VOV4.Jarai - Tu Mơ Rông le\ tơring glông tơnap biă mă hăng 90% mrô ană plơi le\ djuai ania [iă, [ơi anai ăt jing anih hơmâo lo\n tơhlo\m kơtang hloh mơng tơring ]ar Kon Tum mơn. Kiăng pơhlôm rơnuk rơnua tơlơi hơdip hăng dram gơnam mơng mơnuih [on sang, gong gai glăk pơphun ba pơđuăi 300 ako\ sang ano\ tơbiă đuăi mơng kual lo\n tơhlo\m.

Khă hnun, bruă pơdong plơi phrâo kơ ană plơi pla [ơi anih lo\n tơhlo\m mơng tơring glông Tu Mơ Rông glăk bưp lu tơlơi tơnap tap biă mă laih anun tơring glông tơnap biă mơng dưi ba pơđuăi h^ ană plơi [ơi anih lo\n tơhlo\m amăng thun anai.

Kơc\ăo bruă ba pơđuăi plơi pla, pơdong plơi phrâo kơ 300 boh sang ano\ [ơi hơdôm boh să: Tê Xăng, Tu Mơ Rông hăng Đăk Rơ Ông mơng tơring glông Tu Mơ Rông hơmâo Jơnum min mơnuih [on sang tơring ]ar Kon Tum pơsit mơng blan 10/2019 hăng prăk tuh pơ alin hiăm 70 klai prăk. Tơlơi tơnap blung a mơng hrơi pơphun ngă kơc\ăo bruă le\ ruah anih pơdong plơi phrâo kơ ană plơi pla.

Ơi Hoàng Hiệp, mơnuih apăn bruă k^ thuâ|t Anom wai lăng kơc\ăo bruă tuh pơ alin man pơdong tơring glông Tu Mơ Rông brơi thâo, mrô lo\n do\ glăi mơng tơring glông pioh pơdong plơi pla phrâo aset biă mă, lo\n do\ hăng kơnua c\ư\, lo\n pơđuai biă, [u hơđong ôh, ăt amu` hơmâo tơlơi truh lo\n tơhlo\m mơn.

Anih do\ pơđuai, lo\n tơdu jing ngă tơhlo\m [ơi anih pơdong plơi phrâo

Wơ\t hăng bruă khuer pơkă lăng lo\n prong c\i pơsit ano\ hơđong mơng kual lo\n pioh pơdong sang do\ le\ [u dưi ngă ôh yua dah rơngiă lu prăk biă mă. Yua hnun, khă mơng ruah laih anih pơdong plơi phrâo samơ\ ngă rah bơngơ\t rah mơn:

“Bruă ruah anih pơdong plơi phrâo le\ tơring glông hro\m hăng gơnong bruă, anom bruă ăt nao sem lăng lo\n tơnah, ruah amăng rơma, năm wơ\t kah mơng dưi ruah anih c\uk pơkra. Samơ\ [ơi kual Tu Mơ Rông le\ lo\n [l^ hơmâo c\uah, [u pơke\ kơjăp ôh, lo\n tơdu biă, yua anun ăt amu` hlo\m mơn. Kiăng pơgăn h^ tơlơi truh lo\n tơhlo\m amăng bơyan hơjan gơmơi hro\m hăng anom bruă c\ih pơkra pơkă lăng hiư\m pă kiăng hơdư\ h^ c\uk, dor, klơi lo\n”.

Ruah anih pơdong plơi phrâo kơ ană plơi tơnap yơh samơ\ ba ană plơi nao pơ anih do\ phrâo tơnap hloh. Plơi Tu Thó, să Tê Xăng le\ anih lo\n tơhlo\m kơtang hloh mơng tơring glông Tu Mơ Rông. Yua [ơi kơnua c\ư\ gah anăp plơi hăng amăng plơi tơhlo\m mơng bơyan hơjan hlâo laih, yua hnun abih bang 139 boh sang ano\ amăng plơi kho\m đuăi nao do\ pơ pơko\n, amăng anun 51 boh sang ano\ kho\m đuăi plơi jec\.

Ha bơnah plơi Tu Thó kiăng ba pơđuăi plơi yua lo\n tơhlo\m.

Kiăng mơnuih [on sang plơi Tu Thó hơmâo anih do\ phrâo hơđong, rơnuk rơnua amăng bơyan hơjan kơthel, gong gai Tu Mơ Rông pok pơhai kơc\ăo bruă tuh pơ alin klă mơng anih pơdong sang, jơlan nao rai, apui lơtrik, sang rung, sang hră…laih anun ataih mơng lơi Tu Thó hơđăp [u ataih đơi lơi. Khă hnun truh mông anai kơnong hơmâo sa boh sang đôc\ anun le\ sang ano\ ayong A Màu nao pơdong sang pơ plơi phrâo.

