang hmua dêh ]ar ta, juăt djru hơdôm bôh tơring ]ar pơplih phun pla.
Rơkâo pơplih rơđah, kiăng pơkra glăi, kah hăng anai le\ sa bruă mă khop, khom ju\ yap kiăng ba tơbiă bôh tơhnal djơ\.”
Pel e\p, pơkă kual ko\ng ia jing jơlan bo\ng glăi phang kho#t sui thun [ơi kual }ư\ Siăng
Hrom hăng pơplih phun pla, bruă hơkru\ glăi, pơlar đang kyâu le\ jơlan kiăng kual }ư\ Siăng bo\ng glăi hmâo bôh tơhnal hloh hăng tơlơi pơplih ayuh hyiăng.
Tơhnal pơkă truh thun 2030 lo\n kual }ư\ Siăng hmâo năng ai `u 2 klăk 720 rơbâo ektar, đ^ tui mrô pơgang lo\n hong hmâo 49,2%.
Mă bruă [ơi kual }ư\ Siăng, Ding kơna Ding jum kơđi ]ar, Khua apăn bruă Gru\p git gai ơi Trần Quốc Vượng pơtă, hơdôm bôh tơring ]ar kual }ư\ Siăng khom đing nao bruă pơgang, pơlar dlai klô.
Pơđ^ tui rơnoh gôm lo\n dlai [ơi kual amra djru pơgang rok kyâu, hlô mơnong hăng ia yua kơ rim tơring ]ar lăi ha jăn, lo\n ia lăi hrom:
“Rơkâo khom đing nao pla kyâu hăng wai lăng dlai kyâu. Ră anai dlai klô kiăng yua le\ akă yap nao truh yua kơ ta akă hmâo tơlơi gal, anun ta pla kyâu yua kơ lo\n mơnai, dlai ia, dlai pơgang dlai.
{ing gih mă bruă [ơi anai [u djơ\ kơ ha jăn [ing gih ôh mơ\, `u do# brơi kơ đơ đam lo\n ia dong.
{ơi ngo\ anai lu dlai klô le\ kual To\ng Krah amra [ia\ ia ling dăo hloh. Hăng dlai [ơi anai dưi pơhlôm amra bơdjơ\ nao mơtăm kual lo\n dăo ia krông Cửu Long, amra hmâo ia lu hloh.
Yua anun, rơkâo [ing gih khom lăng truh tơlơi anai, khom lăng anai le\ bruă mă mơtăm, khom pơphun pla kyâu dlai hăng djop bruă mă hơpă.”
Tơlơi yôm phăn hloh dong mơng kual }ư\ Siăng lom anai kiăng bo\ng glăi hăng kơ[ah ia le\, bruă pel e\p, pơsit, pơkă kual hơdôm bôh ring bruă ko\ng ia.
Hăng 2 klăk ektar samơ\ kơnong kơ hmâo 15% đo#] mrô ia pioh yua, hnoh ia, dơnao ia kual dưi pơsit kơ[ah hăng tơdu.
Khua dêh ]ar ta ơi Nguyễn Xuân Phúc ]râo ba rơđah truh hơdôm ding jum, gơnong bruă, tơring ]ar hmâo jơlan pel e\p, pơkă kual ia yua kiăng kual }ư\ Siăng bo\ng glăi hmâo bôh tơhnal hăng tơlơi pơplih ayuh hyiăng, phang kho#t.
“Sui thun le\, khom pel e\p pơkă kual lo\n, pơlar ako# ia mơng kual }ư\ Siăng. Jao kơ Ding jum kông ngăn dlai klô ju\ yap, khom gơgrong hlâo hloh. Tơdah pioh sui thơ amra jing lo\n har [ơi kual anai.
Khom kơsem min pioh pơsir tơlơi pơplih ayuh hyiăng, kiăng [ing ta juăt hăng `u pioh pơđ^ kyar [u djơ\ do# yơr tơngan ôh.
Yua anun, khom gơgrong kơsem min ia yua mơng kual kiăng ba tơbiă jơlan gah pơsir tơlơi tơnap.
Bruă tal dua le\, sa dua rơwang bruă hnoh ia dơnao ia kiăng je] [ơi kual anai hiưm `u. Pran jua le\ khom kơja\p, ba glăi bôh tơhnal, sui thun.”
Kual }ư\ Siăng hmâo hăng glăk jing kual ngă đang hmua sui thun tum pơ[ut yôm phăn mơng đơ đam lo\n ia.
Khă hnun hai, bruă ngă đang hmua glăk bưp lu tơlơi lông mơng tơlơi pơplih s^ mdrô truh kơ pơplih ayuh hyiăng.
Ngoăi lo\n le\ amra dưi lăi pơtă hlâo amra hmâo tơdah bruă ngă đang hmua ăt hluai tui pô pơphun, wai lăng, mă yua ia ăt do# tơnap mơn, hăng dlai ăt do# hmâo ara\ng phă kah hăng hơdôm thun rơgao mơn.
Hơdôm jơlan pơsir le\ hnoh ia, dơnao ia, hăng ataih hloh le\ jơlan gah dlai klô hăng bruă hơkru\ glăi dlai klô dưi ba tơbiă kiăng kual bo\ng glăi hăng pơplih ayuh hyiăng, phang kho#t.
Samơ\ kiăng ngă tui ha amăng ple\ hăng ba glăi bôh tơhnal hrom hăng hơdôm ngăn rơnoh djru gum mơng dêh ]ar, kiăng hmâo pran pơsit, gir run [ơi rim tơring ]ar, rim anom bơwih [ong, mơnuih [ôn sang.
Mơng anun, 2 klăk ektar đang hmua [ơi kual mơng dưi mă yua ba glăi bôh tu\ yua, kơja\p sui thun./.
Siu H’ Prăk: Pô ]ih pơblang
Viết bình luận