VOV4.Jarai - Hơdôm thun je# hăng anai tơlơi bơwih [ong, mơnuih mơnam pơđ^ kyar, ]ơđai muai lăi hrom hăng ]ơđai muai đah kơmơi lăi ha jăn [ơi tơring ]ar Kontum dưi hmâo sang ano#, mơnuih mơnam đing nao.

Khă hnun hai ăt do# hmâo mơn [ơi sa dua anih anom hmâo mơnuih pơmin “lăng ană rơkơi yôm hloh ană đah kơmơi”, laih anun tơlơi taih amang, ]ơđai muai hmâo ara\ng mă pơgo# ăt do# mơn.

{ơi anăp tơlơi anai, kiăng pơgang ]ơđai muai đah kơmơi, [ơi tơring ]ar Kontum hmâo laih lu hơdră ngă ba glăi bôh tơhnal sit nik.

Amăng tơlơi ruai rim hrơi hăng mơnuih [ôn sang amăng plơi, ơi A Jar, sa mơnuih thâo hră djuai ania Hơdang do# bơnai Bahnar, tơkeng rai pơ\ plơi Plei Đôn, phường Quang Trung, plơi prong Kontum juăt djong bâo nao tơlơi dleh glar mơng đah kơmơi amăng sang ano#.

~u brơi thâo, plơi hơdôm thun gum hrom bruă mơnuih mơnam, jing ding kơna Jơnum min djop djuai ania mơnuih mơnam dêh ]ar Việt Nam tơring ]ar Kontum, laih anun Khul hyu hơduah tơ`a mơnuih [ôn sang… `u hmâo lăng [uh lu tơlơi păp drap mơ\ đah kơmơi, ]ơđai đah kơmơi le\ pô bơdjơ\ nao hăng tơlơi taih amang amăng sang ano# hăng tơlơi mă pơgo#.

Mơnuih djuai ania [ia\ [ơi Dăp Kơdư tui kơnung djuai am^, đah kơmơi hmư\ hing le\ pô sang, hmâo tơlơi dưi gơgrong hlâo amăng sang ano# kơnung djuai, samơ\ bôh nik `u gơ`u dleh glar biă yua kơ djop bruă anet prong leng truh tơngan bơnai soh.

Yua anun ơi A Jar kiăng djru pran hrom amăng bruă pơplih tơlơi pơmin mơng mơnuih [ôn sang thâo gum ba bruă hăng đah kơmơi lăi hrom hăng ]ơđai muai đah kơmơi lăi ha jăn:

“Đah kơmơi dưi djru am^ ama lu hloh. Abih bang djop bruă amăng sang ano#, kah hăng tơnă hơbai, laih anun hyu e\p djuh, mă ia leng kơ đah kơmơi soh. Đah kơmơi tui anun samơ\ bruă mă le\ dra#u biă, lu hloh.

Đah rơkơi amra hmâo hơdôm mông pơdơi pơdă samơ\ đah kơmơi le\ kah hăng mă bruă na nao sa hrơi.

Mlăm, anun le\ mơnu\ djo# tal sa, tal dua tơgu\ pơtop pơdai, hroh braih laih tơdơi kơ anun nao mă ia, lom anun đah rơkơi le\ do# pit truh kơ adai rơđah”.

}ơđai muai djuai ania [ia\ Bahnar phing kơ pran pơdah atông ]ing hơgor

Tơring ]ar Kontum ră anai hmâo rơbêh kơ 184.000 ]ô ]ơđai muai, amăng anun ]ơđai muai đah kơmơi hmâo 49%.

Kiăng pơjing tơlơi dưm kơnar amăng hơdră lăng pơsit mơng mơnuih prong pioh kơ [ing ]ơđai đah kơmơi, 102 bôh să, phường, tơring kual 10 bôh tơring glông, plơi prong mơng tơring ]ar hmâo laih lu hơdră ngă thâo.

Rơđah biă `u, kah hăng: 42 bôh să hmâo mơnuih gum bruă pơgang ]ơđai muai [ơi plơi pla; 21 Gru\p gum hrom mơng ]ơđai muai…

Mơng hơdôm hơdră anai, hluai tui hơdôm mông bưp [o# mơta [udah jơnum, adơi amai hăng abih bang [ing đah rơkơi hmâo tal bơkơtuai kơ hơdră do\ do\ng dưm kơnar hăng ană bă; hơdră bơwih brơi, pơgang ba ]ơđai muai amra hmâo tơlơi taih amang, hmâo ara\ng mă pơgo#...

Bruă lăi pơhing dưi ngă tui na nao hăng lu hơdră lu mơta hmâo pơplih tui laih tơlơi pơmin mơng mơnuih do# hmâo tơlơi pơmin “lăng rơkơi yôm hloh đah kơmơi”.

Amai Ngô Thị Sâm, sang [ơi Khối 9, tơring kual Đak Tô, tơring glông Đak Tô hmâo sa bôh sang ano# anet yâu mơ-ak hăng dua ]ô ană đah kơmơi lăi tui anai:

“Sang ano# kâo [u hmâo tơlơi pơmin lăng rơkơi yôm hloh đah kơmơi ôh. Kâo pơmin dua ]ô ană đah kơmơi kâo suaih pral, hrăm hră rơgơi tui anun kâo [uh mơ-ak laih.

