VOV4.Jarai - Anai lĕ sa anom bruă gah Kông ti pơkra hră pơ-ar Việt Nam, Kông ti TNHH sa ding kơna pla kyâo pơkra hră pơ-ar kual Dơnung pơphun pok pơhai pla glai amăng tơring čar Kon Tum dong mơng thun 2001. Găn rơgao 21 thun hăng lu tơlơi tơnap tap, tơlơi lông truh ră anai anom bruă hơmâo đơ đam giăm 8.200 ektar glai, amăng anun rơbêh 7.400 ektar mơng prăk apah wai pơgang glai rưng. Sit biă ñu brơi ƀuh rơnoh prăk pơhrui mơng hơdră apah wai pơgang glai rưng djru brơi Kông ti TNHH sa ding kơna pla kyâo pơkra hră pơ-ar kual Dơnung ngă klă dong amăng bruă wai lăng hăng pơđĭ kyar glai rưng mơng anom bruă.

Truh blan 9/2022 đơ đam lŏn glai mơng Kông ti TNHH sa ding kơna pla kyâo pơkra hră pơ-ar kual Dơnung ƀơi tơring čar Kon Tum lĕ giăm 8.200 ektar. Glai kyâo anom bruă pla ƀu djơ̆ pơƀut ha kual đôč ôh mơ̆ prong đơr hơr ƀơi 33 boh să, tơring kual gah 8 boh tơring glông, lu hloh lĕ kual ataih, asuek, kual tơnap tap amăng tơring čar Kon Tum. Ayong Nguyễn Đình Hùng, mơnuih hơmâo 12 thun wai lăng hăng pơđĭ kyar pla kyâo glai mơng Kông ti TNHH sa ding kơna pla kyâo pơkra hră pơ-ar kual Dơnung brơi thâo, bruă wai lăng glai kyâo rĭm thun glêh tơnap biă mă samơ̆ ñu ăt hor tui bruă anai.

“Bruă mă rĭm hrơi, rĭm wŏt hrơi tơjuh anun lĕ hyu tir, wai lăng hăng pơgăn hmao tlôn hơdôm bruă phă glai kyâo, pơhmutu lĕ pơgăn mơnuih čong jơnah jah glai sua mă lŏn glai, pơtô pơblang bruă wai pơgang glai rưng mơng kông ti. Amăng bơyan hơjan hlim hyu krăo lăng hơdôm bruă anun lĕ rơmet pơagaih, kuah kơtăk phun hngo amăng bơyan phang, anai lĕ kiăng pơgang hŭi apui ƀong glai, tañ ĕp ƀuh hmao tlôn anăm brơi apui ƀong glai. Kâo ăt hor bruă anai hăng amra ngă sui thun dong”.

Đa thun blan kông ti TNHH sa ding kơna pla kyâo pơkra kyâo ngă hră pơ-ar kual Dơnung lê̆ amăng tơlơi tơnap tap. Sit biă ñu thun 2005, yua ƀu hơmâo prăk kak tuh pơ alin amăng pla pơjing, rơmet pơagaih amăng glai, yua anun juăt ƀuh apui ƀong glai amăng bơyan phang. Rĭm wŏt apui hơđet hyu ngă hơdôm pluh, ƀudah hơdôm rơtuh ektar glai kyâo apui ƀong. Lơ̆m truh thun 2014 glai kyâo hngo mơng anom bruă truh bơyan trơ̆i pơhrui samơ̆ sĭ ƀu hơmâo mơnuih blơi, khŏm rơkâo Kơnuk kơna pơplih hơnong mă yua mơng kual glai kyâo pioh pơkra hră pơ-ar hơdai nao glai pla kyâo pơprong…Bưng băi lĕ dưi găn rơgao tơnap tap.

Găn rơgao 21 thun hăng bruă glai rưng, mơng hrơi akŏ pơjing Kông ti, ayong Hoàng Văn Toàn, Kơ-iăng Khua anom bruă pla glai kyâo pơkra hră pơ-ar Ngọc Hồi brơi thâo, hơdôm tơlơi glêh tơnap ră anai jing tơlơi găn rơgao yôm, kah hăng bruă pla kyâo hngo hăng kơčong čư̆ Sạc Ly, anai lĕ kual lŏn krô kreñ yua jrao hret mơ̆ ayăt Mi - Ngụy pruih trun amăng rơnuk blah wang:

“Lơ̆m phrâo nao pla, ƀơi anai đơr hơr lêng rơk aliang soh laih dong ƀom mĭn gah gŭ ăt dŏ lu mơn, lơ̆m phrâo nao pla kyâo kâo ăt hŭi mơn. Samơ̆ truh ră anai ƀuh kyâo glai bluh đĭ mơtah mơda, ƀing gơmơi hok mơ-ak biă mă mơ̆ hlâo anun ăt ƀu pơmĭn kyâo pơtâo amra bluh đĭ hiam tui anai. Hơdôm thun giăm anai, gêh gal biă yơh yua jơlan glông, glai kyâo prong yơh yua anun hơdôm thun giăm anai plai ƀiă glêh tơnap pơhmu hăng hơdôm thun phrâo pla kyâo”.

