Kơnôl 10 blan 8 thun 1947, ƀơi ƀôn Ama Hing, ră anai ƀôn Đất Bằng, Khul ping gah blung a tơring glông Čeo Reo, gah tơring čar Gia Lai hơđăp, dưi akŏ pơjing hăng 3 čô mơnuih ping gah đôč: Ksor Nĭ, Rčom Thep hăng Rčom Ƀut. Ơi Ksor Nĭ dưi ruah ngă khua ping gah. Hơdôm hrơi blan ngă hơkrŭ dŏ lu tơlơi tơnap tap, ƀing mơnuih ping gah anai hơmâo akŏ pơjing khul bruă kơđi čar amăng plơi pla, jak iâu, pơtum ană plơi, nao gum hrŏm ngă hơkrŭ, pơđĭ kyar tui lu hloh. Phrâo anai, anih akŏ pơjing khul ping gah blung a tơring glông Čeo Reo dưi hơmâo Jơnum min mơnuih ƀôn sang tơring čar Gia Lai tuh pơ alin man pơdong ngă sang djă pioh gru phun hơdor glăi ƀơi anih rơhaih 1,7 ha. Pơ anai, akŏ pơjing anih lăp hơdor pioh ia mriah, kiăng pơtô pơhrăm glăi kơ rơnuk tơdơi thâo kơ bruă hơkrŭ đưm mơ̆ng anih anai. Ƀrô hơdor glăi 81 thun Hơkrŭ Blan čơpăn tŭ yua truh kih hăng Hrơi akŏ pơdong kơnuk kơna lơ̆n ia kơnôl 2/9, glăi čuă pơ anih hơdor pioh anai, ơi Trịnh Thanh Khiết, Kơ-iăng khua ping gah să Phú Túc lăi:
“Tơlơi hrăm prong hloh mơ̆ng bruă akŏ pơdong khul ping gah blung ƀơi Čeo Reo hlăk anun lĕ jing anŏ jĕ giăm tong ten mơ̆ng ƀing apăn bruă ping gah hăng mơnuih ƀôn sang hăng mơnuih djuai ƀiă amăng kual tong ten biă mă, jĕ giăm ană plơi, khom jĕ giăm tong ten biă mă hăng ană plơi”.
Giăm ană plơi, giăm mơnuih ƀôn sang lĕ sa tơlơi hrăm mơ̆ng hơdôm hrơi blung a akŏ pơdong khul ping gah ƀơi Reo Reo (Gia Lai) truh hrơi anai, ăt pok pơhai ngă tui rơđah hloh hăng glăm ba sit nik mơ̆ng rim čô mơnuih ping gah, khua mua apăn bruă ƀơi plơi pla. Tơdơi kơ dăp glăi, ră anai ƀôn Đất Bằng hơmâo giăm 800 boh sang, hăng rơbêh 3.180 čô mơnuih, abih bang djuai ania Jarai soh. Khul ping gah amăng plơi hơmâo 73 čô, jing ƀing tơhan gơgrong ba phun hrŏm Khul wai lăng djop djuai ania mơnuih mơnam dêh čar laih anun khul grup mơnuih tơpuôl, hyu pơtô lăi, jak iâu mơnuih ƀôn sang brơi ngă tui djơ̆ Jơlan hơdră ping gah, hră pơtrun mơ̆ng kơnuk kơna; pơđĭ kyar bơwih ƀong huă, akŏ pơdong tơlơi hơdip mơda, akŏ pơjing gru grua hiam rơguăt amăng bruă mă, tơlơi dŏ dong ƀong huă. Jing mơnuih apăn bruă thun hlăk ai, hrăm giong sang hră gưl prong, Rčom Ƀêt, djuai ania Jarai, Khua ping gah ngă rah khua plơi Đất Bằng lăi:
“Kâo lĕ khua ping gah plơi, ăt pơtong rơđah bruă glăm ba mơ̆ng ta lĕ khom hyu pơtô lăi, jak iâu mơnuih ƀôn sang pơđĭ kyar bơwih ƀong huă, ngă tui djơ̆ jơlan hơdră ping gah, tơlơi phiăn kơnuk kơna…hăng hơdôm tơlơi aka ƀu djơ̆, ngă gun amăng plơi pla, gơmơi khom hyu sem lăng tơña kiăng thâo tañ pơsir hĭ”.
