VOV4.Jarai - 90 thun rơgao, jai ư-ang kơ Ping gah, [ing ta jai thâo hơdor tơngia dơlăm Khua mir sir Hồ Chí Minh krên dên – Pô pơdo\ng, pơhra\m Ping gah mơng tơlơi pơmin, bruă kơđi ]ar, pơphun bruă, pran jua, truh jơlan gah hăng tơlơi pơkă pơdo\ng Ping gah.

Ha rơnuk pô, ~u hmâo pioh glăi laih kơ djuai ania, kơ Ping gah sa bruă mă ư-ang, sa gru grua yôm phăn, anun le\ tơlơi pơmin Hồ Chí Minh hăng sa gru grua klă hiam, ngă gru hlâo, ha rơnuk hrưn đ^ pơsa\n drơi yua kơ tơlơi rơngai mơng Lo\n ia, tơlơi yâu mơ-ak mơng mơnuih [ôn sang.

Wa jing gru bơnga] kơ rim mơnuih apăn bruă, mơnuih ping gah, pô pơjing rai hăng pơhra\m Ping gah.

Lơ 3/2 thun 1930, Ping gah Cộng sản dêh ]ar Việt Nam pơphun hmâo. Anai le\ yak nao yôm phăn mơng gru grua hơkru\ Việt Nam, pơke\ hrom hăng anăn păn mơng Khua git gai Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh.

Tơdơi kơ tlaih rơngai mơng bruă Hơkru\ blan 10 dêh ]ar Nga, Khua mir sir Hồ Chí Minh (lom anai le\ Nguyễn Ái Quốc) hmâo ruah mă laih tơlơi klah ]un yôm phăn: jơlan ngă hơkru\ tlaih rơngai djuai ania khom pơke\ hrom jơlan pơpdo\ng djop mơnuih mơnam dưm kơnar. ~u hmâo prăp lui lu laih hơdôm tơlơi kiăng phun.

Anun le\ prăp lui tơlơi pơmin, tơlơi pơblang lăi pơthâo Hơdră Mác Lênin amăng bruă mơnuih mă bruă [ơi sang măi hăng bruă khăp lo\n ia; hrom hăng anun pơsit rơđah tơhnal pơkă bruă kơđi ]ar – tơlơi rơngai djuai ania hăng mơnuih kai hmua hmâo hmua hăng biă `u prăp lui pơphun bruă mơnuih apăn bruă.

Mơng hơdôm thun 1925-1927, Nguyễn Ái Quốc [ơi anăp pơdo\ng Khul “Việt Nam hlăk ai ngă hơkru\ Đồng chí Hội”, pok tơbiă anih pơhra\m bruă kơđi ]ar ngă hơkru\ kơ hlăk ai mơbruă mơng Việt Nam, hăng abih bang mrô 75 ]ô mơnuih.

Ơi Dương Kỳ, Khua Sang djă pioh gru grua hơkru\ Quảng Đông, dêh ]ar Kha] – Anom wai lăng {irô mă bruă “Việt Nam hlăk ai ngă hơkru\ Đồng chí Hội” - [ơi mrô sang 13 (ră anai le\ mrô sang 248-250) jơlan Văn Minh lăi le\: Dong mơng Khul Việt Nam ngă hơkru\ hlăk ai pơđ^ kyar jing hơdôm khul cộng sản, anun le\ tơlơi prăp lui to\ng ten wot bruă kơđi ]ar, tơlơi pơmin pơphun kiăng hmâo bruă jơnum pơdo\ng Ping gah.

Ăt [ơi anai mơn, lu hlăk ai khăp kơ lo\n ia dưi pơhra\m kiăng jing mơnuih apăn bruă phun amăng hơdôm hrơi blung a pơdo\ng.

Yua anun yơh, bruă pơdo\ng Ping gah Cộng sản Việt Nam amăng bơyan bơnga thun 1930 pơke\ hăng pran jua mơng Khua git gai Nguyễn Ái Quốc: “Khua mir sir Hồ Chí Minh le\ pô git gai rơgơi mơbruă mơng Việt Nam.

Djơ\ mơng lăi hă, dua thun ha mơkrah mă bruă [ơi Quảng Đông jing tal yôm phăn amăng bruă hơkru\ mơng ~u.

Hơdôm hrơi blan anun, ~u hmâo pơhra\m brơi laih lu mơnuih apăn bruă mơng Ping gah Cộng sản Việt Nam.

Djơ\ mơng lăi hă, tơlơi hơd^p bruă mă hơkru\ mơng Khua mir sir Hồ Chí Minh [ơi Quảng Châu hmâo pơhmăi dơlăm prong truh tơlơi giăng mah kơplah wah dêh ]ar Kha] hăng Việt Nam. Pô git gai lăp djơ\ pioh [ing ta pơpu\.

Tơlơi hmâo bôh yôm phăn le\ Khua mir sir Hồ Chí Minh hmâo pơdo\ng hăng pơhra\m Ping gah jing sa mơnuih ping gah thâo gơgrong, kơja\p pran jua hăng tơlơi găn rơgao amăng git gai ngă hơkru\ ăt kah hăng pơdo\ng Ping gah klă hiam, kơja\p.

