Mơ̆ng anun, ñu hơmâo prăk brơi čan djru pok prong bruă pơkra ming, sĭ mơdrô, pơtô hrăm bruă mă kơ lu adơi amai pơkŏn, djru gơñu hơmâo prăk pơhrui glăi hăng bruă pơkra rup pơar weñ.

Amăng anih dŏ rơhaih kơnong 30 met karê plơi Phước Hòa 1, să Ea Kuang, tơring glông Krông Pač, Dak Lak, hơmâo hơdôm hơpluh čô adơi amai hlăk dik dăk pơkra ming rup hiam hăng hla pơar weñ, peñ hơñueng. Mơ̆ng tơngan ƀing adơi amai, pơkra rai hla pơar rơpih jih hĭ rup rap hiam, dưp pơkĕ motơr anet, pơdar kiăng pơar weñ hơñueng tơdŭ laih anun pơtep ƀơi mơta, gơnam pơkŏn ngă rup kiăng hiam. Hơdră pơkra rup hăng pơar weñ, tơlơi Mi lăi Quiling, arăng pơjing gơnam ngă pơhrôp hiam, pơjing gơnam sĭ blơi, djă pioh, răk lui hăng gơnam yua amuñ amĕ kah hăng yôl ƀơi hrĕ khuă rơdêh, khuă sang truh pơ gơnam ngă angvolôp pơpŭ tơdruă ƀudah ngă rup yôl ƀơi pơnang sang anih pit đih.

Anih anom pơkra ming gơnam sĭ mơdrô hăng hla pơar djru pơsir bruă mă kơ

 lu adơi amai amăng plơi pla

Bruă ngă lăng amuñ amĕ đôč samơ̆ kiăng pran jua mă bruă sơ̆n, tong ten, tơngan thâo mơbruă dưi pơjing rai rup hiam. Amai Nguyễn Thị Bích Thuận, sang pơ să Êa Phê, tơring glông Krông Pač, mă bruă pơ anai rơbêh 2 thun laih ñu lăi:

“Phrâo hrăm bruă anai tơnap tap biă mă, sa hrơi pơjing aka ƀu giong mơ̆n sa pok hră ngă angvolôp, hră jak iâu samơ̆ ta hrăm mă ƀơ ƀrư̆ kiăng tơngan kơhnăk tui. Khom thâo pơčeh phrâo amăng bruă mă. Ta ăt khom hrăm, khom mă bruă abih pran jua amra jing mơ̆n. sa čô mơnuih pơkra ming Mùi kâo anai ăt khom pơtô glăi tong ten samơ̆ bruă ngă anai khom thâo pơčeh phrâo”.

Pô pơtô brơi kơ amai Lê Thị Mùi, jing pô sang sĭ mơdrô pơkra rup pơar peñ. Amăng 5 thun rơgao, amai Mùi ăt pơtô glăi bruă mă hăng pơsir kơ mơnuih mă bruă giăm 30 čô adơi amai đah kơmơi tơnap tap ƀơi să Êa Kuang hăng kual ieo gah. Amăng anun hơmâo 3 čô adơi amai ƀu klă drơi jăn hăng sa čô lĕ hơmâo tơlơi ruă răm boh ƀleh khom nao jur ia na nao, lăi chạy thận 10 thun hăng anai. Ƀing gơñu nao mă bruă pơ sang sĭ mơdrô apah gơñu mơtam ƀudah mă hră pơar ba glăi pơkra pơ sang tŭ mơ̆n, pơkra ming prăk apah pơhrui glăi mơ̆ng 2 klăk truh 5 klăk prăk sa blan.

Amai Lê Thị Mùi ƀơi čơgăn gơnam sĭ mơdrô ñu ba prưng pơdă ngă rup

hiam hăng hla pơar

Amai Mó May, dŏ pơ plơi Tân Lập, să Êa Kuang, tơring glông Krông Pač lăi, bruă mă ƀu tơnap lơi, samơ̆ dưi mơneč mă amăng mông wăn, mă bruă tui ta pô hmao anun yơh ñu gêh găl hăng lu adơi amai.

“Kâo dŏ pơ sang ăt ƀu hơmâo bruă mă hơgĕt lơi kiăng ĕp prăk anun yơh rai pơ anai mă bruă ĕp prăk pơhrui glăi kơ sang anŏ. Laih anun kâo hơmâo ană dŏ muai bruă mă djru kâo plai ƀiă sa črăn”.

Amai Lê Thị Mùi brơi thâo, mơ̆ng thun 2018, ñu hơmâo ngă bruă pơkra rup hăng pwoar. Dưi hơmâo Khul đah kơmơi mut phung să Êa Kuang brơi čan 20 klăk, laih anun čan dơ̆ng 50 klăk mơ̆ng sang bruă prăk djru mơnuih mơnam, hlong pok bruă mă, pơkra ming sĭ mơdrô. Thun 2020, hơmâo tơlơi djru hrom mơ̆ng ƀing adơi amai đah kơmơi tơring čar Dak Lak, amai Mùi nga whrom pơplông pơphun bruă mă hang hơmâo mă pri mrô dua, dưi djru prăk čan pioh tuh pơ alin dơ̆ng kơ bruă ñu ngă pơkra ming rup hăng hla pơar. Truh thun 2021, kơčăo bruă pơkra rup hăng hla pơar mơ̆ng ñu dưi ba pơplông tal rơnuč pơphun pơplông ƀing đah kơmơi  pơphun bruă mă dêh car tal 4, hơmâo mă pri tơlơi hor.