Bruă mă git gai, pơčrâo ba mơ̆ng khua mua ping gah ƀơi Đất Bằng, pơtum nao kơ hơdôm bruă rơđah rơđong amăng tơlơi hơdip mơda. Amăng blan 7 laih rơgao, Khul khua mua ping gah ngă hrŏm khul wai lăng djop djuai ania mơnuih mơnam, khul tơdăm dra, mơnuih tơpuôl jŭ yap glăi giăm 200 boh sang anŏ ngă tui brơi pơmut mrô anăn, sang dŏ, gơnam yua, lơ̆n đang amăng plang điện tử. 60 boh sang anŏ hlăk ƀong prăk djru, dưi pơblih mơ̆ng bruă ƀơk prăk mơta, jing pơdưm prăk amăng mrô pô prăk hơmâo kak mă prăk. Hrŏm hăng anun, lu bruă mă djru sang anŏ ngă hơkrŭ, djru sang anŏ tơnap tap ƀun rin, bruă pơkă lăng pơjrao duăm ruă kơ ƀing tha rơma, pơhlom klin kheng duăm ruă dưi ngă djop soh.
Hrŏm hăng bruă hyu pơtô lăi, jak iâu, ƀing khua mua, mơnuih ping gah ƀơi Đất Bằng dŏ ba akŏ amăng bruă pơblih tơlơi pơmin, bruă mă, boh nik ñu amăng bruă mă, ngă hmua pla pơjing. Đất Bằng ră anai, hơmâo akŏ pơjing hmua đang sa hnơ̆ng, pioh ngă hmua rah pơdai ia, đang pla hơbơi plum, hmua pla tơbâo; lu jơlan glông nao rai amăng hmua, pơ đang hơmâo tuh pơ alin klă hiam, ngă gêh găl brơi kơ mơnuih ƀôn sang pơđĭ kyar bơwih ƀong huă. Mơnuih ping gah hlăk ai Kpă Tuyên lĕ sa amăng hơdôm ƀing ba gru hlâo, ba yua boh thâo ia rơgơi phrâo amăng bruă ngă hmua pla pơjing, kiăng pơblih hăng hơdră ngă hơđăp.
“Jing mơnuih ping gah, drơi jăn kâo pô ăt hrăm hăng hla tui gru hiam mơ̆ng ƀing nao hlâo amăng bruă mă, ngă hmua. Hlâo adih, bruă ngă hmua kơnong kơnang kơ bơyan mơyan đôč, anun pơhrui glăi ƀu lu ôh. Tơ tă anai, yua hơmâo tơlơi pơtô ba hăng prăp lui ngă djơ̆ boh thâo ia rơgơi phrâo, ba măi mok hăng đing bruih ia tơbiă hơjăn….pơdưm ia rơgơi tơlơi kơhnâo anun djru kơ boh tơhnal ngă bruă hmua đĭ tui lu”.
Mơ̆ng “Asar pơjeh mriah” dưi plĕ trun ƀơi ƀôn Ama Hing 79 thun hlâo adih, truh ră anai, mơnuih ping gah ră anai, kah hăng arăt drah phun akha kơ bruă hơkrŭ ƀơi ƀôn Đất Bằng, să Phú Túc, tơring čar Gia Lai ăt hlăk dŏ tŏ tui na nao hăng lu bruă mă rơđah rơđong tum teč hloh. Anun lĕ, bruă ngă jĕ giăm ană plơi, thâo hluh mơnuih ƀôn sang, hrŏm hăng mơnuih ƀôn sang pơsir hĭ tơlơi tơnap tap; jing ƀing kơsung nao hlâo pơđĭ kyar bơwih ƀong huă, ba yua boh thâo ia rơgơi phrâo, akŏ pơdong tơlơi hơdip mơda kiăng jai hrơi jai hiam klă hloh.
Viết bình luận