Yua anun mơng hrơi tơkeng rai dua rơkơi bơnai kâo mơ-ak biă yua kơ mưn [uh ană pô suaih pral.

Dua dong le\ ră anai prong đ^ [ing gơ`u hrăm hră triăng biă, hrăm rơgơi dong, anun yơh kâo [uh [u hmâo tơlơi hơget rơngôt ôh hăng wot rơkơi kâo hai ăt tui anun mơn.

Thâo kiăng kơ ană biă, ană đah kơmơi yôm biă hmâo hơdôm tơlơi hơget thơ leng kơ lăi pơthâo hăng ama gơ`u soh anun kâo [uh mơ-ak biă”.

Tơlơi mơ-ak do# [ơi Am^ mơng sa ]ô ]ơđai đah kơmơi pơ\ plơi prong Kontum  

Hrom hăng gru nam lăp mơ-ak amăng tơlơi pơmin mơng sang ano#, mơnuih mơnam kơ ]ơđai muai đah kơmơi, hơdôm gưl, hơdôm gơnong bruă mơng tơring ]ar Kontum ăt pioh laih mơn tơlơi lăng ba hăng hrưn đ^ klă kiăng pơgang [ing ]ơđai, biă `u ]ơđai muai hơd^p amăng hơdôm bôh sang ano# [un rin, ]ơđai muai tơnap tap…

Ơi A Đe, Khua Sang să Tê Xăng, tơring glông Tu\ Mrong brơi thâo, kiăng bơwih brơi, pơgang [ing ]ơđai đah kơmơi, gong gai hăng rim sang ano# leng kơ hmâo bruă gơgrong:

“Mơnuih mơnam pơđ^ kyar anun mơta sat `u ăt [u tlaih mơn. Bơ\ bruă hyu lăi pơhing hăng gong gai [ơi anai sa le\ neh wa khom kơđiăng hăng ană bă pô glăk amăng thun hlăk muai khom wai lăng kơja\p hăng ană bă.

Dua le\ bơdjơ\ nao kông ang gơgrong gah tơlơi anai kiăng pơgang tơdah hmâo tơlơi hơget thơ kiăng thâo hmao tlôn”.

5 thun rơgao tơring ]ar Kontum hmâo 69 ]ô ]ơđai đah kơmơi hmâo ara\ng kơtư\ juă, abih bang hơdôm mơta tơlơi leng kơ dưi pơsir djơ\ tơlơi pơkă mơng tơlơi phiăn.

Bruă pơgang, bơwih brơi hăng pơtô juăt ]ơđai muai lăi hrom, pơgang pơgăn ara\ng kơtư\ juă ]ơđai muai đah kơmơi lăi ha jăn jai hrơi jai dưi hmâo hơdôm gưl, hơdôm gơnong bruă đing nao.

Khă hnun hai tui hăng yă Triệu Thị Linh, Khua Gru\p Sang ano# hăng mơnuih mơnam, Khul pơlir hơbit đah kơmơi tơring ]ar Kontum le\, ano# kiăng hloh, yôm hloh ăt le\ mơng rim sang ano# mơn kiăng ]ơđai đah kơmơi mơng tơring ]ar dưi hơd^p amăng anih anom pơhlôm, bro# prong wot drơi jăn hăng pran jua:

“Blung hlâo le\ sang ano#. Yua kơ sang ano# le\ phun than pơjing rai kơnuih ană mơnuih. {ơi anun sang ano# amra pơtô juăt ]ơđai muai, pơtô thâo pơpu\ luă tơgu\ mơnuih prong hloh, lăng ba pô anet hloh kơ ta.

Brơi ]ơđai nao hrăm hră anun le\ sa bruă, samơ\ khom pơtô brơi ]ơđai thâo pơgang mă pô. {udah pơtô brơi ]ơđai [u dưi brơi mơnuih pơkon rơvư [ơi drơi jăn pô.

Hăng [ing ta ăt [u dưi lui raih mơn hăng [ing mơnuih amăng sang ano# pô hăng gơyut gơyâu [udah adơi ayong.

Anun le\ hơdôm mơnuih mơ\ sang ano# [u đing nao. Ta ăt anăm pơmin mơn ]ơđai do# anet đơi kiăng lăi hơdôm tơlơi anun”.

Hăng hơdôm hơdră ngă ba glăi bôh tơhnal, sit nik brơi [uh [ơi tơring ]ar Kontum tơlơi pơmin mơng mơnuih [ôn sang kơ ]ơđai muai đah kơmơi hmâo laih lu tơlơi pơplih klă bơhmu hăng hlâo adih.

Anai le\ tơlơi gêh gal kiăng pơsir khop kiăng kơ tơlơi kah pha hăng ]ơđai muai đah kơmơi; plai [ia\ tơlơi [u dưm kơnar gah bơnai hăng rơkơi…

Hăng yôm phăn hloh dong le\ [ing ]ơđai đah kơmơi dưi hơd^p amăng tơlơi kiăng khăp mơng am^ amam, hmâo anih anom hơd^p pơhlôm, klă hiam kiăng bro# prong wot pran jua hăng drơi jăn./.

Khoa Điềm: Pô ]ih – Siu H’ Prăk: Pô pơblang