Hmâo bôh tơhnal anun, hrom hăng tơlơi mut sa jua tơma sa pan, gum hrom hơbit mơng mơnuih ƀôn sang, khom yap nao bruă mă mơng mơnuih ba jơlan hlâo lĕ ơi Lê Xuân Mao. Khă dô̆ ngă khua plơi ƀudah hơdai nao bruă apăn phrâo, ñu ăt klă na nao mơn, bruă gơgrong hăng hơdôm bruă mă, jing laih “asar amăng lăm” nao hrom hăng mơnuih ƀôn sang amăng plơi pla, să; pơdŏng kual mơnuih ƀôn sang dô̆ pơhlôm, hơđong, ƀu hmâo mơnuih ngă soh hăng tơlơi črih čruai mơnuih mơnam.

Thôn 17 ră anai dưi tô nao rai hăng kual krah să Ea Ning, tơring glông Čư̆ Kuiñ hăng jơlan ƀê tông prong rơhaih, hmâo apui pơčrang rơđah amăng mlăm mơmot. Tui hăng ơi Nguyễn Văn Bá, sa čô mơnuih ƀôn sang ƀơi thôn 17, jơlan anai dưi pơdŏng đĭ jing mơng tơlơi gum tơngan hrom mơng djop mơnuih gum hơgôp prăk, lŏn hăng pran mă bruă. Tơlơi gum hrom, nao hrom mơng mơnuih ƀôn sang thôn 17 ăt djru ngă hơđong mơn bruă wai lăng kơjăp, pran jua iao gah jai hrơi hruă kơjăp, tơlơi klĕ dŏp gơnam mă mơng đang hmua, phă phun pla ƀu hmâo dong tah. Ơi Nguyễn Văn Bá brơi thâo, neh wa amăng thôn ră anai hơđong pran jua bơwih ƀong huă laih.

 “Hlâo adih, anai lĕ anih anom dleh tơnap biă, hơdôm djuai tơlơi ƀing ngă soh nao klĕ dŏp, xì ke, hot jrao, plăh mă gơnam ăt hmâo mơn. Samơ̆ mơng hrơi pok pơhai abih bang mơnuih ƀôn sang ngă klă bruă pơgang rơnuk rơnua hăng pơgang plơi pla, hơđong Lŏn ia lĕ dưi hmâo tơlơi gum hrom mơng abih bang mơnuih ƀôn sang ƀơi anai, ƀing gơmơi hmâo pơtrut kơdun laih tơlơi črih čruai ƀơi kual anai jai hrơi jai plai ƀiă laih. Rơđah biă ñu lĕ Khua plơi ơi Mao, ñu hmâo pran jua gơgrong rah, hmâo tơlơi găn rơgao rah, bruă wai lăng, pơdŏng bruă mă truh kơ pơphun ngă hơđong plơi pla, rơnuk rơnua ƀôn lan”.

Ơi Mao mơ̆ ơi Nguyễn Văn Bá bâo nao lĕ Lê Xuân Mao, khua thôn 17 mơng thun 2014, lom Kông ang tơring čar Daklak ruah anih anom anai ngă hơdră pơphô hlâo “Kual mơnuih ƀôn sang dô̆ pơhlôm, hơđong, ƀu hmâo mơnuih ngă soh hăng črih čruai mơnuih mơnam”. Kiăng bruă pơdŏng hơdră tañ hmâo bôh tơhnal sit nik, ơi Lê Xuân Mao hmâo pơphô laih kơ gưl Ping gah, Gong gai plơi pla pơphun hơdôm mông lăi pơhing, bơkơtuai, ră ruai hăng mơnuih ƀôn sang, pơsir kơđi tơlơi bơrơdjơ̆ bơrơsao, pơđĭ tui pran jua gum hrom hơbit, hơkrŭ đĭ pran jua plơi pla, ngă pơplih ƀing tôm ngă soh. Ơi Lê Xuân Mao hơdor glăi:

 “Ƀing gơmơi pơphun pơdŏng hơdră Kual mơnuih ƀôn sang dô̆ pơhlôm klă, hơđong, ƀu hmâo mơnuih ngă soh hăng črih čruai mơnuih mơnam, truh ră anai hmâo 8 thun laih. Ƀing gơmơi juăt pơphun jơnum mơnuih ƀôn sang, lăi pơhing kơ mơnuih ƀôn sang kơ pơgang rơnuk rơnua lŏn ia, anun lĕ rim mơnuih lĕ rim tơhan kông ang. Dua lĕ hmâo 5 Grŭp pơlir hrom amăng plơi lĕ rim grŭp lĕ sa grŭp pơgang, pơgăn ƀing ngă soh. Ƀing gơmơi lăi pơhing, pơphun akô̆ bruă pơgang rơnuk rơnua, hơđong plơi pla, laih anun pơđĭ tui tơlơi pơmin mơng mơnuih ƀôn sang kiăng hơdip hrom mơ-ak klă hloh hăng ngă klă bruă mă pioh pơhlôm rơnuk rơnua, hơđong plơi pla”.

