VOV4.Jarai - Lo\n ia Việt Nam ta hmâo 54 djuai ania adơi ayong. Rim djuai ania hmâo gru grua pha ra, ha jăn pơjing rai bôh thâo lu mơta samơ\ hmâo sa hrom mơng djuai ania Việt Nam.

Gru grua djuai ania yơh pran kơtang ru\ đ^ amăng lăm, jing gru than pơdah abih bang hloh tơlơi [uh [o# mơng rim djuai ania lom bơkơtuai mut hrom.

Đơ đam ro\ng lo\n glăk sut lui hơdôm ano# ngă gun mơng lo\n ia, djuai ania hăng ngă gal brơi tơlơi bơkơtuai bôh thâo kơtang hloh akă [u hmâo mơng hlâo.

Samơ\, hrom hăng anun `u ăt kiăng pơgang ba mơn hơdôm gru pha ra mơng rim gru grua bôh thâo đưm. Djuai ania Việt Nam ăt [u do\ng gah rơngiao tơlơi anun mơn.

Hơdôm thun rơgao, Ping gah, Kơnuk kơna Việt Nam lăng yôm biă hơdră bruă djuai ania, biă `u pơhlôm tơlơi dưi djă pioh gru grua bôh thâo mơng neh wa djuai ania [ia\.

Lu tơlơi phiăn, phiăn pơkă dưi hmâo Kơnuk kơna ba tơbiă kiăng ngă rơđah hơdôm tơlơi dưi ană mơnuih (amăng anun hmâo wot mơnuih [ôn sang djop djuai ania [ia\ mơnuih hloh).

Anai le\ phun akha djơ\ phiăn kơ bruă pơgang, djă pioh gru grua bôh thâo mơng djop djuai ania [ia\.

Hrom hăng anun, Kơnuk kơna ăt [u pơdơi ba tơbiă mơn hơdôm hơdră bruă, jơlan hơdră djru gum kiăng gal brơi mơnuih [ôn sang djop djuai ania [ia\ pơđ^ tui tơlơi hơd^p mơda wot bôh thâo gơnam tam hăng bôh thâo pran jua.

Nai tha prin, nai prin tha Lê Ngọc Thắng, Khua Anom kơsem min djuai ania – Jơnum min djuai ania Khua pơ ala mơnuih [ôn sang dêh ]ar pơsit:

“Tơdah lăi djơ\ mơn, mơng tơdơi kơ Tơlơi pơtrun pơsit mrô 5 mơng Ping gah tal 8 thun 1998 truh ră anai hăng Tơlơi pơtrun pơsit mrô 33 jơnum Ping gah lok 9 tal 11 phrâo rơgao le\ tơlơi pơgang gru grua bôh thâo đưm jing sa jơlan pơsit nao yôm phăn mơng Ping gah ta amăng rơnuk mut hrom pơhư tơbiă.

Anai le\ tơhnal [ing ta lăng glăi, lăng tui hăng ăt mơng anun mơn, [ing ta [uh hmâo lu glông hơdră bruă hrom hăng tơlơi pơđ^ kyar gah bơwih [ong hă hmâo lu jơlan pơsir, jơlan hơdră pơkă mơng lo\n ia kơ bôh thâo đưm djru pơgang gru grua bôh thâo đưm mơng djop djuai ania”.

Amăng tơlơi ]ih “Pơgang, pơlar bôh thâo đưm djop djuai ania rơnuk mut hrom” dưi ]ih amăng blan 4/2019, amăng plăng web: https://www.gdnd.vn/ yă Nguyễn Thị Hải Nhung, Khua wai lăng bruă bôh thâo djuai ania, Ding jum bôh thâo, bơkơja\p drơi jăn hăng tuai ]ua\ ngui brơi thâo: Khă bruă pơgang, ngă tui nua yôm bôh thâo djop djuai ania, biă `u le\ djop djuai ania [ia\ mơng Ping gah, Kơnuk kơna hăng lu mơnuih đing nao ngă tui. Khă hnun hai, bruă anai ăt do# hmâo mơn hơdôm tơlơi akă gal.

Amăng anun, dưi lăi nao truh bruă [ing ta ăt akă hmâo sa tơlơi phiăn pha ra kơ bruă djuai ania kiăng pơplih phrâo hơdôm tơlơi pơmin mơng Ping gah, ngă phun than djơ\ phiăn pơplih pơkra hơdră bruă gah tơlơi bôh thâo djop djuai ania [ia\.

Sa dua hơdră bruă gah bôh thâo lom dưi pok pơhai do# hmâo lu tơlơi pơmin bơhmu nao rai kơplah wah djop djuai ania ba truh bruă pơgang bưp [u [ia\ tơlơi tơnap.

Anun ăt le\ sa amăng hơdôm bôh than ngă sa dua jơlan hơdră, ako# bruă pơgang hăng ngă tui hơdôm nua yôm bôh thâo phiăn juăt mơng djop djuai ania dưi pơdo\ng hăng pơsit samơ\ [u hmâo prăk pioh yua kơ bruă pok pơhai, khom ngă tui hơdră pơhrua nao hrom amăng ngăn drăp bruă mă rim thun mơng anom bruă, [udah tuh pơplai akă djơ\ bơhmu hăng tơlơi rơkâo mơng kiăng sit.

Bruă pơplih tơlơi mơnuih mơnam hơdôm bruă mă bôh thâo djuai ania [ơi kual ]ư\ siăng hăng kual djuai ania [ia\ tơnap tap biă, kah hăng [u hmâo ôh.

