Plơi Êđê čơkă tuai tui jơlan hơdră ngă phrâo mut phung jar kmar
Thứ bảy, 07:19, 03/01/2026 Công Bắc/Nay Jek pơblang Công Bắc/Nay Jek pơblang
VOV.Jarai-Anih tuai hyu čuă ngui amăng kual plơi pla hlăk jing anăp ngă bruă hơđong tong ten hloh ră anai ƀơi tơring čar Dak Lak amăng jơlan mut phung hăng jar kmar. Ƀơi djop plơi pla, ƀôn lan, dŏ hrŏm, mă bruă hrŏm, găn rơgao dŏ glăi amăng sang anŏ mơnuih ƀôn sang ƀôn sang djuai ania Êđê tuai hor biă mă. Dŏ amăng sang gru đưm sang hăng ngŏ pơdong hăng kyâo pơtâo, hmư̆ ik jua čing, ing jua hơgor, truh pơ bruă nao pơ hmua, hrŏm hăng pô sang amăng plơi tuai amra găn rơgao ĕp lăng bruă mă rim hrơi…lu gru grua hiam dŏ djă pioh tuai tơña bla, ĕp lăng, dŏ hrŏm jĕ giăm biă mă. Găn rơgao djơh hăng amăng plơi pla, ƀing tuai jar kmar thâo hluh lu hăng pơpŭ kơ gru ama grua amĭ djuai ania Êđê, pơgop hrŏm bruă dưi pơtruh nao rai plơi pla mơ̆ng Dak Lak hăng rŏng lŏn tơnah.

Amăng ayuh hyiăng adai angin rơnang phang či truh ƀơi kual Dap Kơdư, rơdêh kai dik dăk arăng đĭ rơyuh rơyah añik añăk ƀơi wông rơdêh, nao ƀơi jơlan lŏn drơ̆t mriah tơplŭk ƀui glăi mơ̆ng hmua, pơrơdŭk pơrơdăk. Jua rơdêh hmư̆ dơdăk juăt laih amăng tơngia hăng lu mơnuih laih anun tơlơi pĕ tlao pơrơhĕ mơak hơmâo tuai Prang đĭ hrŏm amăng rơdêh kai. Ơi Mercler  Olivier, kah pơpha tơlơi mơak amăng pran jua ñu dưi hyu trun hmua ia djuh hăng ană plơi pla tui anai:

 “Mơak biă mă! Ƀing gơmơi dưi găn rơgao hyu hmua, dŏ hăng ană plơi, kiăng thâo hluh lu kơ gru grua tơlơi dŏ dong ƀong huă, tơlơi hơdip mơda, bruă mă rim hrơi pơ anai”.

 Nao pơ djop plơi pla, ala ƀôn djuai ania Êđê ƀơi Dak Lak, tuai jar kmar ƀu kơnong hyu hrŏm amăng plơi pla, yă hyu ĕp lăng amăng djop sang đôč ôh, gơñu hyu čơphil rup, hyu hrŏm amăng hmua, ia djuh, găn rơgao dŏ hrŏm tơnă asơi hơbai añăm, ƀong huă hrŏm amăng plơi pla. Yă Mercler Claire, tuai Prang mơ̆n, ñu pơdah pran jua mơak biă mă hăng tơlơi glăm ba mơ̆ng ƀing đah kơmơi djuai ania Êđê amăng tơlơi hơdip, lơ̆m plơi pla. Ñu ƀuh ƀing đah kơmơi djua ania găng añrăng biă mă; ƀu kơnong hyu ngă hmua, ngă bruă hrŏm đôč ôh, dŏ jing mơnuih ngă pô sang phun amăng sang anŏ.

  “Ƀing đah kơmơi amăng gru grua hiam djuai ania Êđê ƀuyh yom biă mă, hơmâo tơlơi gơgrong ba amăng sang anŏ. Tơlơi anai ñu phara biă, ƀu hơmâo atur gru grua hiam ană mơnuih mơ̆, arăng pơpŭ kơ đah kơmơi lăng yom hrup anun. Kâo ƀuh tơlơi anun, đah kơmơi hơmâo anih dŏ klă biă mă kơ ƀing đah kơmơi hrơi”.