~u đing nao pơdo\ng Ping gah mơng tơlơi pơmin, bruă kơđi ]ar, pơphun bruă, pran jua truh jơlan gah git gai.

Tui hăng Wa, kiăng pơdo\ng Ping gah lăi nao kơ bruă kơđi ]ar djơ\, blung hlâo mơnuih apăn bruă khom djă pioh pran jua hơkru\.

Anun le\ phun akha pioh djă pioh kơja\p pran đăo gơnang mơng Ping gah hăng mơnuih [ôn sang.

Pô ]ih tơlơi pơhing phrâo Nhị Lê, Kơ-iăng Khua hơđăp Anom dăp hơdră Hơdrôm hră pơhing phrâo Cộng sản pơsit:

“4 mơta tơlơi prong hloh, tơlơi do# pơmin na nao mơng Wa Hồ mơng hơdôm tơlơi hrom gah pơdo\ng Ping gah.

Wa Hồ lăi rơđah na nao rim mơnuih apăn bruă mơnuih ping gah “Triăng, thâo pơkrem, tơpă, djơ\, [u hưp mă ha jăn pô”.

Anun le\ pran jua ngă hơkru\ mơng mơnuih apăn bruă Ping gah mơnuih ping gah hăng anun ăt le\ tơlơi do# pơmin na nao.

Yua anun, mơng dưi [uh hăng kơnuih le\ Ping gah apăn bruă gong gai tơdah [u dưi hmâo jơlan nao kơ djuai ania, rim mơnuih apăn bruă mơnuih ping gah [u dưi djă pioh ôh pran jua ngă hơkru\ le\ amra lui ruh biă, amra ngă rơngiă bruă mă mơng Ping gah jing tơlơi phun.”

Khua mir sir Hồ Chí Minh biă `u đing nao truh tơlơi pơkă pơdo\ng Ping gah. Blung hlâo le\ tơlơi pơkă tơpă – tơlơi pơsit pran kơtang mơng Ping gah.

~u kiăng Ping gah khul ngă djơ\ tơlơi pơkă khul mơnuih git gai, mnuih gơgrong bruă, be\ kơ Ping gah [u lui raih, pơsit mă ha jăn, pơplih bruă apăn, ba jơlan mơng Ping gah jing h^ sit.

Hrom hăng anun, Ping gah khom ngă tui klă tơlơi pơkă tơpă hăng gơgrong mă pô, ăt kah hăng tơlơi pơkă mut hrom pơlir hơbit amăng Ping gah, khom “djă pioh pran jua mut hrom amăng Ping gah kah hăng djă pioh asar mơta pô”.

Amăng pơdo\ng Ping gah, ~u do# kiăng Ping gah khom ngă tui na nao hăng ngă klă tơlơi pơkă rô nao rai hăng mơnuih [ôn sang, hmư\ tơlơi gum pơhiăp mơng mơnuih [ôn sang, anun le\ phun akha kiăng Ping gah truh kih…

Dong mơng tơlơi ]râo ba mơng ~u, Khua hơđăp Ding jum kơđi ]ar, Khua hơđăp Jơnum min djop djuai ania mơnuih mơnam lo\n ia Việt Nam ơi Phạm Thế Duyệt lăi rơđah: Ping gah khom git gai pơdo\ng sa Kơnuk kơna sit nik mơng mơnuih [ôn sang, yua kơ mơnuih [ông sang, hăng yua mơnuih [ôn sang; hăng glông bruă tơlơi phiăn, mă bruă pơgang tơlơi dưi yua pô mơng mơnuih [ôn sang ngă tơhnal pơkă ba jơlan hlâo:

“Ngă hiưm hơpă ngă tui tơlơi tơpă. Ping gah git gai samơ\ khom ngă tui tơlơi tơpă. Kơnong kơ hmâo ngă tui tơlơi tơpă kah mơng dưi ngă bruă lom ba tơbiă hăng lom ngă tui djơ\ [udah [u djơ\?

Kâo [u đing đăo ôh, samơ\ kâo pơmin khom hmâo tơlơi pơsit prong amăng git gai mơ\ ngă tui tơlơi tơpă le\ “ako# phun” pioh pel e\p, pơsit hơdôm tơlơi, ba tơbiă dưi ngă mơn.”

Amăng hơdôm hrơi blan 5 gru grua, abih bang Ping gah, abih bang mơnuih [ôn sang hơdor kơ hrơi tơkeng mơng Wa hăng pran jua pơpu\, thâo tơngiă dơlăm.

~u hmâo tuh rơyuh laih pran jua kơ bruă hơkru\ hăng kơ djuai ania Việt Nam, ngă brơi lo\n ia ta mơng lo\n ia hlun hơnă, tơnap kơ[ah, jing lo\n ia rơngai, dưi pô.

~u rơngiă laih samơ\ tơlơi pơmin, pran jua, ia rơgơi mơng ~u ăt do# ngă bơnga] mơn amăng rim ]ô mơnuih [ôn sang Việt Nam hăng amăng hơtai bôh ană mơnuih pơplih phrâo./.

Siu H’ Prăk: Pô ]ih hăng pôr