VOV4.Jarai - {ơi mông jơnum lăng nao rai amăng tivi kơ pơgang pơgăn klin Covid-19 pơphun tlam lơ 2/8, Khua dêh ]ar ơi Nguyễn Xuân Phúc git gai hơdôm ding jum, anom bruă, tơring ]ar, [on prong hơđong pran jua, khut khăt pơgăn tu\ yua klin Covid-19 tal mut rai pơ dêh ]ar Việt Nam. Hăng pran jua ngă bruă le\ [u brơi klin [ă hyu prong, [u dưi pioh hơmâo anih hơđuh rai klin phrâo ôh mơ\ [u dưi pơgăn. Kho\m kơđiăng, [u dưi pơai ôh, samơ\ anăm bral đơi ôh.

Pơhu\i hlâo amra [ă hyu prong tơdah [u hơmâo pơdră pơgang khut khăt, lăp djơ\, Khua dêh ]ar git gai Đà Nẵng hăng Quảng Nam nao pơgang, pơsir abih [ơi anih hơmâo klin. Hơdôm boh tơring ]ar, [on prong [u dưi pơai, kho\m kơđiăng amăng bruă pơgang, pơgăn klin, jak iâu abih bang anom bruă gum djru.

Biă `u le\ kiăng pơdong anom bruă ia jrao kơjăp pran, prăp lui hlâo pơgang djo\p tơlơi truh sat tơdah hơmâo. Pơđ^ tui bruă wai lăng amăng kual guai lo\n ia hăng anih do\ pơc\lah mơnuih mơnam pơ[ut ha anih. Hơdôm c\ô mơnuih ruă kơtang kho\m hơmâo hơdră pơjrao klă hloh đah mơng plai [iă djai bru\:

“Pran jua ngă bruă le\ ngă bruă hơdec\ hmar, khut khăt, pơ [ut djop tơlơi hơmâo pioh pơsir hơdôm anih hơmâo klin [ơi Đà Nẵng hăng Quảng Nam hăng hơdôm anih hơmâo klin pơko\n dong. Rim hrơi rim mông hyu e\p kru, hơmâo hơdră do\ pơc\lah hăng [ing amu` [ă kman, do\ giăm mơnuih [ă klin [udah đing đăo hơmâo kman, [ing nao pơ Đà Nẵng, Quảng Nam mơng lơ 1/7 hăng nao rai pơ anih hơmâo klin. Hăng djop hơdră bruă iâu pơthưr mơnuih [on sang nao lăi pơhmư\ kơ sang ia jrao anih gơ`u nao rai, krăp lăng tơlơi suaih pral, biă `u le\ [ing pơtuk hơdrap, pơ-iă drơi mara hơmâo mă drah pơc\rang lăng mơtăm”.

Lăi nao lăi rai [u dưi brơi hơmâo anih [ă kman phrâo dong tah, biă `u le\ [ơi hơdôm boh sang ia jrao, Khua dêh ]ar kiăng bơtơhmal pô hlơi drơi hơpă, anom bruă hơpă thơ hyu ră ruai, pôr pơhing [u c\a c\ot. Biă `u le\ kiăng hơmâo hơdră jak iâu abih bang anom bruă ]ar gum pơgang klin:

“Hơdră c\râo bruă tal hlâo le\ “pơgang klin kah hăng pơkơdong ayăt”, tal anai klin `u phara, amra lar hyu prong tơdah [u pơgăn tu\ yua, yua hnun rim c\ô mơnuih [ing ta jing sa c\ô tơhan, rim boh sang, plơi pla [on lan le\ sa “puih kơđông” pơgăn klin. Djop ding jum, anom bruă kiăng thâo hluh wai pơgang tơlơi suaih pral kơ pô ta hăng mơnuih pơko\n, ngă agaih drơi jăn, kih rơmet sang ano\, anih hơdip, gôm bơnal gôm [ô|, do\ ataih hăng pô pơko\n, [ong mơ`um jơman. Biă `u le\ anih hơmâo klin kho\m ngă tui klă hloh. Mơnuih [on sang djop anih ngă tui klă tơlơi pơtă pơtăn mơng anom apăn bruă pơgang klin, biă `u le\ hăng [ing tha rơma, hơmâo tơlơi ruă pơko\n”.

Khua dêh ]ar git gai mơnuih [on sang mă yua ứng dụng BlueZone kiăng ta` e\p [uh [ing [ă kman; jao kơ Ding jum pôr pơhing git gai, ngă hro\m hăng Ding jum ia jrao, Jơnum min mơnuih [on sang djop tơring ]ar, [on prong pok pơhai ngă tui.