Gêh gal ƀiă yơh, dong mơng hrơi hơmâo hơdră apah wai pơgang glai rưng, rơbêh 7.400 ektar glai mơng Kông ti TNHH sang ding kơna pla kyâo pơkra hră pơ-ar kual Dơnung tui hơdră apah prăk wai lăng glai rưng. Rĭm thun Kông ti hơmâo dong rơnoh prăk hơđong kiăng apah amăng bruă wai pơgang hăng pơđĭ kyar glai rưng. Thun 2021, anom bruă hơmâo Keh prăk wai pơgang hăng pơđĭ kyar glai rưng tơring čar Kon Tum hơmâo kah brơi giăm 6 klai prăk apah wai pơgang glai rưng. Thun 2022, yap truh blan 8 laih rơgao mrô prăk apah wai pơgang glai rưng mơ̆ anom bruă tŭ mă lĕ rơbêh 4 klai 700 klăk prăk. Ră anai giăm 8.200 ektar glai rưng, lu hloh lĕ glai hngo tlâo pok hla ƀơi 33 boh să, tơring kual gah 8 boh tơring glông kual ataih, asuek, kual tơnap tap amăng tơring čar Kon Tum hơmâo Kông ti TNHH sa ding kơna pla kyâo pơkra hră pơ-ar kual Dơnung hơmâo wai lăng kjăp. Ơi Trần Sỹ Hải, Khua Jơnum min mơnuih ƀon sang să Đăk Kan, tơring glông Ngọc Hồi brơi thâo, amăng să hơmâo 1.200 ektar glai kyâo mơng Khul pla kyâo glai pơkra hră pơ-ar Ngọc Hồi, gah Kông ti TNHH sa ding kơna pla kyâo pơkra hră pơ-ar kual Dơnung. Ơi Hải lăng yôm bruă gum hrŏm amăng bruă lăng glai rưng hăng mut hrŏm hăng bruă djru brơi mơnuih mơnam.

“Să hăng Khul ăt hơmâo pơlăi nao rai na nao. Hơmâo bruă hơget thơ ngă tơnap tap ƀudah hơmâo tơlơi hơget thơ aka ƀu tong ten lơ̆m ƀuh ƀing mơnuih aka ƀu thâo krăn mut nao amăng kual, Khul pla kyâo glai amra iâu nao să kiăng kơ să pơkiăo nao kông ang, tơhan amăng să gum hrŏm hyu tir tui bruă jao. Laih dong Khul ăt juăt pơphun bruă djru mơnuih mơnam amăng kual, ƀơk hră čih brơi ƀing čơđai sang hră sang anŏ tơnap tap, mut hrŏm man pơdong brơi sang gum pơgôp amăng să. Khul ăt gir run gum hrŏm hăng să ngă gêh gal brơi hơdôm boh sang anŏ mut hrŏm amăng wai pơgang glai rưng. Hăng đơ đam lŏn glai bạch đàn phrâo pla thun blung a, thun tal dua ngă gêh gal djru brơi neh met wa yua mă lŏn jang jai kiăng kơ pla phun plum kiăng pơđĭ kyar bơwih ƀong huă”.

Hơdôm thun giăm anai hăng prăk pơhrui rĭm thun mơng bơwih ƀong huă sĭ mơdrô hăng bruă wai lăng glai rưng, Kông ti TNHH sa ding kơna pla kyâo pơkra hră pơ-ar kual Dơnung hơmâo tŏ tui bruă mă mơng 8 Khul pla glai rưng. Hrŏm hăng anun hơmâo bruă mă hơđong, ƀơƀrư̆ hơmâo lu dong prăk pơhrui brơi 142 čô mơnuih apăn bruă, mơnuih mă bruă. Ƀu djơ̆ kơnong hơdôm anun đôč ôh, thun 2021 kông ti hơmâo pla phrâo 200 ektar kyâo glai hăng thun 2022 lĕ 170 ektar.

Khoa Điềm: Čih

Siu Đoan: Pơblang