Hơdôm ară jơlan tuh ƀêtông tơkuh nao rai amăng plơi Gia Bắc 1, să Bảo Thuận. Dua bơnah jơlan, sang man pơdong jai hrơi prong rơhaih; lan sang, pơga hơmâo pơkra agaih rơnăk. Amăng hơdôm ară jơlan hlâo anun nao rai tơnap tap, ră anai rơdêh pơgiăng gơnam đang hmua dưi mut hyu djop plơi pla, čơđai gêh gal nao sang hră. Hăng yă Ka Hôm, dŏ amăng plơi Gia Bắc 1, jơlan glông gêh gal amra ngă bruă bơwih ƀong, bruă hrăm hră hăng tơlơi hơdip kơ neh met wa plai ƀiă tơnap tap: “Hơmâo jơlan glông gêh gal, neh met wa pơdŭ pơgiăng gơnam tam amuñ ƀiă, čơđai nao sang hră gêh gal, tơlơi bơwih ƀong huă dưi pơđĭ kyar. Ƀon lan hơmâo tơlơi đing nao, ngă gêh gal brơi neh met, sit biă ñu lĕ mơnuih djuai ania ƀiă. Hơmâo hơdôm ară jơlan nao rai phrâo, nao rai hruaih anun neh met wa hok mơ-ak biă mă, bơni kơ Ping gah, Kơnuk kơna hơmâo đing nao tuh pơ alin pơkra jơlan brơi neh met wa”.

Tơlơi pơplih ƀơi Gia Bắc 1 ăt lĕ sa bơnah amăng rup rap plơi pla mơng să Bảo Thuận. Să hơmâo 31 boh plơi pla, amăng anun 15 boh plơi pla djuai ania ƀiă, lu hloh lĕ mơnuih djuai ania K’ho, truh giăm ha mơkrah mrô mơnuih amăng să. Kơnong amăng thun rơgao, hrŏm hăng ngăn rơnoh Kơnuk kơna, mơnuih ƀon sang hơmâo pơyơr lŏn rơbêh 2.000 met karê lŏn, giăm 1,2 klai prăk hăng djru hơdôm hrơi mă bruă; rơbêh 1,5 klai prăk pioh man phrâo, pơkra ming sang brơi mơnuih ƀun rin, giăm ƀun rin. Truh ră anai, 17/31 kual plơi pla dưi ngă tui hơnong pơkă plơi pla tui kru hle, dưm dưm 55%; 21/31 kual plơi pla dưi đĭ kual plơi pla ba gru, dưm dưm 68%.

Gah tlôn hơdôm mrô anai lĕ bruă pơtrut pơsur kiăng mơnuih ƀôn sang hluh, mut hrŏm hăng jing ƀing ngă pô amăng man pơdong plơi pla phrâo. Ƀơi Gia Bắc 1, tha plơi K’Đôi, Khua plơi, lĕ sa amăng ƀing mơnuih nao djru bruă anai. Hluh rơđah tơlơi phiăn hăng tơlơi hơdip kơ rĭm boh sang anŏ, ñu gir run pơblang kiăng neh met wa hluh bruă man pơdong plơi pla phrâo ƀu djơ̆ kơnong bruă mơng Kơnuk kơna đôč ôh. Mơnuih ƀôn sang pơgôp rah, hăng tŭ mă tơlơi dưi mơng hơdôm ring bruă hăng ngă pơplih plơi pla ala ƀon. “Dong mơng pok pơhai jơlan hơdră man pơdong plơi pla phrâo, hơmâo Kơnuk kơna đing nao tuh pơ alin hăng gong gai ƀon lan pok pơhai hơdôm akŏ bruă tong ten, ƀing gơmơi đing nao pơtô pơblang, pơtrut pơsur mơnuih ƀôn sang mut hrŏm. Neh met wa hơmâo gir run ngă tui, pơgôp hrơi mă bruă, pơyơr lŏn, gum hrŏm pơlir bơwih ƀong huă, anun ngă kơ ƀô̆ mơta plơi pla pơplih lu biă mă. Sit biă ñu mơnuih ƀôn sang thâo, pơčrông lô, pel ĕp, tŭ mă tơlơi dưi, anun ngă neh met wa tŭ ư biă mă”.

