VOV4.Jarai - Phrâo anai, Anom pel ĕp kơđi tơlơi tơring čar Daknông hmâo klah čun hơdôm tơlơi ngă soh gah lŏn drŏn ƀơi hơdôm anih anom amăng tơring čar. Amăng anun, lăp đing nao lĕ bruă pơsit tơlơi pơkă 65 pok hră tŭ yap mă yua lŏn kơ hơdôm bôh sang anô̆ mơnuih ƀôn sang ƀơi să Dak Som, tơring glông Dak Glong, khom mă glăi lŏn. Khă hnun hai, mơnuih ƀôn sang hmâo hơdip mơda hăng ngă đang hmua hơđong; Hră pơsit mă yua lŏn ăt dưi hmâo mơn lu sang anô̆ gơgrong ƀơi sang prăk pioh čan prăk. Bruă mă glăi lŏn hơdôm hră pơ-ar anai glăk bưp lu tơlơi tơnap.

Ayong Lê Minh Cà Na brơi thâo, sang anô̆ ñu hmâo dua blah lŏn hăng abih bang giăm truh 8,5 ektar ƀơi thôn 4, să Dak Som, tơring glông Dak Glong dưi hmâo pơsit mă yua lŏn mơng thun 2017. Sang anô̆ hmâo ba nao gơgrong ƀơi sang prăk, čan giăm truh 4 klai 500 klăk prăk, anun bruă pơhrui glăi lŏn tơnap biă.

“Sang kâo ƀơi anai laih, blơi lŏn mơng thun 1998 hăng pơphun ngă đang hmua. Blung a lĕ pla kơ phê, tơdơi kơ anun hơdai nao ƀơƀrư̆ pla phun bôh troh. Truh thun 2015 đing nao pla dong rơbung kram. Abih bang mrô prăk tuh pơplai hăng apah pran ngă đang anai pluh klai prăk. Phrâo anai sang anô̆ hmâo tŭ mă hră lăi pơhing mơng să, tơring glông lĕ mă pơhrui glăi hră yua lŏn, kông ngăn ƀơi lŏn, lăi biă ñu mă glăi lŏn hnĭ dưi, hră glăk amăng gơgrong ƀơi sang prăk laih lah”.

Lŏn hmâo pơsit hră mă yua lŏn hăng glăk ngă kông ngăn gơgrong pơ̆ sang prăk

Tui hăng anun, sang anô̆ ơi K’Hai hmâo giăm truh 2,2 ektar đang kơ phê pla plah tiu ƀơi thôn 4, să Dak Som, tơring glông Dak Glong, ăt dưi hmâo pơsit hră mă yua lŏn mơng thun 2017 mơn, hăng hmâo gơgrong kơ sang prăk. Ră anai hmư̆ lăi gong gai mă glăi hră mă yua lŏn, ơi K’Hai bơngot biă, samơ̆ ăt ƀu thâo ngă hiưm hơpă mơn:

“Blung a mơnuih mă bruă ƀơi să jak iâu nao ngă hră pơ-ar kiăng pơsit hră mă yua lŏn. Gơñu đing nao hơdôm bôh sang anô̆ ƀơi Sang jơnum sang să Dak Som kiăng pel ĕp pơsit hră mă yua. Gơñu tơña rim añrông lŏn, lŏn kâo giăm hăng hlơi, sang hơpă laih anun ƀu hmâo tơlơi bơpơsua mơng pơsit mă yua lŏn. Lom hmâo hră mă yua lĕ sang kâo nao gơgrong pơ̆ sang prăk pioh čan 300 klăk prăk, ră anai Kơnuk kơna lăi pơhrui glăi lĕ ngă hơget hmâo prăk mơ̆ mă tơbiă hră mă yua lŏn”.

Tui hăng tơlơi klah čun mrô 140 mơng anom pel ĕp kơđi tơlơi tơring čar Daknông, ƀơi să Dak Som, tơring glông Dak Glong hmâo 65 pok hră pơsit mă yua lŏn khom mă glăi. Bôh than ñu lĕ, lŏn anai dưi hmâo Jơnum min mơnuih ƀôn sang tơring čar Daklak hơđăp jai kơ Anom kơsem min bôh thâo đang hmua kual Dơnung Tŏng Krah hăng Dăp Kơdư mơng thun 2003, gah pơkă 3 djuai dlai. Ră anai Jơnum min mơnuih ƀôn sang tơring glông Dak Glong hăng să Dak Som hmâo lăi pơthâo truh hăng hơdôm bôh sang anô̆ mơnuih ƀôn sang rơkâo hơdôm bôh sang anô̆ khom nôp glăi hră mă yua lŏn. Tơdah ƀu nôp, tơring glông amra prai hĭ bôh tŭ yua tơlơi phiăn mơng hơdôm pok hră anai. Khă hnun hai, amăng 65 pok hră pơsit mă yua lŏn ƀu tơlơi phiăn, lu ñu mơnuih ƀôn sang ba nao gơgrong hăng sang prăk. Yua anun, ơi Nguyễn Hồ Hữu – Kơ-iăng Khua Sang prăk Kơnuk kơna pơdŏng ƀơi tơring čar Daknông lăi lĕ: Hơdôm gơnong bruă tơring čar Daknông khom ngă rơđah mơnuih gơgrong tơlơi anai lom pơsit hră  mă yua lŏn soh tơlơi phiăn pơkă.

