Thun 2018, cử nhân K’Chăm glăk ngă nai pơtô tơlơi Anglê ƀơi Sang hră gưl sa Dă Sar, tơring glông Lạc Dương hmâo pơsit pơdơi bruă, glăi pơ̆ sang pok phun bruă mă hăng anăn kơ phê “Yũ M’nang”. Amai K’ Chăm ră ruai, phun kơ phê jing juăt laih lu rơnuk hăng sang anô̆, neh wa ƀơi anai. Khă hnun hai, yua kơ kơnong kơ sĭ kơ phê asar krô, anun nua ñu ƀiă. Amai K’Chăm hmâo hơduah ĕp lu laih, pơjing anăn kơ phê “Yũ M’nang”, ba gơnam kơ phê hơdjă, along kơ phê truh hăng mơnuih blơi yua. Hăng tơlơi hơdeč hmar, amai K’ Chăm hmâo pok laih anih sĭ kơ phê mơñum, čan giăm truh 200 klăk prăk blơi prăp măi mok hna mah kơ phê, anung tơpung kơ phê. Tơdơi kơ 2 thun pơđĭ kyar, kơ phê Yũ M’nang dưi tŭ yap laih gơnam OCOP tơring čar Lâm Đồng hăng dưi hmâo lu mơnuih hor blơi yua.

 “Neh wa juăt pĕ ruač anun nua kơ phê ƀu lu, lom kâo pơjing kơ phê Yũ M’nang kâo čang rơmang lĕ pô ba jơlan hlâo ngă kơ phê klă hiam hăng djru neh wa lăng ƀuh kiăng hrăm tui mơng anun pơđĭ nua kơ phê. Yua kơ kơ phê Arabica ƀơi Dă Sar hmâo nua yôm biă ƀu pha ra ôh hăng kơ phê ƀơi hơdôm kual pơkon”.

Amai K’Chăm hăng anăn kơ phê “Yũ M’nang”

Sang anô̆ amai K’Bông ƀơi plơi Phú Bình, să Phú Hội, tơring glông Đức Trọng jing sa gru kơ anô̆ hur har amăng bruă pla pơkra kơ phê. Sang dô̆ klă hiam ƀơi giăm jơlan prong mrô 20, hmâo rơdêh blơi hăng prăk klai, lu rơdêh măi mok rơnuk anai djru kơ bruă ngă đang hmua, amăng anun hmâo wot măi yuă prah, hăng hơdôm pluh čô mơnuih mă bruă rim hrơi pơdah tơlơi đĭ gŏ amŏ mơng sang anô̆. Hăng 8 ar lŏn giăm sang, sang anô̆ ñu pla trong mơxăm, pơhăng mih, hăng hơdôm djuai añăm hla rok, hơnong ñu 3 blan pĕ pơhrui glăi sa wot hăng mrô prăk 800 klăk prăk. Hăng 2 ektar đang kơ phê, rim thun sang anô̆ ñu pĕ pơhrui hmâo 8 tơn kơ phê asar krô. Rơngiao kơ anun, sang anô̆ ñu dô̆ apah 4 ektar hmua ia pioh rah pơtem pơdai ñar, rim thun yuă prah hmâo 20 tơn. Amai K’ Bông brơi thâo, ngă đang hmua ră anai lĕ ngă rai gơnam sĭ mơdrô, khom tuh pơplai măi mok rơnuk anai, mă yua bôh thâo phrâo rơnuk anai kah mơng dưi ngă pơdrong.

 “Kâo kiăng lăi pơthâo tơlơi găn rơgao kơ mơnuih ngă đang hmua kah hăng kâo, anun lĕ lom kâo ngă mơ̆ ngă ƀiă pơhrui glăi ƀu djop mă yua ôh, anun ƀu hmâo kơmlai ôh. Tơdah ngă lu mơ̆ kơnong kơ mă yua pran mơnuih ƀu dưi ngă ôh. Yua anun, khom mă yua tŭ abih măi mok rơnuk anai, mă yua amăng bruă ngă đang hmua. Samơ̆ hmua ia sang kâo ƀiă biă, anun khom hyu apah mă hmua arăng pioh mă yua abih rơnoh kơtang măi mok, kâo khom apah mơnuih mă bruă. Samơ̆ tơdah hmua pơdai ƀiă mơ̆ apah mơnuih mă bruă thơ, prăk mă yua ƀu hmâo kơmlai ôh. Yua anun, sang anô̆ khom hyu apah mă dong hmua arăng kiăng ngă ba glăi bôh tơhnal lu hloh, mơng anun kah mơng hmâo tơlơi hơdip đĭ gŏ amŏ”.

Amai K’Bông lăi pơthâo tơlơi găn rơgao yak rơgao tơlơi tơnap ngă pơdrong

Bơ̆ amai Ka Lương (djuai ania K’ho Sre) ƀơi plơi Phi Sour, să Phi Tô, tơring glông Lâm Hà glăi pơplih jơlan gah mơng pla sa kơ phê hơdai nao pla lagim kiăng hmâo prăk pơhrui glăi na nao pioh mă yua amăng sang anô̆ rim hrơi. Gah tlôn sang klă hiam lĕ sa sang gôm păng prong 700 m2 hmâo đing pruih ia, pruai kơmok mă pô. Amai Ka Lương brơi thâo, tơdơi kơ sĭ kơ phê, sang anô̆ tuh pơplai giăm truh 500 klăk prăk pioh pơkra sang gôm păng. Tơdơi kơ bơyan lagim blung a ƀuh ba glăi bôh tơhnal, sang anô̆ ñu pla dong 4 ar phun bôh su hăng djop mơta djuai hơbơi pơtơi, bôh troh pơkon. Kơnong yap prăk pơhrui mơng 700m2 sang gôm păng hăng djop mơta añăm pơtăm hơbơi pơtơi, rim blan amai Ka Lương pơhrui glăi rơbêh kơ 10 klăk prăk. Rơngiao kơ anun, sang anô̆ ñu dô̆ hmâo 5 ar đang kơ phê, rông un, mơnŭ hăng gơgrong hlâo braih huă mơng hmua ia.

 “Mơnuih djuai ania ƀiă pô juăt hăng hơdră ngă đang hmua hơđăp anun kơnong kơ tơguan mă sa phun kơ phê, sa thun kơnong kơ pơhrui hmâo 1 wot lom anun djop mơta prăk mă yua amăng sang anô̆, bơwih brơi kơ ană hrăm hră khom hyu čan sôh. Tơdơi kơ hyu mă bruă kơ adơi ayong Yuan, hmư̆ gơñu lăi tâ̆o hloh ngă hơdră lagim amra hmâo lu mơta pơhrui glăi hloh kơ pla mă sa phun kơ phê hăng hmâo prăk pơhrui glăi rim blan”.

Hăng tơlơi hur har, pơčeh phrâo amăng bruă bơwih ƀong huă ngă đang hmua, lu đah kơmơi K’ho ƀơi Lâm Đồng hmâo yak rơgao tơlơi tơnap, hrưn đĭ ngă pơdrong. Amai K’Chăm ƀơi Dă Sar, tơring glông Lạc Dương, amai K’Bông ƀơi să Phú Hội, tơring glông Đức Trọng, ƀudah amai Ka Lương ƀơi plơi Phi Sour, să Phi Tô, tơring glông Lâm Hà lĕ hơdôm gru rơđah, pơdah brơi tơlơi gir run yak rơgao tơlơi tơnap ngă pơdrong mơng đah kơmơi K’ho ƀơi Lâm Đồng, lăp pơpŭ biă./.