Kual lŏn pơtâo yôm phara Phú Yên hơmâo akŏ pơjing thun 2024, prong giăm 2.000 km karê lŏn ter hăng ia rơsĭ hăng giăm 1.000 km karê kual ia rơsĭ, găn nao 22 boh să, phương gah Ngŏ tơring čar Dak Lak. Tơlơi yôm hloh lĕ dưi tơkuh nao rai kơplah wah lŏn mơnai hăng ia rơsĭ, kual lŏn yôm phara anai lăng hyu hiam biă mă hơmâo dơnao Ô Loan, dơnao Cù Mông, tong wing Xuân Đài, Nhất Tự Sơn, Hòn Yến…hrŏm hăng hơdôm kru pioh glăi mơng đưm sui 65 klăk thun laih. Laih dong, ƀơi anai ăt djă pioh lu gru grua yôm phara hăng 3 anih djă pioh anŏ sô hơđăp dêh čar yôm phara, 19 anih djă pioh anŏ sô hơđăp dêh čar, rơbêh 80 anih djă pioh anŏ sô hơđăp gưl tơring čar hăng 4 anih djă pioh gru grua gah bơngăt dêh čar.

Tơlơi tơkuh nao rai kơplah wah lŏn mơnai, ia rơsĭ, gru grua hăng anŏ sô hơđăp ba glăi tơlơi yôm mơng kual lŏn yôm phara Phú Yên. Tui mơnuih kơhnâo gah lŏn mơnai glai čư̆ Trần Tân Văn, anai lĕ atur phun yôm phăn kiăng Dak Lak anăp nao pơjing kual lŏn yôm phara rŏng lŏn tơnah UNESCO. “Kual lŏn yôm phara rŏng lŏn tơnah mơng UNESCO lĕ sa hơbô̆ bruă pơđĭ kyar bơwih ƀong huă-mơnuih mơnam hơđong kjăp, bơdjơ̆ nao prong djop mơta bruă amăng ƀon lan. Hơbô̆ bruă anai kiăng pơpŭ, djă pioh hăng tŏ tui rơnoh yôm mơng gru grua sô hơđăp, amăng anun tơlơi yôm mơng lŏn mơnai lĕ phun, sit biă ñu lăng tơlơi rô nao rai kơplah wah hơdôm anŏ yôm mơng lŏn mơnai hăng hơdôm tơlơi yôm gru grua sô hơđăp phara.”

Mah kual lŏn yôm phara Phú Yên hơmâo tơlơi dưi kiăng pơđĭ kyar tuai čuă ngui samơ̆ ră anai rơnoh yôm gru grua aka ƀu mă yua lăp djơ̆. Sa, dua anih sô hơđăp, anih anom bơwih brơi tuai aka ƀu klă. Bruă bơwih brơi tuai čuă ngui aka ƀu pơhlôm ha amăng plĕ, lơm anun hơdôm tơlơi bơră ruai lăi nao lŏn mơnai, tơlơi sô hơđăp hăng gru grua aka ƀu pơdah brơi tong ten kiăng tuai čuă ngui hluh rơđah ƀiă dong kơ kual lŏn. Anai ăt lĕ bruă kiăng pơsir hĭ tơdah kiăng kual lŏn yôm phara Phú Yên ƀu djơ̆ kơnong lĕ sa anăn hmư̆ hing đôč ôh mơ̆ ăt kiăng jing sa hơbô̆ bruă pơđĭ kyar hơđong kjăp.

Mơng tơlơi sit nik pok pơhai, ơi Hoàng Xuân Đôn, Khua anom bruă wai lăng kual lŏn yôm phar rŏng lŏn tơnah UNESCO gah kơdư pơtâo Đồng Văn, tơring čar Tuyên Quang brơi thâo: Phú Yên hơmâo kual lŏn čư̆ pơtâo djop mơta, jơlan nao rai gêh gal, hăng lu anih pơkra gơnam sô hơđăp hăng tơlơi gal pơđĭ kyar tuai čuă ngui, bruă ƀơi anai lĕ kiăng ngă hiưm pă brơi lăp djơ̆. “Kual lŏn mơnai yôm phara Phú Yên hơmâo djop tơlơi gal kơ gơnam sô hơđăp kiăng pơđĭ kyar, hơmâo ngăn rơnoh kiăng pơđĭ kyar ha anih mơng mơnuih ƀôn sang, yua kơ mơnuih ƀôn sang hăng brơi mơnuih ƀôn sang ƀơi anai. Ră anai kiăng hơmâo hơdră ngă bruă, tơlơi blung hlâo tơring čar kiăng đing nao anun lĕ ană mơnuih hăng ngăn rơnoh”.