“Lom mơnuih čan pơsir djop prăk čan prăk phun hăng kơmlai anun kah sang prăk mơng tla glăi hră mă yua lŏn ƀudah kông ngăn gơgrong kơ pô. Bruă anai khom tui tơlơi pơkă amăng Tơlơi pơtrun 39. Hơdôm bôh sang prăk gơñu brơi čan hmâo ngă djơ̆ laih, ƀu ngă soh tơlơi pơkă ôh. Bơ̆ tơlơi hră mă yua lŏn ba gơgrong lĕ gah Gong gai gơñu khom pơsir mơnuih ngă soh, bruă pơsir pơtlaih hiưm hơpă lĕ tơdơi anai hơdôm gơnong bruă gơgrong gah bruă anai khom dô̆ glăi bơčrông sai mă yua tơlơi pơkă amăng Tơlơi phiăn lŏn drŏn ăt kah hăng tơlơi pơkă mơng sang prăk...”.

Ƀơi lŏn pơsit hră mă yua soh tơlơi phiăn, kah hăng abih bang dưi hmâo mơnuih ƀôn sang pla kơ phê, tiu, phun bôh troh

Bôh nik klah čun mơng Anom pel ĕp kơđi tơlơi tơring čar Daknông, Jơnum min mơnuih ƀon sang tơring glông Dak Glong hmâo mă yua laih hră pơ-ar lăi pơthâo bruă mă pơhrui glăi 65 pok hră pơsit mă yua lŏn pơsit soh phiăn ƀơi să Dak Som. Khă hnun hai, truh mông anai, bruă mă glăi lon glăk bưp tơlơi tơnap, yua kơ kah hăng abih bang hơdôm hră pơsit mă yua lŏn leng kơ dưi ba nao gơgrong pơ̆ sang prăk. Ơi Lê Văn Đại – Khua Jơnum min mơnuih ƀôn sang să brơi thâo:

“Ƀing gơmơi hmâo lăi pơhing laih phruă ƀơi ƀirô mă bruă Jơnum min mơnuih ƀôn sang să, hơdôm kual lu mơnuih ƀôn sang dô̆ hăng pơđok hăng dlông loa kiăng pơsur mơnuih ƀôn sang thâo rơđah bruă Kơnuk kơna pơsit soh lĕ khom mă glăi. Samơ̆ tơlơi tơnap ƀơi anai lĕ lu ñu hơdôm bôh sang anô̆ mơnuih ƀôn sang hmâo nao gơgrong pơ̆ sang prăk pioh čan prak”.

Ơi Trần Nam Thuần – Khua Jơnum  min mơnuih ƀôn sang tơring glông Dak Glong brơi thâo amăng 65 pok hră pơsit mă yua lŏn soh tơlơi pơkă, drơi pô ñu kĭ pơsit 45 pok hră. Khă hnun hai, bruă mă glăi lŏn glăk bưp lu tơlơi tơnap biă:

“Kâo ăt hmâo jao mơn kơ să kiăng gơñu mơ-ĭt tơlơi lăi pơhing hăng nao mă bruă hăng hơdôm bôh sang anô̆, laih anun lăi pơhing pơsur neh wa nôp glăi hră pơsit mă yua lŏn pơsit soh tơlơi phiăn pơkă. Hmư̆ adơi ayong lăi pơthâo glăi lĕ ăt hmâo ngă tui mơn bruă mă glăi lŏn 60/64 pok hră mă yua lŏn laih. Khă hnun hai, khom pioh kâo jơnum pel ĕp glăi laih anun amra lăi pơhing rơđah tơdơi. Lăi hrom bruă mă glăi lŏn jing tơnap biă. Ră anai kơnong kơ kơtưn bruă lăi pơhing, pơsur pơtrut kiăng mơnuih ƀôn sang nôp glăi đôč, ƀu ngă tui anun ƀu jơlan hơpă pioh pơsir ôh”.

Bơdjơ̆ nao bruă pơsit soh 65 pok hră pơsit mă yua lŏn ƀơi să Dak Som hăng lu tơlơi ngă soh amăng bruă lŏn tơdrŏn ƀơi Dak Glong, ơi Ngô Thanh Danh, Khua git gai Ping gah tơring čar Daknông brơi thâo, pơ̆ anăp anai amra pơsir tơpă hơdôm mơnuih ngă soh tơlơi phiăn./.

            Tuấn Long: Čih – Siu H’ Prăk: Pơblang