 Hơdôm tơlơi gan rơgao mơak lăng kah hăng amuñ amĕ đôč, pok brơi kơ ƀing tuai jar kmar sa tơlơi lăng ñu phara kơ tơlơi hơdip mơda, gru grua hiam djop djuai ania Việt Nam-anih hơmâo tơlơi lir hơbit khul mơnuih mơnam, tơlơi gơgrong ba mơ̆ng sang anŏ laih anun tơlơi jĕ giăm nao rai mơak hăng lŏn mơnai glai klô ăt dưi djă pioh hnơ̆ng hnăi kơ lu gưl hnơr rơnuk ană tơčô.

 Y Tiên Niê Kdăm, mơnuih ba hyu tuai hyu ngu amăng plơi pla Êđê, ñu lu thun laih ba nao tuai jar kmar hyu dŏ glăi, ngui ngor pit mlam amăng sang anŏ lu plơi pla amăng Dak Lak. Hăng ñu, rim wơ̆t đuăi hyu anun, ƀu kơnong jak hyu sa tuôr khul tuai nao hrŏm, lăi pơthâo gru grua amăng plơi pla, kiăng kơ tuai thâo hluh đôč ôh, dŏ sa tơlơi đăo kơnang kơjăp amăng pran jua lăi pơthâo tơlơi hơdip mơda tơđar hrơi amăng plơi pla ta pô. Y Tiên brơi thâo, tuai jing sa črăn phiăn hơmâo amăng tơlơi hơdip mơda, akŏ pơjing tơlơi bơwih ƀong huă, laih anun pôr pơthâo gru grua hiam đưm hăng tơlơi hơmâo tơpă sit nik.

 “Tuai mơ̆ng dêh čar tač rơngiao lĕ rai găn rơgao dŏ glăi amăng plơi pla, mơnuih ƀôn sang hơ̆k mơak mơ̆n čơkă jum, pơ-ư ang yua dưi čơkă jum anun hăng abih pran jua, tơlơi kiăng laih anun tơpă biă mă amăng pran jua đăo kơnang hloh”.

 Sang anŏ bơn  H’Đor Êñuôl dŏ ƀơi Čuah, să Krông Ana, tơring čar Dak Lak ră anai hlong juăt jăi laih bruă čơkă tuai dêh čar tač rơngiao dŏ glăi amăng sang anŏ, hăng sang gru đưm djuai ania pơdong hăng kyâo, dŏ hrŏm amăng pă rơnuk laih. Tơlơi hơdip mơda rim hrơi, mah hơmâo tuai hai ăt mơak mơ̆n. H’Đor ăt dik dik mơñam mrai ñu, ƀă ană rơbat hyu  mă bruă, hơtŭk riă tơnă hơbai amăng sang anŏ, ƀă ană nao hrŏm tuai pơ hmua, tom rơkơi sang tuai kiăo tui nao ĕp lăng bruă mă rim hrơi juăt laih. Găn rơgao hơdôm wơ̆t čơkă tuai djơh hăng anun, H’Đor lăi lĕ, tuai dêh čar tač rơngiao nao ngui sit biă gơ̆, arăng kiăng dŏ glăi sem lăng, tơlơi hơdip mơda sit nik mơ̆ng ƀing ta, dŏ hrŏm hơbit ƀuh bruă ngă sit nik amăng sang anŏ đôč.

“Hnang blung kâo pơmin čơkă tuai dêh čar tač rơngiao tơnap biă mă, samơ̆ găn rơgao hĭ dua klâo wơ̆t ta ƀuh amuñ mơ̆n dah, moai ñu bĕ, ta hơdip tơpă đôč noh, ngă bruă tơpă hơgĕt ta juăt ngă kah hăng tơđar pioh kơ ƀing tuai ñu ƀuh hăng găn rơgao lăng tơlơi hơdip mơda tơpă biă mă mơ̆ng ƀing ta. Ƀrư̆ ƀrư̆ ta kơjăp pran jua h’ĭn mơ̆n pơhiăp hrŏm ƀing tuai”.