Hro\m hăng anun le\ pơtrut mă yua ứng dụng hluai tui internet kah hăng pơtô hrăm, khăm tơlơi ruă mơng ataih, pơsir bruă hăng glông internet, s^ mơdrô tui điện tử. Anai le\ hrơi kiăng pơtrut mă yua ứng dụng pơplih mrô, djru hơdôm anom bơ wih [ong, pơsur [ing hlăk ai gum pơgôp amăng bruă pơplih hăng mrô.

Khua dêh ]ar ta ăt pơtă mơn kơ hơdôm tơring ]ar, [on prong [u dưi hla tui hơdră  pơgang klin rơgao đơi ôh, tui hluai kơ klin hiư\m pă mơn, kah hăng ko\m [u brơi s^ mơdrô, [u dưi lăi pơthâo kiăng pơc\lah mơnuih mơnam lơ\m aka hơmâo klin jing ngă rung răng kơ tơlơi bơwih [ong huă mơnuih mơnam. Anai le\ phun akha ngă rung răng mơnuih mơnam. Hơdôm hơdră brơi do\ pơc\lah mơnuih mơnam kho\m pơmin kơjăp kiăo tui anih lăp djơ\.

{rô tal anai, Khua dêh ]ar kiăng hơdôm boh tơring ]ar, [on prong pơsir tơlơi tơnap amăng bruă mă yua prăk djru mơng Kơnuk kơna kơ anom bơwih [ong hăng mơnuih [on sang tơnap tap yua Covid-19.

Hơdôm ding jum ia jrao, Ling tơhan, Kông ang, Jơnum min mơnuih [on sang hơdôm boh tơring ]ar, [on prong răng kơđiăng, wai pơgang abih [ing mut rai pơ dêh ]ar Việt Nam hăng jơlan guai, ia rơs^, jơlan rơdêh por; wai lăng kơjăp bruă arăng mut nao rai c\a c\ot [ơi jơlan amur, pel e\p hơdôm anih brơi tuai đih pơdơi, kual hơmâo lu mơnuih dêh ]ar tac\ rơngiao do\.

Khua dêh ]ar git gai Ding jum kông ang, Ding jum ling tơhan gum hro\m tơgu\ kơđi [ing ba mơnuih dêh ]ar tac\ rơngiao mut rai dêh ]ar Việt Nam c\a c\ot ăt kah hăng do\ glăi [u hơmâo hră pơ-ar.

Kơ bruă pơphun pơplông abih anih 12, Khua dêh ]ar git gai Ding jum pơtô hăng pơjuăt bruă pơtrun hơdră rơđah rơđông, pơhlôm rơnuk rơnua kơ mông pơplông; hơmâo hơdră ngă bruă rơđah rơđông hăng anih do\ pơc\lah. Ding jum  kho\m kiăo tui tơlơi hơmâo sit nik đah mơng git gai hơdôm tơring ]ar hơmâo hơdră pơhlôm rơnuk rơnua kơ hrơi pơplông.

Hơdôm anih brơi mơnuih mơnam do\ ataih, glăk do\ pơc\lah le\ c\rông sai glăi dong [u pơplông hlao ôh mơ\ pơphun pơplông tơdơi dong. Bruă pơplông abih anih 12 hăng ruah hrăm cao đẳng, đại học kho\m kiăo tui tơlơi phiăn ră anai.

Ding jum pôr pơhing hăng Sing jum ia jrao ngă hro\m hmao tlôn pôr pơhing rơđah rơđông kơ klin duam ruă; pơ[ut pôr pơhing kơ bruă [u dưi pơ[ut lu mơnuih; pơtô hơdră pơgang klin kơ ană plơi pla, lăi pơhmư\ kơ sang ia jrao, lăi pơthâo kơ gong gai hơdôm c\ô mơnuih glăi mơng anih hơmâo klin, [u dưi ngă bral bơngal ôh.

Amăng mông jec\ amec\ tui ră anai, Khua dêh ]ar ta git gai Ding jum ia jrao hăng Ding jum prăk kăk mă prăk brơi gơnam yua gah ia jrao c\i pơgang, pơgăn klin, tơdơi kơ anun Ding jum ia jrao hăng Ding jum prăk kăk kho\m pơtô brơi hơdôm boh tơring ]ar, [on prong kơ hơdôm gơnam yua phara, gơnam yua kiăng hloh. Anai le\ bruă kiăng biă mă c\i pơjrao kơ mơnuih [on sang, samơ\ hro\m hăng anun le\ sem lăng, [u brơi hơmâo bruă arăng hưp ham [ong prăk ôh.

Vũ Dũng: C|ih – Siu H’Mai: Pơblang