Hmua pơdai Ia Rbol, tơring čar Gia Lai prong rơbêh 30 ektar bơyan anai lăng thă mơtah mơda pơdai phrâo amăng amăng bơyan phang kual Dap kơdư. King ia rô trun mơng dơnao Ayun Hạ ngă plai ƀiă pơ-iă hang bơyan anai. Yă Nay H’Wer (djuai ania Jarai, arăng juăt iâu lĕ yă Bíp) dŏ amăng ƀôn Rưng Ama Nin, să Ia Rbol glăk nao soh ia mut amăng hmua pơdai, hlâo kơ pơdơi Tê̆t tui phiăn juăt Bính Ngọ 2026. Ñu brơi thâo, hăng hmua pơdai ia, sang anŏ ñu ngă giăm 1,5 ektar, bơyan rơgao yuă giăm 12 tơ̆n pơdai.

Anai lĕ mơnuih bơwih ƀong rơgơi amăng tơring čar Gia Lai, yă Nay H’Wer lăi pơthâo tơlơi găn rơgao amăng bruă ngă pơdai ia: Bơyan anai, ñu sai pơjeh pơdai OM468, yua kơ plai ƀiă hlăt pơčrăm, yuă ăt hơmâo mơ̆ ƀong ñu rơmuăn. Bruă ngă pơdai wai pơgang jum dar, pruai kmơk hơdjă, plai ƀiă pruih ia jrao hăng yua kmơk hóa học. Lui hĭ pruih jrao rơk, ñu gir nao lăng ia, anăm brơi khŏt ia ôh, anun kah plai ƀiă rơk. Mơng thâo ngă pơdai, anun ñu dưi rông 5 čô ană hrăm hră truh anih, hơmâo bruă mă hơđong, đa ngă nai pơtô, ngă kông ang, nai ia jrao. Yă Nay H’Wer brơi thâo:

“Rơkơi kâo rơngiă 26 thun, sa čô kâo čem rông ană bă. Kâo gir kơtir ngă hmua kiăng ană bă lêng kơ dưi hrăm hră, truh gơñu hrăm bruă. Bưng băi lĕ ƀing ană lêng kơ hmư̆ hiăp, gir kơtir hrăm hră yua anun kâo ăt hơđong pran jua bơwih ƀong. Truh ră anai, ƀing ană bă lêng kơ hơmâo bruă mă, dô̆ rơkơi bơnai. Ră anai kâo dŏ hơdip hrŏm rơkơi bơnai ană tơlŭi, ƀuh ană bă hơđong tơlơi hơdip, kâo hok mơ-ak biă mă”.

Mah ană bă hơđong tơlơi hơdip laih, yă Nay H’Wer ăt djru pơđĭ kyar bơwih ƀong huă, pơgôp amăng man pơdong plơi pla. Ñu hơmâo pơyơr hơdôm hơpluh met lŏn ngă jơlan, troh drôm hĭ phun kyâo boh troh, pơhlôm brơi agaih kiăng man pơkra jơlan bơnga amăng plơi pla.

Lu thun mơtăm, yă Nay H’Wer dưi tŭ mă hră pơpŭ mơnuih ngă hmua rơgơi gưl tơring čar. Ñu ăt hơmâo arăng ruah ngă khua mua jơnum min pơ ala mơnuih ƀôn sang să, laih dong jing Ding kơna Jơnum min djop djuai ania mơnuih mơnam Việt Nam plơi prong AyunPa (hơđăp). Yă Na H’Wer jign mơnuih “tô nao rai” kơplah wa Ping gah hăng mơnuih ƀôn sang:

“Mơnuih ƀôn sang ƀơi anai hơmâo Ping gah hăng kơnuk kơna đing nao biă mă, djru brơi sit nik, djru mơnong ƀong huă, hlô rông anun lĕ rơmô, bê kiăng pơđĭ kyar bơwih ƀong huă, truh pơ bruă djru pơkra ming sang dŏ brơi hơdôm boh sang anŏ tơnap tap. Kơnuk kơna ăt đing nao tuh pơ alin man pơdong anih anom, djru man pơkra jơlan glông, king ia djru ngă hmua. Hlâo adih amăng plơi pla aka ƀu hơmâo jơlan ƀêtông, nao rai tơnap tap, samơ̆ ră anai jơlan amăng plơi pla, jơlan nao pơ hmua lêng kơ tuh ƀêtông, djru brơi neh met wa gêh gal amăng bơwih ƀong ngă hmua. Kâo pơpŭ bơni biă mă Ping gah hăng Kơnuk kơna lêng kơ đing nao, djru brơi tơlơi hơdip kơ neh met wa djuai ania Jarai”.

Ơi Nay Pol-Kơ-iăng Khua anom bruă gru grua-mơnuih mơnam să Ia Rbol, tơring čar Gia Lai brơi thâo, tơlơi yôm hloh mơng yă Nay H’Wer anun lĕ pran gir run găn rơgao tơnap tap. Ƀu dŏ tơguăn hlơi ôh, mơ̆ ñu gir rum mut hrŏm bruă mơnuih mơnam, pơgôp hrŏm hăng gưl Ping gah, gong gai ƀon lan pok pơhai tŭ yua tơlơi črâo trun, hơdră bruă mơng Ping gah hăng kơnuk kơna kiăng pơjing plơi pla hiam klă.

“Rơkơi ñu rơngiă sui laih, sa čô ñu čem rông ană bă, samơ̆ ñu lêng kơ gir run găn rơgao tơnap tap, thâo bơwih ƀong ngă hmua, pơđĭ kyar bơwih ƀong huă, čem rông ană bă hrăm truh anih. Ñu jing sa čô mơnuih ba gru kiăng neh met wa amăng plơi pla hrăm hăng ngă tui, hơmâo abih bang mơnuih pơpŭ bơni yua kơ pran gir run, ƀu hŭi hơget ôh, gir run hrưn đĭ”.

Bơyan bơnga glăk trun rai amăng hmua pơdai Ia Rbol, king ia mơng Ayun Hạ glăk rông ba phun pơdai. Hăng rup rap anun, đah kơmơi djuai ania Jarai gir kơtir kar hăng yă Nay H’Wer ƀu djơ̆ kơnong lĕ pô thâo ngă hmua pơdai đôč ôh mơ̆ ăt lĕ mơnuih ba glăi pran đăo gơnang nao pran gir kơtir bơwih ƀong, hrăm truh anih hăng hơdip bă blai pran khăp pap hăng mơnuih mơnam./.