Čơkă tuai hyu ngui dŏ glăi amăng plơi pla ƀơi tơring čar Dak Lak hlăk jing jơlan gah pơmin nao kơ bruă kơhnăk hăng akŏ pơdong lu ruăi bruă lir hơbit hơđong na nao. Ƀơi ƀuôn Tuôr, să Hòa Phú, rơkơi bơnai bơn H’Belly Êban hơmâo pơdong sang Êđê gru grua đưm, ngă anih dŏ hăng čơkă tuai apah dŏ glăi hăng sang anŏ, dŏ dong ƀong huă hrŏm sang anŏ, ngă rah anih apah homestay pioh kơ tuai jưh. Kiăng dưi pơhiăp nao rai hruaih hăng tuai jar kmar, ñu hrăm pơhiăp tơlơi Angle, tơlơi Prang. Tui hăng H’Belly, tuai dŏ glăi amăng plơi pla lĕ abih ană plơi pla ngă hrŏm, kah pơpha nao rai tơdruă bruă mă, prăk kơmlai. Bruă čơkă tuai hyu ngui amăng plơi pla, anăp nao čơkă tuai jar kmar, amra djru kơ ană plơi pla djă pioh klă hloh gru grua hiam đưm djuai ania, hơdôm rơnoh yom hiam klă, tơlơi phiăn juăt djuai ania pô.

“Ngă bruă čơkă tuai hyu ngui amăng plơi pla, khom ngă hrŏm lir hơbit amăng plơi pla, ngă bruă hruaih kơhnăk hloh. Samơ̆ sa tơlơiyom hloh lĕ rim sang anŏ, rim plơi pla khom thâo djă pioh gru grua djuai ania ta pô mơ̆ng đưm. Yua kơ tuai rai ngui ƀu kơnong dŏ glăi ƀong huă đih đŏm đôč ôh, kiăng găn rơgao, hyu hrŏm lăng bruă mă, tơlơi dŏ dong ƀong huă, mut hrŏm ngui ngor tui tơlơi phiăn juăt, gru đưm laih anun hmư̆ tơlơi ră ruai phun akha kơ plơi pla mơ̆ng đưm”.

Ơi Trần Hồng Tiến, Khua Gơnong bruă gru grua Pơrơguăt drơi jăn hăng Tuai čuă ngui tơring čar Dak Lak brơi thâo, tuai čuă ngui dŏ glăi amăng plơi pla lĕ anăp ngă bruă, jơlan gah pơđĭ kyar bơwih ƀong huă phrâo, djru hrŏm djă pioh gru grua hiam đưm djuai ania hăng lăi pơtong tơlơi glăm ba mơ̆ng pô hơmâo gru grua, djuai ania dŏ djă pioh, mơnuih ƀôn sang plơi pla anun mut hrŏm phung jar kmar ră anai.

“Ƀing gơmơi amra hneč mă anŏ gêh găl plơi pla hơmâo kông ngăn gru grua đưm, hrŏm hăng tơlơi djru tuh pơ alin mơ̆ng kơnuk kơna laih anun lu jơlan hơdră mơ̆ng dêh čar pơtrun, pioh djru ba mơnuih ƀôn sang djuai ƀiă djă pioh polar tui rơnoh yom gru ama grua amĭ lir hơbit hăng pơđĭ kyar bruă tuai hyu ngui amăng plơi pla”.

Mơ̆ng rơdêh kai, rơdêh dăk nao pơ hmua, mơ̆ng mông huă ƀong  čơlŭ añăm tơrong, jam añăm hla plum pơdong brơi, pŭ kơ tuai huăi ƀong hrŏm hăng sang anŏ, truh pơ hơdôm tơlơi ră ruai kơtuai akhan, ră ruai kơ không mơñam mrai, không rơngaih, tơruai dŏ rơwơi mrai, pih kơpaih, truh dŏ ber jum dar tơpur ƀudah dŏ pơtum ƀơi adring anăp sang. Adring amăng hmư̆ jua jĭng čêng, čing hơgor, bruă čơkă tuai dŏ amăng sang anŏ lơ̆m plơi pla ƀơi Dak Lak hơmâo djă ba anŏ hiam gru grua đưm, brơi ƀing tuai găn rơngiao dŏ hrŏm kiăng pơ-ư ang hăng ƀing tuai thâo ƀuh thâo hluh kơ tơlơi hơdip mơad, tơlơi dŏ dong ƀong huă mơ̆ng djuai ania, plơi pla dưi pơtruh hăng gơyut gơyâo jar kmar.

 

 

Công Bắc/Nay Jek pơblang

Viết bình luận

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC