VOV4.Jarai - Glăk amăng bơyan phang, kơ[ah ia [ơi lu anih c\i kual Dăp kơdư, bơbec\ prong kơ bruă tơju\ pla, bơbec\ kơ tơlơi hơdip mơnuih [ong sang. {ơi tơring glông C|ư\ Sê, Gialai khă neh met wa juăt laih hăng bruă pơgang adai không phang kah hăng: kơnong rah pơdai bơyan puih phang [ơi hmua hơmâo ia, [udah rah pơtem ta` [iă hu\i kơ kơ[ah ia; pruih ia tơdjoh kah hăng ia hơjan kơ djop djuai phun pla đah mơng pơkrem ia...

Khă hnun, adai không phang jing bơbec\ sat kơ tơlơi hơdip mơnuih [on sang [ơi anai. Biă mă `u, tơdah 15 truh 20 hrơi dong ăt aka [u hơmâo hơjan le\ djop djuai phun pla kah hăng kơphê, tiu amra djai, krô mơtăm yơh.

Ơi Đinh Mak, khua plơi Phăm Klăh, să Bar Maih ba [ing gơmơi nao c\uă hmua Khơn. Ơi Đinh Mak brơi thâo, hmua Khơn prong rơbêh 14 ektar, rim thun neh met wa ngă 2 bơyan pơdai, sang ano\ hlơi hlơi lêng hơmâo djop braih [ong soh.

Khă aka [u hơmâo dơnao ko\ng ia, samơ\ yua hơmâo ia c\ăt mơng lon, laih anun hơmâo lo\n djrưh, yua hnun pơdai [ơi anai [u phiah kơ[ah ia ôh. Ră anai phara laih, abih bang hmua thu ia, krô kra`, lu blah hmua lo\n c\ơđang bơrơhơ\. Pơdai djai lơ\m glăk mơkian.

{u kơnong pơdai bơyan puih phang đôc\ ôh mơ\ lu đang kơphê jum dar hmua Khơn ăt a`ot abih hla mơn yua kơ[ah ia. Ơi Đinh Mak hơmâo 6 ar kơphê samơ\ rơbêh 20 hrơi anai aka [u pruih giong tal 3 ôh.

Rim thun, ha wơ\t pruih kiăng 2 hrơi đôc\, yua ia amăng ia bơmun hơmâo lu, [op [u thu ôh. Ră anai phara yơh, pơđuh măi năng ai `u 30 mơnit thơ, pruih mă dua, 3 phun kơphê đôc\ ia bơmun thu laih, kho\m tơguăn hrơi tơdơi dong kah mơng dưi pruih.

“Kơ tơlơi không phang ră anai amăng plơi le\ kơtang biă mă yơh. Mơng hrơi rah pơdai truh ră anai aka [u hơmâo hơjan ôh, pơdai hăng kơphê lêng bơbec\ yua soh. Pơdai djai [ơi lu blah hmua laih. Lăi nao abih bang ră anai mơnuih [on sang [u thâo ngă hiư\m pă dong tah.

Adai không phang tui anai mơ\ nao pruih kơphê ha hrơi dưi pruih mă sa, dua luh kơphê đôc\, pơdjai măi glăi yơh. Ia c\ăt amăng rơgu\p lon hai ăt [u anăm hram đ^ lơi, klơi dlăm laih samơ\ [u djơ\ glông ia ôh”.

Ơi Đinh Mak, khua plơi Khăm Klăh [ơi hmua pơdai djai krô mơng sang ano\ `u [ơi hmua Khơn.

Ơi Trần Minh Nhật, Khua Jơnum min mơnuih [on sang să Bar Maih brơi thâo, ră anai 5 boh plơi amăng să hơmâo truh 129 ektar pơdai puih phang glăk kơ[ah ia, amăng anun 62 ektar jing lui ruh laih, mrô hmua pơdai do\ glăi ăt [u mơboh lơi, hro\ 30 truh 70% mrô pơjeh pơdai mơtăm.

Hro\m hăng không phang, ia amăng rơgup lon ăt trun dlăm mơn, yua lu đang kơsu mơng Kông ti Kơsu C|ư\ Sê drôm h^ c\i pla hle. Phun kơsu dưi bong ia amăng lon, ngă lon rơ-ơ\, pơsah na nao. Bruă drôm h^ abih phun kơsu tha c\i pla glăi jing ngă ia amăng lon trun dlăm, lu ia bơmun klơi, ia bơmun khoer hăng măi hlâo adih ia lu [u anăm yua ôh, ră anai thu krot laih.

“Truh abih blan 3, ia c\roh hnoh [ơi anai ăt kah hăng dơnao ko\ng ia mơn lêng thu ia laih. {ơi anai tiu, kơphê yơh hơmâo arăng pla lu. Mơ\ phun tiu hăng kơphê trun nua. Neh met wa kơnong do\ c\ang kơ phun pơdai đôc\ yơh. Ră anai, ia bơmun hai kơ[ah ia mơn. Phun pla sui thun kah hăng kơphê le\ pruih dưi pruih mă 30 mơnit đôc\ ia bơmun thu yơh. {ing gơmơi git gai, jak iâu neh met wa gir blơi ia jâo pơđuh măi pruih ia, laih dong hyu kor, kuăi lo\n amăng ia bơmun kiăng kơ hơmâo ia pruih kơ phun pla”.

Pruih ia tơdjoh amăng [iă kơ đang hơbơi c\ên.

Ơi Nguyễn Văn Hợp, Khua anom bruă ngă hmua hăng pơđ^ kyar [on lan tơring glông C|ư\ Sê brơi thâo, ră anai lu blah hmua pơdai bơyan puih phang amăng tơring glông arăng yuă laih, [udah asar pơdai tha laih, yua hnun huăi bơbec\ djơ\ ôh. Khă hnun, ră anai ia [ơi hơdôm boh dơnao kong ia lêng kơ thu soh, pruih phun pla [u djop dong tah.

“Truh mông anai, hơmâo hơdôm blah hmua pơdai bơyan puih phang gah kơdư [u hơmâo dơnao ko\ng ia, lêng mă ia c\ăt mơng lon, [udah ană plơi mă ia pruih kơ phun pla sui thun yơh, yua hnun [ơi hơdôm blah hmua ia thu laih. Ră anai giăm 10% đơ đam lon ngă pơdai bơyan puih phang [ơi tơring glông bơbec\ yua adai không phang.

Tơring glông git gai kơ hơdôm boh să pơtô ba mơnuih [on sang e\p hơdră pơgang glăi adai phang khot, jak iâu mơnuih [on sang mă yua djop mơta măi [op ia mơng ia bơmun pruih kơ phun pơdai. Hăng phun pla sui thun, tơdah amăng ha mơkrah blan [udah 20 hrơi dong mơ\ aka [u hơmâo hơjan le\ ăt ngă phun pla krô mơn, kho\m pruih pơgao hrơi laih anun pruih tơguăn, ngă bơbec\ kơ hrơi mông tơguan pruih sui hloh’’.

Mơnuih ngă hmua [ơi C|ư\ Sê klơi dơnao, dưm [aih [op đ^ ia bơmun pruih kơ phun pla.

Tơring glông C|ư\ Sê hơmâo arăng pơhmu kah hăng kual pla tiu prong hloh [ơi kual Dăp kơdư. Hăng rơbêh 8 rơbâo ektar kơphê hăng rơbêh 3 rơbâo ektar đang tiu, yua hơmâo djuai phun anai mơn lu sang ano\ [ơi C|ư\ Sê pơdrong kơtang biă.

Khă hnun, lu thun anai, nua kơphê, tiu trun, hơmâo hlăt kman pơc\răm phun pla dong ngă kơ phun pla djai rơru\. Ră anai, ană plơi bưp tơlơi không phang kơ[ah ia dong, kho\m gir abih pran jua, tơgut tơbung rong djru ngă hơdip phun pla, tơdah lui le\ amra [u hơmâo hơget dong tah.

Siu H’Mai: Pơblang hăng pôr