Boh tơhnal anai djru pran jua ñu hơmâo anih prăk čan, hrăm tui bruă mă laih anun hơmâo mông gêh găl pôr pơthâo gơnam pioh sĭ mơdrô, hơduah ĕp anih blơi. Amai Lê Thị Mùi lăi:

“Ră anai hơmâo 30 čô mơnuih mă bruă, pơđĭ kyar ƀơi Dak Lak, pok sa boh anih pơ Kon Tum, Gia Lai dơ̆ng. Anăp či ngă bruă kơñ pơgi ăt tŭ mă hră rơkâo blơi mơ̆ng ƀing tuai, hơbô̆ pơkra ming, hơmâo hơdră pơkra phara hơjăn mơ̆ng lu kual dêh čar hăng djă pioh gru grua hiam djuai ania Việt Nam pioh pôr pơthâo kơ gơyut gơyâo dêh čar tač rơngiao, biă mă ñu gah anom bruă tuai čuă ngui hăng amra pok prong hăng pơtô hrăm dơ̆ng kơ mơnuih ƀôn sang ieo gah”.

Gơnam yua mơ̆ng boh thâo ia rơgơi pơkra rup hla pơar

Ră anai, rĭm blan anom bruă amai Mùi pơkra rai 5000 mơta gơnam djop mơta, mơ̆ng hơbô̆ gơnam lăng amuñ amĕ truh kơ gơnam sĭ mơdrô hơdôm hơpluh rơbâo prăk, laih anun rup yôm hloh, pơprong rơnoh prăk hơdôm klăk. Hơdôm mơta gơnam gơñu pơkra ming hơmâo ba sĭ pơ sang sĭ mơdrô siêu thị, anih sĭ mơdrô amăng tơring čar hăng gah rơngiao kơ tơring čar. Hrom hăng anun, amai Mùi dŏ pơkra ming gơnam pioh sĭ kơ hơdôm kông ty pơprong.

Amai H’Yer Knŭl, Khua Khul đah kơmơi mut phung tơring glông Krông Pač lăi: Hơbô̆ bruă pơphun bruă mă pơkra ming rup hăng hla pơar mơ̆ng amai Lê Thị Mùi hiam, yôm biă mă, pơsir bruă mă hăng hơmâo prăk pơhrui glăi kơ lu adơi amai, ƀing mơnuih ƀu klă drơi jăn amăng tơring glông. Khul đah kơmơi tơring rơkâo hăng khua jơnum min mơnuih ƀôn sang tơring glông pơblih tui ƀơ ƀrư̆, djru anih pơkra ming, pơdah thâo sĭ mơdrô ngă tui hơbô̆ anai, biă mă ñu ĕp anih anom blơi. H’Yer Knŭl lăi:

“Mah amăng anih dŏ mă bruă tơnap tap samơ̆ hăng tơlơi hur har kiăng djru hrom mă bruă, pơsir hmao kru tơlơi tơnap tap kơ mơnuih ƀun rin amai Lê Thị Mùi hơmâo ngă bruă abih pran jua ba rơnoh yôm bruă ñu dưi ngă laih. Kơnong hơbô̆ bruă anai đôč anom bruă ping gah tơring glông bơni biă mă hăng đing nao yua anai lĕ bruă ngă hiam git gai Khul đah kơmơi mut phung tơring glông khom hơmâo hơdră, jơlan hơdră djru ba bruă anai. Gơmơi đing nao biă mă hăng pơtrut pơsur, biă mă ñu ƀing gơmơi kiăng pok prong hơbô̆ bruă anai”.

Rup hăng hla pơar peñ pơkra hăng lu hơbô̆ pơjing  phara phara

Hăng anăp ngă bruă pok pơhư prong tui, bruă phun ĕp anih anom sĭ mơdrô blơi gơnam sĭ kơ tuai hyu ngui hăng ĕp anih sĭ mơdrô pơ dêh čar tač rơngiao. Amai Lê Thị Mùi hlăk ƀơ ƀrư̆ pơkra ming lu mơta gơnam hăng hơbô̆ pơkra ming rup mơ̆ng hla pơar weñ. Hrom hăng pơphun bruă mă pơkra ming lu pôr pơthâo gơnam sĭ mơdrô, ruah anih sĭ mơdrô, mut hrom ĕp amăng plang internet, pôr pơthâo hmao klôn amăng điện tử. Anăp nao anai djru kơ anăn gơnam pơkra ming sĭ mơdrô ĕp anih sĭ mơdrô prong hloh, mơ̆ng anun pơsir bruă mă kơ lu adơi amai adơi hơmâo bruă mă jai hrơi tơlơi hơdip mơda đĭ tui hloh.