Rơgao kơ lăi pơhing, pơphun, truh ră anai, mơnuih ƀôn sang thôn 17 hmâo jao nôp 5 ƀĕ phao pơkra mă, pơplih pran jua 12 čô mơnuih hlăk ai juăt ngă soh tơlơi phiăn hăng pơkôl ƀu ngă soh glăi tơlơi phiăn. Grŭp wai lăng mă pô plơi hyu tir na nao, thâo hăng gum hrom pơgăn 34 mơta kơđi tơlơi hlăk ai bơpơtaih, ngă pơrai 23 grŭp hlăk ai juăt tum pơƀut rơgao mông pơkă ngă rung răng amăng plơi pla, hluai tui sang anô̆ kiăng pơsur gơñu pơtă pơtăn hăng wai lăng ƀu pioh ƀing hlăk ai ngă soh tơlơi phiăn.

Drơi pô ơi Mao ăt gum hrom mơn hăng khul Kông ang să pơsir 14 mơta tơlơi rŏng ngă rơka ruă, pơsir 20 mơta kơđi tơlơi bơrơdjơ̆ bơrơsao amăng mơnuih ƀôn sang, gum hrom thâo, ƀom 5 mơta tơlơi ngui hla ƀai ƀong prăk, lăi pơhing kơ Kông ang să 12 mơta tơlơi pơhing hmâo nua yôm wai lăng rơnuk rơnua, hơđong tơlơi hơdip mơnuih ƀôn sang ƀơi să.

 “Hăng bôh tơhnal mơng hơdră anun lĕ ăt lăp djơ̆ mơn bruă mă mơng ơi Lê Xuân Mao, Khua grŭp hơdră ngă pơphô, lăng yôm pran jua gơgrong amăng bruă pơhlôm rơnuk rơnua, hơđong ƀơi thôn 17 ăt kah hăng ƀơi đơ đam să. Ñu lĕ mơnuih hur har pran jua, abih pran jua amăng bruă mă, hmâo lu tơlơi gum hơgôp prong kơ kông ang să ăt kah hăng gong gai plơi pla amăng bruă pơhlôm rơnuk rơnua, hơđong. Mơng bôh tơhnal dưi hmâo anun ƀơi hơdră ngă ƀơi thôn 17 Kông ang să ăt hmâo pơhư prong mơn 2 hơdră ngă ƀơi thôn 24 hăng 22 să Ea Ning”.

Mơng rơnuč thun 2021, ơi Mao pơdơi bruă ngă Khua Thôn 17, hơdai nao ngă Khua Khul mơnuih tha rơma hăng Khul mơnuih djơ̆ pŭt jrao hret/dioxin să Ea Ning. Ñu ăt glăk ngă mơn khua pơ ala mơnuih ƀôn sang gưl tơring glông hăng ding kơna Jơnum min djop djuai ania mơnuih mơnam dêh čar Việt Nam tơring glông Čư̆ Kuiñ. Ƀơi thun 65, ñu ăt kĕ phĭ mơn hăng mơnuih ƀôn sang amăng thôn, pioh lu mông hyu tơña bla, pơsur hơdôm mơnuih ngă giong bruă dô̆ amăng sang mơnă hăng pơwot glăi plơi pla, pơtă pơtăn gơñu pơkra drơi bơwih ƀong huă, ƀu dưi ngă dong tan tơlơi soh phiăn.

Hăng hơdôm tơlơi gum hơgôp anun, ơi Lê Xuân Mao dưi hmâo mơnuih ƀôn sang đăo gơnang, kiăng khăp hmâo mă Hră bơni, ƀăng bơni mơng Jơnum min mơnuih ƀôn sang tơring čar hăng Khua Kông ang tơring čar Daklak. Phrâo anai, ơi Mao ư-ang lĕ sa amăng 15 gru ba jơlan hlâo đơ đam dêh čar dưi hmâo Khua Ding jum kông ang ƀơk ƀăng bơni yua kơ hmâo tơlơi gum hơgôp kơ bruă pơgang, pơgăn ƀing ngă soh hăng bruă abih bang mơnuih ƀôn sang pơgang rơnuk rơnua Lŏn ia thun 2022./.