Hrom hăng anun, lom pơplih phrâo bruă măi mok, pơplih phrâo plơi prong ăt ngă brơi kơ bôh thâo, anih anom do# gơgrong mơng sa dua djuai ania nhep h^ mơn, kơ[ah lo\n ngă đang hmua, hmâo jơlan gah kơdun mut amăng kual asuek, ataih.

Biă `u, tơlơi bơkơtuai, pơhrua nao rai bôh thâo pơdah ta`, kơtang biă ngă bruă pơgang hơdôm nua yôm gru grua bôh thâo phiăn juăt mơng rim djuai ania [ơ [rư\ rơngiă tui.

Tui hăng yă Nguyễn Thị Hải Nhung, sa amăng hơdôm bôh than ba truh tơlơi anun amra yap nao tơlơi hleh hloh gah bôh thâo pơđ^ kyar kơplah wah kual djuai ania [ia\ hăng kual ]ư\ siăng hăng hơdôm kual pơkon amăng đơ đam lo\n ia jai hrơi jai hmâo jơlan gah lu tui; bruă pơgang, pơlar nua yôm bôh thâo mơng djop djuai ania [ia\ amăng bôh nik akă sit nik dưi lăng yôm djơ\ rơnoh hăng tuh pơplai lăp djơ\, akă djơ\ hăng tơlơi kiăng ba tơbiă; hơdôm plơi pla kual djuai ania [ia\ do# [un rin, lo\n do# prong, rơnoh mrô mơnuih do# hui hăng [u hơbit, sa dua djuai ania do# hơd^p plah nao rai, tơlơi pơhiăp, phiăn juăt [u hơhru\p, bôh thâo hră [u dưm kơnar; nua bôh thâo phiăn juăt mơng sa dua djuai ania amra rơngiă h^, pơplih h^.

Sa dua gru bôh thâo klă hiam mơng djuai ania [ia\ akă dưi djă pioh hăng ngă tui djơ\ rơnoh; bruă pơđ^ kyar hơdôm nua yôm phrâo [u lu, kơ[ah ano# kơja\p `u…

Dong mơng anun, yă Hải Nhung ba tơbiă khom hmâo jơlan pơsir phun kiăng ngă klă bruă pơgang hăng ngă tui hơdôm nua yôm bôh thâo phiăn juăt kual neh wa djuai ania [ia\.

Blung hlâo le\ pơplih phrâo hơdră bruă pioh kơ bôh thâo djuai ania anăp nao phun akha, ha amăng ple\, sui thun.

Amăng tơlơi ră anai, kiăng mă yua hơdom hơdră bruă rơđah rơđông hơbit amăng bruă pơgang hơdôm nua yôm bôh thâo phiăn juăt.

Kơtưn ngăn rơnoh tuh pơplai kiăng djru hơdôm bôh plơi pla kual ]ư\ siăng pơdo\ng hơdôm hơdră bôh thâo djơ\ hăng bôh thâo phiăn juăt mơng rim djuai ania.

Djru bruă djă pioh tơlơi pơhiăp, bôh hră ]ih mơng djop djuai ania hluai tui pơtô tơlơi pơhiăp, bôh hră mơng djop djuai ania [ia\ kơ mơnuih apăn bruă, mơnuih mă bruă ]ar, mơnuih mă bruă [ơi hơdôm kual asuek, ataih, anih hmâo djop djuai ania [ia\ do#.

Pơdo\ng hơdôm jơlan hơdră, kơ]a\o bruă pơphun bơkơtuai bôh thâo, adôh suang kơplah wah djop djuai ania.

Hmâo hơdră bruă djơ\ hăng bruă pơtô pơhra\m, pơhra\m pơđ^ tui ano# kơja\p mơnuih apăn bruă ngă bruă bôh thâo đưm.

Nai tha prin, nai prin tha Lê Ngọc Thắng ăt pơdah pran jua kiăng hmâo sa hơdră bruă lăp djơ\ pioh djă pioh, ngă tui hơdôm nua yôm bôh thâo mơng neh wa djuai ania [ia\, biă `u le\ djuai ania [ia\ hloh kơ 10.000 ]ô mơnuih.

“Wa Hồ tom lăi, bơnah gah Khua pơ ala mơnuih [ôn sang, hmâo djop laih khua pơ ala mơnuih [ôn sang djop djuai ania samơ\ gah kơnuk kơna mơng thun 1946 Wa hmâo lăi laih hmâo mơnuih djuai ania [ia\ kiăng bơwih brơi kơ abih bang djop neh wa.

Hơdră bruă rơkâo brơi pha ra, hơdră bruă pơtrun brơi pha ra, hơdră bruă bơwih brơi pha ra.

Lăi truh hơdră bruă bơwih brơi le\ khom lăng nao truh abih bang, lu pran, khom hmâo bôh thâo.

~u [u dưi kiăo tui sa rơwang bruă, tui hơdră ngă kho\ng kho\t mơ\ [ing ta pơmin anun le\ hăng plơi pla djuai ania anai pơmin kơ hơdră bruă le\ sa amăng hơdôm bôh thâo yôm phăn.

Khom tu\ mă [ing rơgơi kơhnâo, mơnuih hmâo tơhnal lăng kơ bruă bơwih [ong, bruă kơđi ]ar, tơlơi rơnuk rơnua pơgang lo\n ia anun kah mơng dưi ruah pơkă”./.

Hải Huyền  VOV ]ih – Siu H’ Prăk pơblang