Mơng tơlơi mut hrŏm kiăng abih bang gum ngă, tơlơi glăm ba mơng mơnuih arăng đăo gơnang pơdah ƀơi bruă pơtrut pơsur pơplih tơlơi pơmĭn, bruă mă kiăng rĭm boh sang anŏ hrưn đĭ. Ƀơi plơi B’Đơr, să Bảo Lâm 2, Khua plơi K’Juyên juăt nao tơl hơdôm boh sang anŏ pơtô pơblang, pơsur pran jua. Tơkeng rai, hơdip truh prong amăng plơi pla, ñu hluh rơđah hơdôm tơlơi črâo trun ƀu djơ̆ kơnong lăi brơi sa wŏt amăng hơdôm mông jơnum đôč ôh ăt kiăng gir run pơblang brơi, pơanur pran jua hăng tơlơi djuai ania ƀiă.

Mơng djă pioh pran gum pơgôp, rơmet pơagaih jơlan plơi pla truh pơ ngă đang hmua, pơhrŏ trun ƀun rin, ơi K’Juyên lêng pơtrut pơsur neh met wa djru tơdruă, sit biă ñu đing nao hơdôm boh sang anŏ tơnap tap. Yua hăng ñu pô, sa kual plơi pla pơđĭ kyar ƀu djơ̆ kơnong kiăng hơmâo jơlan hiam, jum dar agaih rơnăk đôč ôh mơ̆ mơnuih ƀôn sang kiăng thâo bơwih ƀong, tơlơi hơdip jai brơi jơnap tui: “Hăng tơlơi glăm ba lĕ khua plơi, kâo lêng gơgrong pơtrut pơsur neh met wa hơdip jê̆ giăm, thâo gum pơgôp, thâo djru tơdruă kiăng pơjing plơi pla bơngač, mơtah, agaih, hiam. Hăng hơdôm boh sang anŏ tơnap tap, ƀing gơmơi juăt pơtô pơblang, pơtrut pơsur neh met wa đing bruă ngă hmua, ƀơƀrư̆ hrưn đĭ amăng tơlơi hơdip”.

Rơwang thun 2026-2030, tơring čar Lâm Đồng gir run hơmâo 42 boh să đĭ plơi pla phrâo, 2 boh să đĭ plơi pla tui kru hle, pơhrŏ trun ƀun rin kual mơnuih djuai ania ƀiă, kual čư̆ siăng mơng 2-3% rĭm thun, ba 50% mrô să, mrô plơi pla tơbiă mơng mrô sang anŏ tơnap tap. Hơnong pơkă phrâo ba tơbiă tơlơi rơkâo prong ƀiă dong kơ boh thâo măi mok, pơplih pơčeh phrâo, pơplih mrô.

Ƀơi să Tà Năng, yă Ka Să K’Hiêr, Khua git gai Ping gah plơi Ma Bó, glăk ba jơlan hlâo amăng hơdôm bruă mă. Mơng boh tŭ yua amăng ngă kơphê, boh kruăi hrĕ, rông hlô, ñu ăt pơtrut pơsur mơnuih ƀôn sang pơplih bruă mă; laih dong črâo brơi hơdôm boh sang anŏ yua VNeID, bruă ngă hră pơ-ar mơng ataih, kiăo tui lăng tơlơi pơhing, hơdră bruă amăng măi mok. “Hăng tơlơi glăm ba mơng Khua git gai Ping gah plơi, kâo lêng kơ đing nao pơtô pơblang, pơtrut pơsur neh met wa ngă tui klă hơdôm tơlơi črâo trun, hơdră bruă mơng Ping gah, Kơnuk kơna, sit biă ñu lĕ kiăo tui lăng tơlơi pơhing amăng măi mok. Sa, dua čô mơnuih ăt aka ƀu thâo yua măi mok anun, kâo juăt nao tơl rĭm boh sang anŏ mă yua VNeID, ngă hră pơ-ar amăng măi mok hăng ĕp lăng hơdôm hơdră bruă kơ lŏn mơnai, hră pơhlôm nua ia jrao, hơdră djru ba mơnuih mơnam”.

Mơng tơlơi pơtrut pơsur kiăng neh met wa pơyơr lŏn, gum tơngan hrŏm pơjing plơi pla, pơđĭ kyar bơwih ƀong huă truh pơ mă yua boh thâo phrâo, boh thâo mrô, tơlơi glăm ba mơng tha plơi, mơnuih arăng đăo gơnang amăng man pơdong plơi pla phrâo jai hrơi tong ten. Hăng boh pơhiăp mơng arăng đăo gơnang hăng pran ba jơlan hlâo, ƀing gơñu ngă pơtrut pran hur har amăng lăm mơnuih ƀôn sang, ba hơdôm hơnong pơkă mut amăng tơlơi hơdip sit nik, pơjing plơi pla kual mơnuih djuai ania ƀiă ƀơi tơring čar Lâm Đồng jai hrơi pơđĭ kyar. /.