Atur sang blung a hơmâo man pơdong [ơi anih do\ phrâo plơi Tu Thó mơng sang ano\ ayong A Màu.

Ơi A Đe, Khua jơnum min mơnuih [on sang să Tê Xăng brơi thâo, bruă ngă hơdôm boh sang do\ glăi djưng djư [u nao pơdong sang pơ plơi phrâo le\ mrô prăk 20 klăk mơng kơc\ăo bruă djru kơ rim boh sang ano\ kiăng pô| đuăi sang hăng 5 klăk 400 rơbâo prăk djru blơi gơnam [ong huă le\ aset đơi yua tơlơi hơdip mơnuih [on sang [ơi anai do\ hơmâo lu tơlơi tơnap:

 “Mơng bruă pel e\p tơlơi hơmâo sit nik [uh sang do\ ană plơi pla [ơi anai sui laih, sang kyâo phô| abih yơh, yua hnun tơlơi anai ăt lăi pơthâo hăng Jơnum min mơnuih [on sang tơring glông yơh, sang [u thâo pô| đuăi dong tah. Hnun yơh kho\m pơplih phrâo bơdjơ\ nao kyâo, pong tơbung hăng tôl. Tơlơi anai `u tơnap biă mă bơdjơ\ nao bruă wai lăng glai. Hăng mrô prăk djru hơdôm anun tơnap biă yua hnun rơkâo gưl dlông djru lu [iă dong kơ ană plơi”.

Sit nik brơi [uh 300 ako\ sang ano\ kiăng đuăi mơng anih lo\n tơhlo\m [ơi tơring glông Tu Mơ Rông, tơring ]ar Kon Tum abih bang lêng kơ rin soh, lêng kơ djuai ania Sêdang soh. Tơlơi ju\ yap mơng gong gai brơi [uh, kiăng pơdong sa boh sang djơ\ hăng hơdră plơi pla phrâo anet biă mă `u le\ 40m2 ăt rơngiă mơng 50 truh 60 klăk prăk mơn.

Yua hnun, hăng mrô prăk djru 25 klăk 400 rơbâo prăk kơ rim boh sang ano\ tui ră anai le\ tơnap biă kiăng mơnuih [on sang đuăi plơi. Ơi Vương Văn Mười, Kơ-iăng khua Jơnum min mơnuih [on sang tơring glông Tu Mơ Rông brơi thâo, hlâo c\i kiăng arăng pô| đuăi sang ano\ mơng anih lo\n tơhlo\m, gong gai ăt prăp lui lu hơdră pơsir mơn:

“Tal sa le\ iâu pơthưr hơdôm boh sang ano\ hơmâo prăk duh brơi hro\m hăng prăk djru mơng Kơnuk kơna hlâo c\i pơdong sang. Tal dua le\ hơdôm boh sang ano\ c\an prăk tui Tơlơi pơtrun 33, mrô prăk dưi ]an mơng rim boh sang ano\ le\ 25 klăk prăk, prăk kơmlai le\ 3% ha thun amăng 15 thun, 5 thun mơng blung a [u kiăng tla prăk kơmlai ôh. Rơngiao prăk djru c\an mrô 33 Sang bruă prăk djru mơnuih mơnam do\ lu prăk pioh brơi c\an kah hăng prăk djru ngă hmua pơkra gơnam mơng 50 truh 100 klăk prăk. Ră anai, Jơnum min mơnuih [on sang tơring glông ăt jak iâu [ing hơmâo pran jua c\ơmah djru ba ană plơi pla pơdong sang”.

Hơdră pơsir bruă mơng gong gai tơring glông Tu Mơ Rông tui anun, samơ\ sit nik brơi [uh kiăng pơplih tơlơi phiăn, tơlơi juăt hơdip mơng hlâo, pơplih tơlơi pơmin mơng ană plơi le\ [u djơ\ bruă dưi ngă amăng [iă hrơi ôh, biă `u le\ bruă iâu pơthưr kiăng ană plơi c\an prăk ngă sang.

Yua hnun tơlơi kiăng hăng tơring glông amăng thun anai le\ kho\m ba pơđuăi plơi pla, pơdong plơi phrâo hơđong kơ 300 boh sang ano\ tơbiă đuăi mơng kual lo\n tơhlo\m amra [u dưi ngă ôh.

Khoa Điềm: C|ih – Siu H’Mai: Pơblang