Tui anun, tơlơi kiăng ngă ƀu djơ̆ kơnong lĕ tuh pơ alin man pơkra anih anom hăng pơjing gơnam tuai čuă ngui. Yôm ƀiă dong lĕ pơjing mơnuih mă bruă thâo rơgơi kiăng kơ thâo krăn, djă pioh, pơƀuh brơi hăng bơră ruai glăi tơlơi yôm sô hơđăp; laih dong djru brơi mơnuih ƀôn sang thâo tơlơi yôm phun lĕ ngăn rơnoh pơđĭ kyar amăng plơi pla.

Ơi Trịnh Hải Sơn, Khua grup ngă bruă kơ kual lŏn mơnai yôm phara rŏng lŏn tơnah Việt Nam brơi thâo Dak Lak kiăng pok pơhai ha amăng plĕ mơng pơgiong hră pơ-ar lăp djơ̆ truh pơ djă pioh gơnam sô hơđăp hăng hrưn đĭ tơlơi thâo hluh amăng mơnuih mơnam: “Blung hlâo lĕ amra prap lui hră pơ-ar brơi klă hăng tơlơi gum hrŏm mơng ƀing kơhnâo črâo ba. Dua dong lĕ bruă pơsur djă pioh hơdôm gơnam sô hơđăp, sit biă ñu lĕ kual lŏn mơnai yôm phara amăng kual wai lăng, hrưn đĭ thâo hluh amăng mơnuih mơnam kiăng anăp nao pơđĭ kyar tuai čuă ngui tơdơi anai. Hăng kiăng pơjing akŏ bruă amăng thun blan ayuh hyiăng pơplih kiăng pơđĭ kyar hơđong kjăp kual lŏn mơnai yôm phara anai”.

Anai ăt lĕ jơlan gah mơ̆ tơring čar Dak Lak glăk pơsit tong amăng bruă pơjing kual lŏn mơnai yôm phara Phú Yên. Hơnong pơkă ba tơbiă lĕ pơjing hơbô̆ bruă pơđĭ kyar sit nik, lăng djă pioh ngă atur phun hăng mơnuih dong tong krah. Amăng plang mơnuih mơnam anun, ƀon lan amra pơjing hơdôm glông bơwih brơi tuai čuă ngui amăng kual lŏn, tuai hyu ĕp lăng, tuai hyu ngui amăng plơi pla, pơtô pơjuăt hăng kơsem min; tơkuh nao rai kual lŏn yôm phara hăng gru grua, tơnă hơbai, plơi pơkra gơnam hăng ngă hmua kiăng pơjing gơnam hơmâo nua. Ơi Huỳnh Vĩnh Ngọc, Khua khul wai lăng kual lŏn yôm phara Phú Yên brơi thâo, anom bruă glăk pok pơhai akŏ bruă hăng 12 bruă jao akŏ phun. “Ƀing gơmơi glăk đing nao amăng bruă pok pơhai pel ĕp, lăng glăi djop mơta kual lŏn mơnai yôm phara kah hăng djop mơta ria mơnong amăng kual lŏn yôm phara kiăng tơhnal lăi pơthâo lăp djơ̆. Mơng anun hơmâo tơlơi pơƀuh djơ̆ boh thâo, ƀing gơmơi amra pơphun hơdôm mông jơnum pơčrông sai jar kmar kah hăng hơkrŭ hăng pơgiong hră pơ-ar kiăng mơ-it nao UNESCO amăng thun 2027.”

Anăn pơsit mơng UNESCO kơnong yôm lơm hơdôm gơnam yôm hơmâo djă pioh hăng jing ngăn rơnoh amăng plơi pla. Lơm mơnuih ƀôn sang tŭ mă tơlơi dưi mơng gơnam yôm plơi pla, ƀing gơñu  ăt jing ƀing mơnuih djă pioh gơnam yôm phara anun klă hloh. Anai lĕ atur phun kiăng kual lŏn mơnai yôm phara Phú Yên dưi hrưn tơbiă hmư̆ hing amăng jar kmar, hăng jing tơlơi pơtrut pơđĭ kyar hơđong kjăp./.